Հա­յաս­տա­նի ար­ցա­խյան ուղեր­ձը Ստրաս­բուր­գում

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ստրասբուրգյան այցի օրակարգը խիստ հագեցած էր, սակայն առանցքայինն, անշուշտ, ԵԽԽՎ ամբիոնից երեկ հնչեցված ելույթն էր։ Այն որոշ առումներով պատմական է, եթե նկատի ունենանք երկու կարևոր հանգամանք. թավշյա հեղափոխությունից հետո սա Հայաստանի ղեկավարի առաջին ելույթն էր եվրոպական հեղինակավոր կազմակերպության ամբիոնից, բացի այդ՝ անցած տարվա դեկտեմբերի 9-ի ընտրությունները առաջինն էին, որոնք անվերապահորեն լեգիտիմ և միջազգային չափանիշներին համապատասխան համարվեցին ԵԽ դիտորդների կողմից։

Թերևս այս հանգամանքով է պայմանավորված, որ Փաշինյանի բազմաշերտ ելույթի առաջին երկու հատվածները նվիրված էին Հայաստանի ժողովրդավարացման հարցում Եվրախորհրդի անուրանալի դերակատարությանը, ինչպես նաև մեր երկրում անցած տարի տեղի ունեցած թավշյա հեղափոխության պատմությանը։ Այստեղ տեղին է նկատել երկու կարևոր հանգամանք, որոնց առիթ եմ ունեցել անդրադառնալ նախորդիվ։ Հատկապես միջազգային հարթակներում ունեցած իր ելույթներում Հայաստանի վարչապետը ֆետիշացնում է հեղափոխության նշանակությունը, այդ իրադարձության հետ կապված նույնիսկ առանձին դետալներ, որոնք, կարծում եմ, այնքան էլ հետաքրքիր չեն հատկապես միջազգային լսարանի համար։ Տեղին է նկատել, որ ԵԽԽՎ բազմազգ լսարանի համար շատ ավելի կարևոր է ոչ թե մեր հեղափոխության ծագումնաբանությունը, ժամանակագրությունը կամ քայլերի քանակը, այլ դրա արդյունքների կապիտալիզացիայի գործընթացը։ Հեղափոխության առանձին դրվագների ուսումնասիրությունը պատմաբանների անելիքն է, քաղաքական կազմակերպությունների համար էականը հեղափոխության կիրառական հետևանքներն են։ Ի վերջո, հետևանքներով է պայմանավորված որևէ իրադարձության պատմականության հետագիծը, նրա ազդեցությունը երկրի ներսում և դրա սահմաններից դուրս։ Պակաս կարևոր չէ նաև այն հանգամանքը, որ Փաշինյանը արևմտյան բոլոր մայրաքաղաքներում ունեցած իր ելույթներում փորձում է անուղղակիորեն ուղերձներ հասցեագրել Ռուսաստանին, որ Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխությունը չունի աշխարհաքաղաքական ենթատեքստ և ուղղված չէ ռուսական շահերի դեմ։ Ստրասբուրգի երեկվա ելույթը բացառություն չէր, որտեղ Հայաստանի վարչապետը բառացիորեն ասել է. «Ուզում եմ հատուկ ընդգծել, որ այդ հեղափոխությունը ծնվել է հայ ժողովրդի հոգում և սրտում, և չի եղել ոչ մի օտարերկրյա ուժ, որ որևէ կերպ ներգրավված լինի մեր հեղափոխության մեջ։ Մեր հեղափոխությունը չի ունեցել ոչ մի աշխարհաքաղաքական բովանդակություն, ոչ մի աշխարհաքաղաքական ենթատեքստ»։

Իհարկե, Նիկոլ Փաշինյանը երեկ Ստրասբուրգում խոսել է նաև անցած մեկ տարվա նվաճումների մասին, որոնք, անշուշտ, առկա են, սակայն դրանց ցանկը անհամեմատ համեստ է հեղափոխության ֆետիշացման համատեքստում։

Սակայն Նիկոլ Փաշինյանի երեկվա ելույթի ամենակարևոր ուղերձը վերաբերում էր ԼՂ խնդրին։ Հայաստանի վարչապետը արդարացիորեն իր վերապահումներն է հայտնել անցած տարիներին ԼՂ խնդրով Ստրասբուրգում տեղի ունեցած քննարկումների վերաբերյալ. «Այս կազմակերպությունը, որը նախանձախնդիր է Եվրոպայում մարդու իրավունքների և ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման համար, զրո ուշադրություն է դարձնում ԼՂՀ-ում գործող հասարակական կազմակերպություններին աջակցելու խնդրին»։

Նիկոլ Փաշինյանը ԼՂ հարցում համարժեք օրակարգ սահմանեց ԵԽԽՎ-ի համար, ինչը ենթադրում է, որ հակամարտության կարգավորման փիլիսոփայության հիմքում պետք է դրվեն մարդը, նրա իրավունքները և ազատությունները։ «Աջակցեք Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդին՝ կատարելագործելու իրենց օրենքներն ու ինստիտուտները, ամրապնդելու մարդու իրավունքները, օրենքի գերակայությունն ու անկախ դատական համակարգը: Դրանից շահելու է Ղարաբաղի քաղաքացին՝ մարդը: Իսկ մարդն ավելին է, քան որևէ փաստաթուղթ, քան որևէ քաղաքական կամ խմբային շահ, և ես հավատում եմ, որ Եվրոպայի Խորհուրդը, Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովը կառաջնորդվի հենց այս արժեքներով», - ասել է Փաշինյանը:

Եթե ամփոփելու լինենք Նիկոլ Փաշինյանի երեկվա ելույթը, իսկ ավելի ստույգ՝ ելույթի՝ հակամարտության վերաբերյալ հատվածը, ապա պետք է արձանագրենք, որ այն գալիս է լրացնելու Հայաստանի իշխանությունների արցախյան նոր քաղաքականությունը։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ