Ժողովրդավարության անշրջելիություն՝«ֆյուրերական» համակարգով
ПОЛИТИКАՆախօրեին Նիկոլ Փաշինյանը խորհրդարանում նշել է, որ ժողովրդավարության հաստատումը իրենց կարևոր հաջողություններից է, երբ որևէ դիսկուրս չեղավ ընտրությունների արդար լինելու մասին: Նիկոլ Փաշինյանը ասել է, որ 2018-ին ԵՄ-ից ապաստան խնդրող քաղաքացիների թիվը երեք անգամ կրճատվել է, ինչը ևս կարևոր է:
Վարչապետը հետևողականորեն փորձում է կարծիք ձևավորել, որ հեղափոխության շնորհիվ Հայաստանում ժողովրդավարությունը դարձել է անշրջելի՝ վկայակոչելով ընտրությունների որակը։ Դրանց լեգիտիմությունը որևէ մեկը կասկածի տակ չի առնում, սակայն ամբողջ խնդիրն այն է, որ հեղափոխությունից հետո առաջին ընտրությունները երբեք չեն կարող չափանիշ լինել՝ ժողովրդավարության անշրջելիության մասին դատողություններ անելու համար։ Հեղափոխական էյֆորիան կանխորոշում է առաջին ընտրությունների թե՛ օրինականությունը և թե՛ արդյունքը. խնդիրներ առաջանում են տարիներ (երբեմն ամիսներ) անց, երբ արդեն ո՛չ հեղափոխական էյֆորիա է լինում և ո՛չ էլ՝ իշխանության բարձր վարկանիշ։ Այ, եթե հաջորդ ընտրություններում Նիկոլ Փաշինյանի թիմը պարտության դեպքում իշխանությունը հանձնելու քաջություն ունենա ու չդիմի վարչական ռեսուրսի օգտագործման գայթակղությանը, ապա այդ դեպքում կարող ենք խոսել ժողովրդավարության առաջընթացի մասին։ Հասարակությունը տարիներ շարունակ բողոքել է առավելապես այն հանգամանքից, որ իշխանություն փոխելու սահմանադրական իրավունքից զրկված է։ Իհարկե, հրապարակային հայտարարությունների մակարդակում Նիկոլ Փաշինյանն ու նրա թիմակիցները խոստանում են՝ անմիջապես հեռանալ իշխանությունից, եթե նման ցանկություն հայտնի հասարակությունը։ Սակայն քաղաքականությունը հիմնվում է ոչ այնքան զգացմունքային հայտարարությունների ու խոստումների, որքան՝ ինստիտուցիոնալ գործիքների վրա, որոնք էլ, ըստ էության, պետք է երաշխավորեն ժողովրդավարության անշրջելիությունը։ Ի վերջո, անցած երեք տասնամյակում մենք տեսել ենք բազմաթիվ դրժված խոստումներ։
Ժամանակին Նիկոլ Փաշինյանը կառավարման այսօրվա մոդելի հետևողական քննադատներից մեկն էր, որովհետև ակնհայտ էր, որ Հայաստանը դե յուր է անցում կատարել խորհրդարանական համակարգին՝ իրականում պահպանելով մեկ անձի գրեթե անսահմանափակ իշխանությունը, որին պայմանականորեն կարող ենք տալ սուպերվարչապետական կամ նույնիսկ՝ «ֆյուրերական» համակարգ անունը։ Պարզ է՝ այդ համակարգը ստեղծվում էր Սերժ Սարգսյանի համար, որը չէր պատրաստվում հրաժարվել անգամ ավտորիտար իշխանության խորհրդանշական դրսևորումներից, օրինակ՝ Բաղրամյան 26-ի նստավայրից։
Հեղափոխության արդյունքների կապիտալիզացիայի մեկնարկը պետք է տրվեր հենց սուպերվարչապետական համակարգի չեղարկումով. դա կլիներ լակմուսի թուղթ, որ Փաշինյանի թիմը իրապես անշրջելի է դարձնում ժողովրդավարությունը ինստիտուցիոնալ մակարդակում։
Նիկոլ Փաշինյանի թիմը պատրաստվում է փոխել կառավարության կառուցվածքը, ու նոր նախագիծն արդեն պատրաստ է, սակայն սուպերվարչապետական կամ «ֆյուրերական» համակարգի վերացման մասին խոսք անգամ չկա. վարչապետին շարունակելու են ենթակա մնալ ոչ միայն ԱԱԾ-ն, Ոստիկանությունը, ՊԵԿ-ը, այլ նաև խորհրդարանի վերահսկողությունից դուրս են դրվում Սփյուռքի ու հայրենադարձության խնդիրները։
Եթե Նիկոլ Փաշինյանն այսքան շուտ հարմարվել է Սերժ Սարգսյանի հագով կարված «կոստյումին», ապա չկա որևէ երաշխիք, որ վաղը հեղափոխության թիմը չի օգտվելու նաև նախկին համակարգին հարազատ այլ արտոնություններից։ Սակայն, եթե նույնիսկ ընդունենք, որ Նիկոլ Փաշինյանն ու նրա թիմը համոզմունքով դեմոկրատներ են, ապա չի կարելի ժողովրդավարության ճակատագիրը պայմանավորել մեկ անձի կամ իշխանության գործոնով։ Այլ խոսքով՝ եթե ժողովրդավարության անշրջելիությունը չի երաշխավորվում ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներով ու գործիքներով, չկա որևէ երաշխիք, որ հաջորդ իշխանությունն ամեն ինչ չի վերադարձնի «ի շրջանս յուր»։
Մյուս կողմից՝ անհնար է իրականություն դարձնել տնտեսական հեղափոխությունը կամ ապահովել մեծածավալ ներդրումներ, եթե չունենք բալանսավորված իշխանություն։ Սա ակնհայտ աքսիոմ է, որովհետև ինչպես դեմոկրատիան, այնպես էլ ներդրումները չեն կարող ապահովված լինել մեկ մարդու բարի ցանկություններով։
Ի վերջո, Հայաստանում այսօր առկա են ավտորիտար կառավարմանը վերադառնալու ռիսկերը։ Ամբողջ իշխանությունը կառուցված է մեկ մարդու վարկանիշի ու խարիզմայի վրա, կառավարությունը դժվար է թիմ համարել՝ քաղաքական ու պրոֆեսիոնալ հատկանիշների բացակայության հետևանքով, խորհրդարանը ոչ թե վերահսկում է կառավարությոյանը, այլ վերահսկվում է վերջինիս կողմից։ Եթե փաստացի այս իրավիճակն ամրապնդում ենք սուպերվաչապետության ինստիտուցիոնալ կառույցով, ապա գործ ենք ունենում ոչ թե ժողովրդավարության անշրջելիության, այլ ավտորիտարիզմի նոր դրսևորման հետ, եթե նույնիսկ այն հեղափոխական կոչենք։
ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ
Движение «Нет “Западному Азербайджану”» приняло резолюцию и направило её политическим силам.
TRIPP: кризис доверия и неопределённые перспективы. Сурен Суренянц
Одной рукой дают, другой — забирают: «Паст»
Дан старт «рисованию цифр»: где проводились опросы? «Паст»
Почему Государственный симфонический оркестр Армении уклоняется от ответов на вопросы? «Паст»
CNN: Трамп заявил, что его не беспокоит, станет ли Иран демократическим государством
Движение «Нет “Западному Азербайджану”» организовало конференцию на тему: «Модели мира: гарантированный мир или “Западный Азербайджан”?»
Катар предупредил о мировом кризисе и росте нефти до $150
Стрельба на проспекте Баграмяна Еревана: Услышали звуки, выглянули в окно – никого не увидели
Альберт Паремузян – двукратный призер первенства России по джиу-джитсу
Иран заявил, что заранее предупредил страны Ближнего Востока, что базы США станут мишенями
Нарек Карапетян: Мы создадим для сельчан пункты закупки по всей Армении
Азербайджан вывел воинские части на боевые позиции
Новая акция в Yerevan Mall в преддверии 8 марта: Idram&IDBank
UBPay и MoneyTO запустили переводы из Армении в Великобританию
К весенним праздникам Ucom предлагает пакеты Unity на специальных условиях
Начали перегружать суды с еще большей силой: «Паст»
Армения в центре внимания авторитетного американского издания։ «Паст»
Власти готовятся «нарисовать» цифры опросов: «Паст»
Америабанк стал первой армянской компанией, включённой в список 100 крупнейших компаний Лондонской фондовой биржи, в составе Lion Finance Group
Сурен Суренянц: «Не усилим границы с Ираном - впустим 30 миллионов азербайджанцев»
Они хотят, чтобы мы исчезли․ Сурен Суренянц
IDBank расширяет преимущества путешествий для обладателей премиальных карт
Бесплатные звонки и SMS-сообщения от Ucom для абонентов, находящихся на Ближнем Востоке
На пограничном пропускном пункте Армения – Иран километровые очереди из грузовиков
Махмуд Ахмадинежад жив – телеграм-канал Colonelcassad
Азербайджанцы построили укрытия вблизи границы, чтобы контролировать наши села — Арман Татоян
Депутаты парламента Армении одобрили ряд законодательных поправок к действующим законам
Иран сообщил о поражении американского эсминца
Срочная пресс-конференция Армана Татояна по вопросам безопасности
Израиль собирается нанести удары по 16 селам и городам Ливана
В Иране сообщили, что церемония прощания с Хаменеи начнется сегодня
Карта Love Is… от Юнибанка — культовый дизайн и путешествие на двоих в Париж
«Табу» исторической памяти: «Паст»
Начало политической консолидации: cовместная заявка «Крыльев единства» и «АйаКве»: «Паст»
Рейтинг сравняется с землей, нужно спасти: «Паст»
Все это является примерами избирательных взяток: «Паст»
От полученных ранений скончалась также супруга покойного Верховного лидера Ирана Хаменеи
Архимандрит армянской церкви: Армян среди жертв в Иерусалиме нет
День благодарности для клиентов в филиале в Эчмиадзин: IDBank
Посол Ирана: Мы уважаем подход Армении по диверсификации
Франция выразила «готовность защищать государства Персидского залива от Ирана»
СК: В Армении арестовали обвиняемого в убийстве военнослужащего Нарека Акопяна
Участники инкубационной программы Ucom Fellowship посетили Ucom
Соболезнование лидера Движения «Всеармянский фронт», генерал-майора Аршака Карапетяна
Поражение было следствием системы управления. «Паст»
Шеф, ЕС деньги не отдал. «Паст»
Как воздух и вода необходима новая программа прослушивания. «Паст»
Растущий рейтинг Карапетяна может заставить систему пересмотреть правила игры. «Паст»
«Загадка» АНИФ: что раскрывают официальные цифры. «Паст» 
