«Արցախյան հակամարտությունը տարածքային վեճ չէ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև»

Հարցազրույց Արցախի «Արդարություն» կուսակցության համանախագահ Մարսել Պետրոսյանի հետ:

-Պարոն Պետրոսյան, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Ստեփանակերտում հայկական երկու հանրապետությունների անվտանգության խորհուրդների համատեղ նիստում ունեցած ծրագրային իր ելույթում մեկ անգամ ևս ընդգծեց արցախյան հիմնախնդրի կարգավորման բանակցային գործընթացում որպես հակամարտության կողմ պաշտոնական Ստեփանակերտի լիարժեք մասնակցության անհրաժեշտությունը: Ինչպիսի՞ արձագանք է գտել այն Ձեր կուսակցության մեջ:

- Դեռ ամիսներ առաջ, երբ այս խնդիրը օրակարգում չկար, կուսակցության մեր ֆեյսբուքյան էջում հանդես եկանք Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին և Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանին ուղղված բաց նամակով, ուր, որպես խնդրո առարկա, բարձրացրինք հենց այս հարցը: Կոչ արեցինք հայկական երկու հանրապետություններին, ի վերջո, կողմնորոշվել, և եթե Հայաստանի իշխանությունները այսուհետ ևս շարունակելու են բանակցային գործընթացում հանդես գալ նաև Արցախի անունից, ուրեմն այն պետք է օրինականացնել, իսկ եթե Արցախը մանդատ չի տրամադրում, անհրաժեշտություն է ծագում դիմել կոնկրետ քայլերի: Այսօր մենք բավարարված ենք, որ Հայաստանի և Արցախի իշխանություններին հաջողվել է չեզոքացնել այն անորոշությունը, որ երկար տարիներ տհաճ տարակարծությունների տեղիք էր տալիս:

-Հայաստանյան մամուլում արցախյան մի շարք քաղաքական գործիչներ այս առումով իրենց վերաբերմունքն ու տեսակետն են արտահայտել: Հիմնականում դրական է գնահատվել Հայաստանի վարչապետի որդեգրած սկզբունքայնությունը, սակայն նաև տեսակետ է հնչել, որ Նիկոլ Փաշինյանը, հրաժարվելով հանդես գալ նաև Արցախի անունից, դրանով իսկ խուսափում է պատասխանատվությունից՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Հայաստանի նախորդ երկու նախագահները նույնպես Արցախից մանդատ չեն ունեցել, սակայն երկար տարիներ շարունակել են բանակցել նաև Արցախի անունից, Արցախի փոխարեն:

Ամեն ոք իր կարծիքն ու տեսակետն արտահայտելու իրավունք ունի, երբեմն այն կարող է նաև չհամընկնել պաշտոնական տեսակետի հետ, սակայն, ըստ իս, անընդունելի է, երբ երկարակյաց թյուրիմացության չեզոքացումը որակվում է որպես պատասխանատվությունից խուսափելու պատրվակ: Այն, ինչ բարձրաձայնել և հայ հանրության դատին է ներկայացրել Հայաստանի վարչապետը, Արցախի ղեկավարությունը միշտ էլ շոշափել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ ունեցած հանդիպումներում, սակայն էական տեղաշարժ չի գրանցվել: Մի խոսքով, հարցը բարձրացվել է միանգամայն տեղին, ժամանակին և ճիշտ վայրում: Եվ, որ ամենակարևորն է, խնդիրն առնչվում է ոչ թե բանակցային ձևաչափի փոփոխությանը, այլ նախկին լիարժեք ձևաչափի՝ Արցախի, որպես հակամարտության հիմնական կողմերից մեկի իրավունքների վերականգնման օրինաչափությանը:

-Անցած տարիներին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների կողմից հաճախ է հայտարարվել, որ բանակցային գործընթացի որևէ փուլում արցախյան կողմն անպայման կներգրավվի բանակցություններում: Ինչպե՞ս եք վերաբերվում նման մոտեցմանը:

- Միանգամայն տարօրինակ զգացումով: Ես պարզապես կուզենայի հարցնել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներին, իսկ երբ բանակցային գործընթացի ինչ-որ մի փուլում Արցախը ներգրավվի այդ բանակցություններում, դա արդյո՞ք գործող ձևաչափի խախտում չի լինի: Իսկ ինչո՞ւ ինչ-որ փուլում, այլ ոչ թե հիմա: Ո՞րն է տարբերությունը: Ինչո՞ւ, երբ Հայաստանի վարչապետն առաջարկում է բանակցել Արցախի հետ, դա համարում եք բանակցային գործընթացի խախտում, իսկ երբ ինչ-որ փուլում ծրագրում եք Արցախի մասնակցությունը, դա խախտում չի համարվում: Պարզ է՝ սա նույնպես խոշոր տերություններին բնորոշ երկակի ստանդարտների կիրառման ժանրից է: Իսկ ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ուրվականի տպավորություն թողնող մտացածին այդ փուլը: Ավելի քան համոզված եմ, որ ոչ ոք չի կարող պատասխանել այդ հարցին:

-Ամենատարբեր մակարդակներում հայտարարություններ են հնչում այն մասին, որ Արցախը կարող է ներգրավվել բանակցային գործընթացում միայն բոլոր կողմերի համաձայնության պարագայում: Հասկանալի է, որ նկատի է առնվում ադրբեջանական կողմի սպասվող դիմադրությունը:

-Ադրբեջանական կողմը կընդունի Նիկոլ Փաշինյանի առաջարկը, թե չի ընդունի, դա իր խնդիրն է: Եթե Ադրբեջանն իրականում ցանկություն և մտադրություն ունի հակամարտությունը կարգավորել խաղաղ ճանապարհով, հազիվ թե նրա համար նշանակություն ունենա, թե ում հետ է բանակցում՝ Հայաստանի՞, Արցախի՞, թե՞ երկուսի հետ միասին:

-Այնուամենայնիվ, ինչո՞ւ է Ադրբեջանը գերադասում բանակցել միայն Հայաստանի հետ, առանց արցախյան կողմի մասնակցության:

- Չեմ կարծում, որ Հայաստանի հետ բանակցությունները Ադրբեջանի համար անչափ դյուրին ու սահուն են ընթանում, սակայն միանգամայն հասկանալի պատճառով Ադրբեջանի համար դա ամենաընդունելի տարբերակն է: Չանտեսենք, որ արցախյան հակամարտությունը տարածքային վեճ չէ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև, ինչպես դա միջազգային հանրությանը փորձում են ներկայացնել Ադրբեջանի իշխանությունները: Եթե դա լիներ տարածքային վեճ, բնականաբար, բանակցությունները կընթանային միայն այս երկու երկրների միջև, և այստեղ արտառոց ոչինչ չէր լինի: Բայց այստեղ խնդիրը դիտարկվում է ազգերի ինքնորոշման հարթությունում, որը ոչ միայն չի ընկալվում, այլև չի ընդունվում Ադրբեջանի կողմից, որովհետև նրան ձեռնտու չէ: Այն, որ Արցախը, որպես հակամարտության լիարժեք կողմ, դուրս է մղվել բանակցային գործընթացից, անտրամաբանական է ու որևէ քննադատության չի դիմանում: Իրավիճակի առնչությամբ հարց է ծագում՝ ինչո՞ւ Կոսովոյի փոխարեն Սերբիան չի բանակցում Ալբանիայի հետ, ինչո՞ւ է Մոլդովան բանակցում Մերձդնեստրի և ոչ թե ՌԴ-ի հետ: Եթե վաղը թալիշները կամ լեզգիները անկախություն հռչակեն, ո՞ւմ հետ է բանակցելու Ադրբեջանը, եթե ոչ թալիշների և լեզգիների հետ: Ախր, սրանք սոսկ հարցեր չեն միայն:

- Իսկ եթե, այնուամենայնիվ,Ադրբեջանը հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացում նախընտրի ռազմական ուղի՞ն:

- Դա անչափ վտանգավոր և անկանխատեսելի հետևանքներով հղի քայլ կլինի Ադրբեջանի համար, որովհետև նման քայլը կասկածի տակ կդնի հենց Ադրբեջանի, որպես պետություն, գոյությունը: