Որ­քա­նո՞վ են ար­դյու­նա­վետ անա­զա­տու­թյան մեջ գտնվող ան­ձանց հա­մար կազ­մա­կերպ­վող կրթա­կան ծրագ­րե­րը

Օրերս «Փաստը» գրել էր, որ ՀՀ արդարադատության նախարարությունը 2019 թվականի ընթացքում հասցրել է արդեն երեք պայմանագիր կնքել «Իրավական կրթության և վերականգնողական ծրագրերի իրականացման կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի հետ: Պայմանագրերից մեկով 36 միլիոն դրամ հատկացվելու է դատապարտյալների գեղագիտական դաստիարակության և կրթական ծրագրերի իրականացման համար: Նման ծրագրերի իրականացումն, իհարկե, ողջունելի է, քանի որ օգնում է անազատության մեջ գտնվող մարդկանց նախ չկտրվել հասարակությունից, ազատ ժամանակը լրացնել օգտակար զբաղմունքով, իսկ հետո արդեն ազատության մեջ հայտնվելով՝ ստացած գիտելիքների օգնությամբ գտնել իրենց տեղը այդ նույն հասարակության մեջ և նվազեցնել ՔԿՀ վերադառնալու հնարավորությունները: Սակայն ծրագրի դրական կողմերը հաշվի առնելով՝ մեզ հետաքրքրեց՝ իսկ ՊՈԱԿ-ը մոնիթորինգ իրականացնո՞ւմ է պարզելու համար, թե այս ծրագրերը, մասնակիցների ստացած հավաստագրերը և վկայագրերը որքանով են օգնում նախկին դատապարտյալներին՝ արդեն ազատության մեջ:

«Իրավական կրթության և վերականգնողական ծրագրերի իրականացման կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի ուսումնամեթոդական դեպարտամենտի պետ Արտակ Ղուլ յանը «Փաստի» հետ զրույցում նշում է, որ իրենք համապատասխան ծրագրերը ներկայացնում են տարեսկզբին կամ տարեվերջին: «Նախ պարզում ենք, թե ինչ հետաքրքրություններ ունեն անազատության մեջ գտնվող անձինք: Քննարկումներ ենք անցկացնում ՔԿՀ-ների, դրանց վարչությունների և արդարադատության նախարարության հետ, թե ինչպիսի ծրագրեր արժե իրականացնել: Դրանից հետո հաշվի ենք առնում դատապարտյալների և կալանավորված անձանց կրթական մակարդակը», - ասում է Ղուլյանը: 

Հարցին՝ իրականացնո՞ւմ են մոնիթորինգ՝ ծրագրերի արդյունավետությունը ստուգելու համար, Արտակ Ղուլ յանը պատասխանում է. «Հետագա մոնիթորինգի հետ կապված ասեմ հետևյալը. դասընթացներին մասնակցող դատապարտյալների վարքագծում բավական դրական փոփոխություններ են լինում: Նրանք սկսում են հետաքրքրվել իրենց դասերով, գրքեր են կարդում, այսինքն` իրենց վրա աշխատում են, որպեսզի ազատ արձակվելուց հետո վերաինտեգրվեն հասարակությանը, բայց կոնկրետ ազատության մեջ որքանով են կիրառելի դառնում իրենց ստացած գիտելիքները, նման ինֆորմացիա այս պահին դեռ չունենք, բայց հիմա կոնկրետ բազա ենք հավաքում», - նշում է մեր զրուցակիցը՝ ասելով, որ, օրինակ, բիզնես գրագիտության դասընթացին մասնակցող բոլոր անձանց տվյալները հավաքագրում են, բազա ստեղծում: «Շատերն առաջարկություններ են անում դասերի ժամանակ, որոնք, վերջիններիս ազատ արձակվելուց հետո, կօգտագործենք մեր մտածած բիզնեսը հիմնելու տարբեր փուլերում:

Այս պահին գործող բիզնես չունենք: Ի դեպ, այս տարի առաջին անգամ իրականացնում ենք բիզնես գրագիտության դասընթացը», ընդգծում է մեր զրուցակիցը:

Արտակ Ղուլ յանը նշում է, որ այս ծրագրերն արդյունավետ են: «Դասընթացներին մասնակցելու դիմումների քանակը բավական շատ է եղել, նույնիսկ այդքան հնարավորություն չենք ունեցել, քանի որ ֆինանսավորումը սահմանափակ է: Կոնկրետ այս պահին ծրագրերը իրականացնում ենք «Աբովյան» և «Արմավիր» ՔԿՀ-ներում: Իրականացնում ենք նաև վերապատրաստման և ուսուցման հատուկ դասընթացներ ՔԿՀ-ների ծառայողների համար», - հավելում է ՊՈԱԿ-ի ուսումնամեթոդական դեպարտամենտի պետը՝ ընդգծելով, որ այս ծրագիրն իրականացվում է և՛ ցմահ դատապարտյալների, և՛ կալանավորված անձանց, և՛ դատապարտյալների համար, իսկ անչափահասների համար առաջին անգամ իրականացվել են համակարգչային հմտությունների, կավագործության, բիզնես գրագիտության դասընթացներ:

ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկներում և մարմիններում հասարակական վերահսկողություն իրականացնող դիտորդների խմբի նախագահ Հասմիկ Հարությունյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշում է, որ իրենց դիտորդական խմբի իրավասությունը տարածվում է միայն արդարադատության նախարարության վերահսկողության ներքո գտնվող ՔԿՀ-ների վրա, իսկ ՊՈԱԿ-ներն ավելի անկախ ինստիտուտներ են, այդ պատճառով ինքը չի կարող հստակ կարծիք հայտնել վերը նշված ծրագրերի մասին: «Օբյեկտիվորեն չենք կարող իրականացնել փաստաթղթերի և այլ ուսումնասիրություններ: Սակայն երբ այցելում ենք ՔԿՀ-ներ, առանձնազրույցներ ունենում դատապարտյալների հետ, մեր դիտարկումները թույլ են տալիս ասել, որ նման ծրագրերը բավարար արդյունավետություն չեն ունենում: Մի կողմից դրանք դեռ բավարար քանակով չեն իրականացվում, մյուս կողմից էլ դրանց որակական ասպեկտն այնքան էլ ճկուն և արդյունավետ չէ, որ իրականում հանգեցնի վարքագծի փոփոխությանը, նպաստի մարդու զարգացմանը և այլն: Արդյունքն այնքան շոշափելի չէ, որ ասենք՝ դրական տեղաշարժ կա, բավարար է և այլն: Հարցին անհրաժեշտ է համալիր և համակարգված մոտեցում», եզրափակում է Հասմիկ Հարությունյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ