Ի՞նչ է պատ­րաստ­վում անել Փա­շի­նյա­նը.դիս­կո՞ւրս, թե՞ իմի­տա­ցիա

Նախօրեին ԵՊՀ-ում ուսանողների ու դասախոսների հետ հանդիպման ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանը շատ ճիշտ հարցադրում է արել՝ արձանագրելով ԼՂ խնդրի շուրջ մեզանում քաղաքական ու հասարակական դիսկուրսի բացակայությունը։ «Այսօր հայ ժողովուրդը ՀՀ վարչապետին չի ասել՝ գնա բանակցությունների, սա էլ քեզ թուղթը, կարդա, պատմիր, անգիր արա ու կգնաս այսպես կլուծես հարցը: Դրա համար էլ սկսվում են տարբեր խոսակցություններ: Ոչ ոք չի ասել, թե ոնց պետք է լուծվի հարցը... Մենք պատկերացնում ենք, որ պետք է միջազգային ճանաչումով հարցը լուծված լինի՞, թե՞ պատկերացնում ենք, որ պետք է բանակցելիս լինենք: Մենք պետք է իմանանք, թե որ ռազմավարությամբ ենք գնում, որ ձևակերպենք մեր պատկերացումը 100 տարի հետոյի Հայաստանի մասին»,-ընդգծել է Փաշինյանը:

Վարչապետի պնդումը քաղաքական ու փորձագիտական շրջանակներում, սոցիալական ցանցերում տարբեր, իրարամերժ գնահատականների արժանացավ։ Բանավիճողների մի մասը պնդում է, որ Փաշինյանը՝ հետևելով ժողովրդավարության միտումներին, փորձում է Հայաստանում դիսկուրսիոն հարթակ ձևավորել ամենակարևոր ու առանցքային հարցը քննարկելու համար, մյուս մասը չարախնդում է, թե վարչապետը հերթական անգամ պատասխանատվությունն իր վրայից գցում է ժողովրդի ուսերին։ Միանգամից ասեմ, որ երկու հակադիր մոտեցումներն էլ չեմ ընդունում ու կարծում եմ՝ իսկապես կա դիսկուրսի, քննարկումների, բանավեճերի անհրաժեշտություն։ ԼՂ հարցը իշխանության մակարդակով քաղաքական ու հանրային քննարկման է դրվել ընդամենը մեկ անգամ՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի նախագահության վերջին շրջանում։ Բնավ չեմ ցանկանում քննարկել առաջին նախագահի կոնցեպտի բովանդակությունը, միայն նշեմ, որ բովանդակային քննարկումներ տեղի չունեցան, ու 1997-ի ավարտին Տեր-Պետրոսյանի նախաձեռնությունը հանգեցրեց իշխանության ճգնաժամին ու նրա հրաժարականին։

Դրանից հետո այդքան էլ պարզ չէ, թե որոնք են եղել Ռոբերտ Քոչարյանի կամ Սերժ Սարգսյանի մոտեցումները ԼՂ հարցում, որովհետև երկու նախագահների քաղաքականության հիմնական նպատակը եղել է ԼՂ խնդրում ստատուս-քվոյի պահպանումը։

Նիկոլ Փաշինյանի արցախյան քաղաքականությունը դեռ ամբոջացման փուլում է, ու դժվար է միանշանակ գնահատական տալ դրան։ Եթե Փաշինյանն իրապես քաղաքական ու հանրային դիսկուրսի անհրաժեշտություն ունի, դա միայն ողջունելի է, ինչն, ի վերջո, կնպաստի, որ ԼՂ խնդրում իշխանությունները, քաղաքական համակարգն ու հասարակությունն ունենան կոնսոլիդացված դիրքորոշումներ։ Ամբողջ խնդիրն այն է, սակայն, որ ԼՂ հարցում խնդրին շարունակում են տիրապետել իշխանության առավելագույնը մի քանի գործիչներ, ու նոր իշխանությունը կարծես թե այնքան էլ հակված չէ կոտրել անցած 25 տարիներին ձևավորված կարծրատիպը ու «բաց խաղալ»։ Եթե իշխանությունները մինչև այժմ ընթացք չեն տվել ԼՂ խնդրով անգամ խորհրդարանական լսումներ կազմակերպելու նախաձեռնությանը, ապա ի՞նչ դիսկուրսի մասին է խոսում Փաշինյանը։ Ի վերջո, ակնհայտ ճշմարտություն է, որ Հայաստանում դիսկուրսիոն միջավայրի, ինստիտուտի ձևավորման հարցում առանցքային դեր է վերապահված խորհրդարանին։

Մյուս կողմից՝ եթե քննարկումներն իմիտացիոն բնույթ են կրելու, ապա իրապես կարող է տպավորություն ստեղծվել, որ Նիկոլ Փաշինյանը մտադիր է կարգավորման գործընթացին հասարակության կամ քաղաքական ուժերի մասնակցության պատրանք ստեղծել կամ ուղղակի պատասխանատվությունը սեփական ուսերից գցել։ Ասածս այն է, որ ԼՂ հարցում ամենատեղեկացված սուբյեկտը հենց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն է, ու հենց ինքն էլ պետք է նախաձեռնի դիսկուրսը՝ այն սկսելով խորհրդարանից։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ