«Եր­կի­րը ժո­ղովր­դա­վա­րու­թյու­նից կա­մաց-կա­մաց ան­ցում է կա­տա­րում դե­պի բա­ցար­ձակ մի­ա­պե­տու­թյուն»

Նիկոլ Փաշինյանի կոչով երեկ առավոտյան ցուցարարները հինգ ժամով փակեցին դատարանների մուտքերը։ Ու թեև Ն. Փաշինյանը հանդես եկավ ելույթով, այդուհանդերձ, օրվա ընթացքում դեռ շարունակում էին հնչել արձագանքներ: Եղան թե՛ կոչն ու դրան հետևած գործողություններն արդարացնողներ, թե՛ դրանք հակապետական, հակասահմանադրական համարողներ: Եղավ արձագանք անգամ միջազգային հայտնի կազմակերպության ներկայացուցչի մակարդակով: Իրավիճակի շուրջ զրուցել ենք Երևանի պետական համալսարանի սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի վարիչ Վարդան Այվազյանի հետ: Ի վերջո՝ ՀՀ օրենսդրության պահանջները խախտվո՞ւմ են, տեղի ունեցող գործողությունները սահմանադրակա՞ն են:

Վարդան Այվազյանը օրենսդրությանն առնչվող խնդիրներն ըստ աստիճանակարգերի ներկայացրեց.

«Առաջին՝ կոպտորեն ոտնահարվում են Սահմանադրության 1-ից ներառյալ 6-րդ հոդվածները: Այսինքն, տապալվում է սահմանադրական կարգը»,-ասաց նա՝ հղում կատարելով նաև Քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածին, որտեղ սահմանված է, թե «արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու նպատակով դատարանի գործունեությանը ցանկացած ձևով միջամտելու» համար ինչ պատիժ է նախատեսված:

«Բացի այդ, տեսեք՝ «Հավաքների ազատության մասին» ՀՀ օրենքն արգելում է դատարանների տարածքում հավաքներ կազմակերպելը: Էլ չենք խոսում առավել ևս դատարանի մուտքը փակելու, դատավորներին ներս չթողնելու մասին: Երկրորդ՝ վարչապետի հետ հավասարապես իրավական պատասխանատվություն են կրում ոստիկանապետը, գլխավոր դատախազը և իրավապահ բոլոր մարմինները, որոնք որևէ միջոց չեն ձեռնարկում այդ երևույթի դեմն առնելու համար: Նրանք պատասխանատվություն են կրում հանցավոր անգործության մատնվելու համար: Նրանք պարտավոր էին բոլոր միջոցները ձեռնարկել, որ դատարաններն անխափան աշխատեին»,-ընդգծեց մեր զրուցակիցը:

Նշենք, որ տարածվում էր նաև այն կարծիքը, թե ժողովուրդն այդպիսով իրացնում է իր իշխանությունը: Դիտարկմանը՝ ժողովուրդն արդյոք իր սահմանադրական իրավունքն արդեն չի՞ իրացրել դեկտեմբերի 9-ի խորհրդարանական ընտրություններին, Վարդան Այվազյանը նշեց.

«Նկատառումը ճիշտ է: Տեսեք՝ այս ամենն առաջին հերթին սարսափելի իրավական տգիտության հետևանք է: Ինչո՞ւ, որովհետև ժողովրդավարությունը կատեգորիկ հասկացություն է: Բոլորի մոտ այդ հասկացության ընկալումը պետք է միանշանակ նույնը լինի: Օրինակ՝ այնպես, ինչպես բազմապատկման աղյուսակը: Ենթադրենք, վարչապետը չի կարող ասել, որ 2 անգամ 2 հավասար է 6-ի, իսկ գլխավոր դատախազը ասի, որ 7-ի է հավասար: Ժողովրդավարությունն այս ամբոխահաճո գործողությունները չեն: Սա նաև վտանգավոր է հետևյալ առումով. եթե վաղը կամ մյուս օրն իշխանությունը ձախողվի (իսկ վերոնշյալ կոչից հետո, կարծես, այդ առումով կասկած չկա), այդ ժամանակ մեղքը բարդելու են ժողովրդի վրա: Ասելու են՝ ժողովուրդն է մեղավոր, մենք չենք արել: Ամբոխահաճո այս հայտարարությունները ոչ մի լավ հետևանք չեն կարող ունենալ: Արդյունքում ոչ թե ոտնահարվում, այլ անէանում է մեր պետականության ամբողջ գաղափարը: Այդ ամենի հետևանքով մենք ծիծաղի առարկա ենք դառնում համաշխարհային հանրության առաջ: Ոչ մի երկիր մեզ լուրջ չի մոտենա: Որպես պետական միավոր՝ մեզ հետ արդեն չեն հաղորդակցվի»:

Ինչ վերաբերում է պետական լծակներով դատական համակարգում փոփոխություններ անելու հնարավորություններին, ինչպես նաև դատարանների մուտքեր փակող օրենսդիր իշխանության ներկայացուցիչների պահվածքին, Վ. Այվազյանը նկատեց.

«Ցանկացած բարեփոխում առաջին հերթին պետք է իրականացվի օրենսդրական մակարդակով, որպեսզի լինեն իրավական հիմքեր և ամբողջ գործընթացը լինի իրավաչափ: Հիմա, բառիս բուն իմաստով, մեր շատ պատգամավորների խելքը չի հասնում ճիշտ, գրագետ օրենսդրություն մշակել, փոփոխել դրանք և բարեփոխումներ անել հենց դրանց հիման վրա: Նրանց խելքը հասնում է միայն անձամբ գնալ և անձամբ դատարանի մուտքերը փակել: Դրանից ավելի մենք նրանցից չենք էլ կարող պահանջել: Եվ սա ժողովրդի՝ 70 տոկոս քվեարկողների վստահությունը վայելելու արգասիքն է: Ասում են՝ ժողովուրդը երբեք չի սխալվում, բայց այս պարագայում կարելի է ասել՝ ժողովուրդը չարաչար սխալվում է»:

Ըստ նրա՝ ոչ մի քայլ այլևս չի կարող բացառել վերոնշյալից բխող հնարավոր հետևանքները. իրավիճակն անդառնալի է:

«Այստեղ խնդիրը ու հետևանքը զուտ այն չէ, թե 8:30-ից մինչև 13:30-ը դատարանների մուտքերը փակել են: Խնդիրը երևույթն է, որը ոչ թե տապալում, այլ անէացնում է սահմանադրական կարգը: Սահմանադրական կարգը տապալելուց հետո կարելի է վերականգնել այն, բայց անէացնելուց, փոշիացնելուց հետո նորից զրոյից սկսելը շատ դժվար է: Եվ նման յուրաքանչյուր երևույթ ցույց է տալիս, որ մեր երկրում այլևս բացակայում է իշխանության թևերից մեկը՝ դատական իշխանությունը, ցույց է տալիս, որ ամբոխի աջակցությամբ երկիրը ժողովրդավարությունից կամաց-կամաց անցում է կատարում դեպի բացարձակ միապետություն, որովհետև գործադիր իշխանության ղեկավարն ամենուրեք միջամտում է իշխանության տարբեր թևերի գործունեությանը, ինչը կտրականապես արգելվում է Սահմանադրությամբ»,-նկատեց մեր զրուցակիցը:

Հաշվի առնելով, որ, ըստ էության, այս ամենը սկսվեց Ռ. Քոչարյանի խափանման միջոցը փոխելուց հետո, Վարդան Այվազյանն այդ առումով ընդգծեց. «Ռ. Քոչարյանի կատարած արարքը հանցագործությո՞ւն է, թե՞ ոչ, մեր քննարկման թեման չէ: Բայց ինչ վերաբերում է երաշխավորությամբ կալանքը որպես խափանման միջոց փոխելուն, ապա այն ամբողջովին իրավական հարթության մեջ է և օրենքի շրջանակներում կատարված գործողություն: Այդտեղ դատարանը բացարձակապես իր լիազորությունները չի չարաշահել՝ օրենքի որևէ խախտում չի եղել: Հիմա եթե մենք ընդվզում ենք օրինական գործողության դեմ, այդ երևույթն արդեն բերում է պետության կոլապսի, ինչը շատ վտանգավոր է մեզ համար»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ