Ереван, 16.Июнь.2026,
00
:
00
Русский
Հայերեն English
ВАЖНО
Вышла книга Дмитрия Писаренко о реальных событиях Карабахских войн Посол Германии в Азербайджане назвал мирный процесс между Арменией и Азербайджаном ключевым достижением региона Трамп: Иран не будет взимать плату за проход через Ормузский пролив ЧМ-2026: Месси выйдет в стартовом составе сборной Аргентины Анна Акопян отправляется в США в статусе супруги премьер-министра Армении Алиев: «Маршрут Трампа» станет вкладом в устойчивый мир и сотрудничество в регионе Рынок акций США вырос в пятницу в ожидании урегулирования конфликта на Ближнем Востоке Роберту Кочаряну запретили выезд из Армении В Иране раскрыли 14 пунктов мирной сделки с США Армения лишена демократии – диктатура против народа: Нарек Карапетян Жительницу села Киранц вынудили уволиться после публикации о выборах Судья предупредил Оганяна о возможном принудительном приводе


Ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյան անշր­ջե­լի­ու­թյուն՝«ֆյու­րե­րա­կան» հա­մա­կար­գով

ПОЛИТИКА
Կիսվել

Նախօրեին Նիկոլ Փաշինյանը խորհրդարանում նշել է, որ ժողովրդավարության հաստատումը իրենց կարևոր հաջողություններից է, երբ որևէ դիսկուրս չեղավ ընտրությունների արդար լինելու մասին: Նիկոլ Փաշինյանը ասել է, որ 2018-ին ԵՄ-ից ապաստան խնդրող քաղաքացիների թիվը երեք անգամ կրճատվել է, ինչը ևս կարևոր է:

Վարչապետը հետևողականորեն փորձում է կարծիք ձևավորել, որ հեղափոխության շնորհիվ Հայաստանում ժողովրդավարությունը դարձել է անշրջելի՝ վկայակոչելով ընտրությունների որակը։ Դրանց լեգիտիմությունը որևէ մեկը կասկածի տակ չի առնում, սակայն ամբողջ խնդիրն այն է, որ հեղափոխությունից հետո առաջին ընտրությունները երբեք չեն կարող չափանիշ լինել՝ ժողովրդավարության անշրջելիության մասին դատողություններ անելու համար։ Հեղափոխական էյֆորիան կանխորոշում է առաջին ընտրությունների թե՛ օրինականությունը և թե՛ արդյունքը. խնդիրներ առաջանում են տարիներ (երբեմն ամիսներ) անց, երբ արդեն ո՛չ հեղափոխական էյֆորիա է լինում և ո՛չ էլ՝ իշխանության բարձր վարկանիշ։ Այ, եթե հաջորդ ընտրություններում Նիկոլ Փաշինյանի թիմը պարտության դեպքում իշխանությունը հանձնելու քաջություն ունենա ու չդիմի վարչական ռեսուրսի օգտագործման գայթակղությանը, ապա այդ դեպքում կարող ենք խոսել ժողովրդավարության առաջընթացի մասին։ Հասարակությունը տարիներ շարունակ բողոքել է առավելապես այն հանգամանքից, որ իշխանություն փոխելու սահմանադրական իրավունքից զրկված է։ Իհարկե, հրապարակային հայտարարությունների մակարդակում Նիկոլ Փաշինյանն ու նրա թիմակիցները խոստանում են՝ անմիջապես հեռանալ իշխանությունից, եթե նման ցանկություն հայտնի հասարակությունը։ Սակայն քաղաքականությունը հիմնվում է ոչ այնքան զգացմունքային հայտարարությունների ու խոստումների, որքան՝ ինստիտուցիոնալ գործիքների վրա, որոնք էլ, ըստ էության, պետք է երաշխավորեն ժողովրդավարության անշրջելիությունը։ Ի վերջո, անցած երեք տասնամյակում մենք տեսել ենք բազմաթիվ դրժված խոստումներ։

Ժամանակին Նիկոլ Փաշինյանը կառավարման այսօրվա մոդելի հետևողական քննադատներից մեկն էր, որովհետև ակնհայտ էր, որ Հայաստանը դե յուր է անցում կատարել խորհրդարանական համակարգին՝ իրականում պահպանելով մեկ անձի գրեթե անսահմանափակ իշխանությունը, որին պայմանականորեն կարող ենք տալ սուպերվարչապետական կամ նույնիսկ՝ «ֆյուրերական» համակարգ անունը։ Պարզ է՝ այդ համակարգը ստեղծվում էր Սերժ Սարգսյանի համար, որը չէր պատրաստվում հրաժարվել անգամ ավտորիտար իշխանության խորհրդանշական դրսևորումներից, օրինակ՝ Բաղրամյան 26-ի նստավայրից։

Հեղափոխության արդյունքների կապիտալիզացիայի մեկնարկը պետք է տրվեր հենց սուպերվարչապետական համակարգի չեղարկումով. դա կլիներ լակմուսի թուղթ, որ Փաշինյանի թիմը իրապես անշրջելի է դարձնում ժողովրդավարությունը ինստիտուցիոնալ մակարդակում։

Նիկոլ Փաշինյանի թիմը պատրաստվում է փոխել կառավարության կառուցվածքը, ու նոր նախագիծն արդեն պատրաստ է, սակայն սուպերվարչապետական կամ «ֆյուրերական» համակարգի վերացման մասին խոսք անգամ չկա. վարչապետին շարունակելու են ենթակա մնալ ոչ միայն ԱԱԾ-ն, Ոստիկանությունը, ՊԵԿ-ը, այլ նաև խորհրդարանի վերահսկողությունից դուրս են դրվում Սփյուռքի ու հայրենադարձության խնդիրները։ 

Եթե Նիկոլ Փաշինյանն այսքան շուտ հարմարվել է Սերժ Սարգսյանի հագով կարված «կոստյումին», ապա չկա որևէ երաշխիք, որ վաղը հեղափոխության թիմը չի օգտվելու նաև նախկին համակարգին հարազատ այլ արտոնություններից։ Սակայն, եթե նույնիսկ ընդունենք, որ Նիկոլ Փաշինյանն ու նրա թիմը համոզմունքով դեմոկրատներ են, ապա չի կարելի ժողովրդավարության ճակատագիրը պայմանավորել մեկ անձի կամ իշխանության գործոնով։ Այլ խոսքով՝ եթե ժողովրդավարության անշրջելիությունը չի երաշխավորվում ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներով ու գործիքներով, չկա որևէ երաշխիք, որ հաջորդ իշխանությունն ամեն ինչ չի վերադարձնի «ի շրջանս յուր»։

Մյուս կողմից՝ անհնար է իրականություն դարձնել տնտեսական հեղափոխությունը կամ ապահովել մեծածավալ ներդրումներ, եթե չունենք բալանսավորված իշխանություն։ Սա ակնհայտ աքսիոմ է, որովհետև ինչպես դեմոկրատիան, այնպես էլ ներդրումները չեն կարող ապահովված լինել մեկ մարդու բարի ցանկություններով։

Ի վերջո, Հայաստանում այսօր առկա են ավտորիտար կառավարմանը վերադառնալու ռիսկերը։ Ամբողջ իշխանությունը կառուցված է մեկ մարդու վարկանիշի ու խարիզմայի վրա, կառավարությունը դժվար է թիմ համարել՝ քաղաքական ու պրոֆեսիոնալ հատկանիշների բացակայության հետևանքով, խորհրդարանը ոչ թե վերահսկում է կառավարությոյանը, այլ վերահսկվում է վերջինիս կողմից։ Եթե փաստացի այս իրավիճակն ամրապնդում ենք սուպերվաչապետության ինստիտուցիոնալ կառույցով, ապա գործ ենք ունենում ոչ թե ժողովրդավարության անշրջելիության, այլ ավտորիտարիզմի նոր դրսևորման հետ, եթե նույնիսկ այն հեղափոխական կոչենք։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ

 

Կիսվել
Лента новостей
Вышла книга Дмитрия Писаренко о реальных событиях Карабахских войнПосол Германии в Азербайджане назвал мирный процесс между Арменией и Азербайджаном ключевым достижением регионаТрамп: Иран не будет взимать плату за проход через Ормузский проливЧМ-2026: Месси выйдет в стартовом составе сборной АргентиныАнна Акопян отправляется в США в статусе супруги премьер-министра Армении«Teach For Armenia» - бенефициар июня инициативы «Сила одного драма» Роза ветров. Анонс. 1-ый выпуск. Цикл передач Алиев: «Маршрут Трампа» станет вкладом в устойчивый мир и сотрудничество в регионеРынок акций США вырос в пятницу в ожидании урегулирования конфликта на Ближнем ВостокеРоберту Кочаряну запретили выезд из АрменииВ Иране раскрыли 14 пунктов мирной сделки с СШААрмения лишена демократии – диктатура против народа: Нарек КарапетянТвой голос украли. защити свой выбор. Всеармянский фронтСчитает людей взяточниками: будут ли судебные иски? «Паст»За шесть лет фактически многое изменилось: что случилось с клятвой «не подделывать ни одного бюллетеня»? «Паст»Конституционная «ловушка» и институт сателлитов: как власти должны были решить проблему механизма реализации внешних принуждений? «Паст»Что произойдет, если Россия не признает результаты выборов в Армении? «Паст»Мы потеряли огромные запасы: теперь чего хотим? «Паст»Почему новоизбранный парламент нелегитимен? Хронология правового террора и редактирования результатов: «Паст»Жительницу села Киранц вынудили уволиться после публикации о выборахСудья предупредил Оганяна о возможном принудительном приводеНетаньяху: Пока я являюсь премьер-министром Израиля, у Ирана не будет ядерного оружияЦИК Армении: Результаты голосования на избирательном участке № 12/13 признаны недействительнымиПашинян поздравил Путина с Днем РоссииПоздравительное послание лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня России«Мы начинаем политические консультации с политическими силами для выработки единой повестки и шагов»: Гагик ЦарукянПосол России в Армении вернулся в Ереван после консультаций в Москве Обучение финансовой грамотности для юных шахматистов: Idram и IDBank Юнибанк и Wildberries запустили сервис для покупок в рассрочкуУничтожить половину собственного народа? Анатомия эйфории власти и государственности: «Паст»От Армении до Балтики. кольцо сжимается-распределённая война в новой фазе. ответ России «АйаКве» не признает результаты выборов: политическое объединение готовится к правовой и политической борьбе։ «Паст»ЗММК присоединился к Глобальному договору ООН«В Армении установилась диктатура, которая и поглотит саму себя»: «Паст»Самая влиятельная «фигура» государственного аппарата остается на своем месте: «Паст»Техническая ошибка или политический расчет? Как «неверные» цифры меняют картину будущего парламента? «Паст»Армянский премьер Пашинян при финансовой и политической поддержке Запада де-факто украл прошедшие парламентские выборыПочему Россия наказывает армянский народ? «Паст»Ucom запускает пакет uPlay Cinema: сотни фильмов по единой ежемесячной подписке Взять или не взять мандаты? Что должна делать оппозиция? «Паст»От малых шагов – к большим переменам: проекту «Сила одного драма» 6 летТрамп поздравил Пашиняна с победой на выборах в АрменииJunius возвращается — с новым турниром и ценными призамиЛевон Джилавян занял третье место на чемпионате мира по нардамВ Армении планируют закрыть УИУ «Нубарашен» и построить новое пенитенциарное учреждениеКаллас: ЕС не ужесточает санкции против Израиля из-за отсутствия единстваВ Индонезии вулкан Семеру выбросил пепел на высоту 4,9 кмЕвропейские фондовые индексы преимущественно снизились во вторникСтроительство дороги Сисиан — Каджаран имеет важное значение для развития дорожной инфраструктуры АрменииЗахарова: выборы в Армении сопровождались беспрецедентным давлением на оппозицию
Вся лента »
Самое популярное
1 Считает людей взяточниками: будут ли судебные иски? «Паст» 2 Уничтожить половину собственного народа? Анатомия эйфории власти и государственности: «Паст» 3 Что произойдет, если Россия не признает результаты выборов в Армении? «Паст» 4 От Армении до Балтики. кольцо сжимается-распределённая война в новой фазе. ответ России 5 Конституционная «ловушка» и институт сателлитов: как власти должны были решить проблему механизма ре...
Опрос