Այս քայլերը կասկածի տակ են դնում նրա մտադրության անկեղծությունը
МЕЖДУНАРОДНОЕrussian.eurasianet.org-ը «Հայաստան. անցումային արդարադատությունը որպես նախկին ռեժիմի մնացուկների դեմ պայքարի գործիք» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանում անցումային արդարադատության սկզբունքը բոլորի շուրթերին է, բայց այն հարցը, թե ինչպես է դա իրականացվելու, մնում է բաց: Հայաստանում իշխանության քառորդդարյա ոչ ռացիոնալ կառավարման և պատասխանատվության բացակայության հետևանքների՝ նոր կառավարության կողմից հաղթահարման ֆոնին ակտիվորեն քննարկվում է միջազգային հեղինակավոր իրավունքի հայեցակարգը` անցումային արդարադատությունը: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը դատական համակարգի բարեփոխման իր տեսլականում կանոնավոր կերպով նշում է այդ տերմինը:
Անգամ մայիսի 24-ին խորհրդարանն անցկացրել է անցումային արդարադատության շրջանակների և կիրառելիության վերաբերյալ հանրային լսումներ: Անցումային արդարադատության կողմնակիցների կարծիքով, դա թույլ կտա սկսել զրոյից և դա այն հիմքն է, որով կարելի է կառուցել ավելի կատարյալ և օրինական իշխանական համակարգ և որը կարող է նաև ծառայել որպես ժողովրդավարական պետություն ձևավորելու անհրաժեշտ ինստիտուտների բարեփոխման գործիք:
Այս հարցը հատկապես սուր է Փաշինյանի և դատական համակարգի միջև վերջերս տեղի ունեցած բախումների ֆոնին, որի ժամանակ վարչապետը բարձրաստիճան դատավորներին անվանել է նախկին համակարգի արտադրանք: Սակայն Հայաստանում այս հայեցակարգի կիրառման մեթոդների և հնարավորությունների մասին հարցերը բաց են մնում: Իրականում հայեցակարգի սահմանները շատ են լղոզված: Միջազգային անցումային արդարադատության կենտրոնի (ICTJ) Նյու Յորքի հիմնադիր կազմակերպության ավագ փորձագետ Ռուբեն Կարանզան սկսել է համագործակցել Հայաստանի նոր իշխանությունների հետ նրանց իշխանության գալուց անմիջապես հետո:
Ըստ նրա, անցումային արդարադատությունը Հայաստանում «կարող է հիմք դնել իշխանությունների՝ հաշվետու լինելուն և ապահովել նրա գոյատևումը էյֆորիայի առաջնային էտապից հետո»: Սակայն հարցը, թե ինչպես են այդ նպատակները գործնականում կյանքի կոչվելու, բաց է մնում, քանի որ իշխանությունները դեռևս չեն քննարկել տվյալ ոլորտում որևէ կոնկրետ օրենքի նախագիծ: Ըստ իշխող կոալիցիայի պատգամավոր Մարիա Կարապետյանի, պատգամավորները պատրաստում են աշխատանքային փաստաթուղթ, որը կուղղորդի գործընթացը:
Անցումային արդարադատության կիրառման պոտենցիալ թիրախներից մեկը կարող է լինել 1990-ականների վիճելի քաղաքական իրադարձությունները: Ըստ Կարապետյանի, անհնար է վերանայել 1991 թվականից եղած բոլոր ընտրությունների քվեաթերթիկները՝ պարզելու համար՝ արդյոք ընտրություններն իսկապես կեղծվե՞լ են, սակայն գործընթացը կարող է կառուցվել որպես մի տեսակ «հիշողության հանձնաժողով»: Անցումային արդարադատությունը կարող է կիրառվել նաև այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են բանակում ոչ մարտական կորուստները (2010-ից մինչև 2016 թվականն ընկած ժամանակահատվածում զոհված 259 զինծառայողներ) և կառավարության կողմից գույքի անօրինական բռնագրավումը (առավել տպավորիչ օրինակ է Երևանի կենտրոնի հարյուրավոր բնակիչների արտաքսումը «Հյուսիսային պողոտա» ծրագրի շրջանակներում):
Ինչպես նշում է Կարապետյանը, արդեն մեկ ոլորտ սահմանվել է, որին անցումային արդարադատությունը չի կպչի` անվտանգության ծառայությունների լ յուստրացիան: Ակնկալվում է, որ անցումային արդարադատության նախաձեռնությունը ղեկավարվելու է ոչ թե գործադիր իշխանության, այլ խորհրդարանի կողմից, քանի որ կառավարությունը առաջին հերթին նպատակաուղղված է նպաստավոր ներդրումային միջավայրի ապահովման և Փաշինյանի, այսպես կոչված, «տնտեսական հեղափոխության» իրականացմանը: Թեև Փաշինյանը չի մասնակցի անցումային արդարադատության համակարգի ձևավորմանը, բայց նա աջակցում է այդ գաղափարին:
Այնուամենայնիվ, նա անցումային արդարադատությունը ավելի նեղ է տեսնում` որպես ներկայիս դատական համակարգի բարեփոխման միջոց: Փաշինյանը կոչ է արել դատավորների վեթթինգ իրականացնել, որը անցումային արդարադատության համակարգերի ստանդարտ պրակտիկա է: Այս նախաձեռնությունը հավանաբար աջակցություն կստանա հանրության կողմից:
Բացի դրանից, դատական բարեփոխումները կարող են ազդել այլ հաստատությունների աշխատանքի վրա:
Սակայն Փաշինյանի կողմից արդարադատության համակարգին վերաբերող այս քայլերը կասկածի տակ են դնում նրա մտադրության անկեղծությունը: Քոչարյանի՝ կալանքից ազատվելուց հետո Փաշինյանը կոչ արեց իր կողմնակիցներին բողոքի ցույցեր անցկացնել դատարանների մոտ:
Շատերն այսպիսի գործողությունները գնահատել են որպես քաղաքական միջամտություն արդարադատության համակարգին: Իսկ վերջերս Սահմանադրական դատարանի նշանակված դատավորը, որը ներկայիս իշխանությունների հին քաղաքական դաշնակիցն է, խախտելով ընդհանուր ընդունված նորմերը, փորձում է դատարանի նախագահ դառնալ: Այնուամենայնիվ, վեթթինգի և անցումային արդարադատության որոշ կողմնակիցներ կարծում են, որ այս ուղղությամբ շատ քիչ բան է կատարվում: Ըստ Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի ղեկավար Արթուր Սաքունցի, «պետք է վեթթինգ իրականացնել բոլոր պետական մարմիններում՝ սկսած ոստիկանությունից, բանակից և ազգային անվտանգության ծառայությունից, վերջացրած դպրոցներով»:
«Բաց հասարակության հիմնադրամի» հայաստանյան գրասենյակի տնօրեն Լարիսա Մինասյանն էլ ասել է, որ հասարակական լսումները լավ սկիզբ են, սակայն դրանք պետք է ընդլայնվեն ինչպես մասշտաբային, այնպես էլ հանրության մասնակցությամբ: Ըստ նրա, «վերջին 15 տարիների ընթացքում վստահությունը ոչ միայն դատական համակարգի, այլ նաև բոլոր հաստատությունների նկատմամբ այնքան ցածր մակարդակի վրա է եղել, որ ցանկացած նման գործընթաց չի կարող վերականգնել հասարակական վստահությունը... եթե դա հիմնված չէ ժողովրդի իրազեկվածության և համաձայնության վրա»: Մինասյանը պնդում է, որ անցումային արդարադատությունը պետք է լինի համապարփակ և փոխհատուցի նախկին իշխանության ներքո մարդու իրավունքների բազմաթիվ խախտումները: Եվ դա անել, ըստ նրա, անհրաժեշտ է, քանի որ այն ամենը, ինչ կառուցված է փխրուն հիմքով, լինում է թերի:
Կամո Խաչիկյան
Воспитанники «Оррана» начали новый учебный год при поддержке инициативы «Сила одного драма»
Верите вы мне или не верите — это ваше дело, но от этого сказанное мной не перестает быть правдой. Аршак Карапетян
Стипендиаты «Армянских виртуозов» — на сцене IV Международного фестиваля молодежных оркестров мира
Юнибанк запустил акцию «U-Teenager»: главный приз — обучение в зарубежном университете
«Юниспорт» вышел в основной раунд Лиги чемпионов по футзалу
Выпускники курса по кибербезопасности приняли участие в программе Ucom «Junior Academy»
Ucom представляет тарифные планы Green, превращая повседневную связь во вклад в защиту окружающей среды
Кто на самом деле предатель. Раскрытие генерала Карапетян
Ucom представляет специальное предложение «Unity — снова в школу» к новому учебному году
Обновленный Центр продаж и обслуживания Ucom открылся на улице Саят-Нова 7 в Гюмри
Ответье честно на эти вопросы. Аршак Карапетян
«Юниспорт» примет участие в Лиге чемпионов УЕФА по футзалу
Предатель в одном прав: если народу что-то не нравится, пусть делают революцию. Аршак Карапетян
История покажет, кто друг, а кто враг. Аршак Карапетян
Парламентская реформа Казахстана: первые выборы и новый Курултай
Арам Барсегян назначен генеральным директором Team Telecom Armenia, Айк Есаян возглавит группу компаний Team
Поздравительное письмо Его Святейшеству Гарегину II с 75-летием
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня принятия Декларации о независимости Армении
Казахстан выбирает новый парламент — Курултай
Придет момент, когда эта власть начнет убеждать, что мы не христиане. Аршак Карапетян
Программа «Бок о бок» для семей из Арцаха, проживающих в общине Севан: IDBank
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю 75-летия со дня рождения Верховного Патриарха и Католикоса Всех армян, Его Святейшества Гарегина II
История покажет, кто друг, а кто враг. Аршак Карапетян
Стартовал финальный этап турнира Junius
Церемония награждения победителей конкурса «100 лучших студентов Армении»: вручение сертификатов
Новый Samsung Galaxy A27 в рамках специального предложения Ucom «Снова в школу 2026»
Миллениалы, Gen Z или Gen Alpha: как разные поколения готовятся к новому учебному году: Idram&IDBank
Финансовая грамотность в палаточном лагере Республиканского центра детей и подростков: Idram и IDBank
Секреты мира финансов в лагере «Айорди»: Idram&IDBank
ВТБ (Армения) продолжает развивать возможности кредитования малого бизнеса
При поддержке Ucom стартовал второй этап образовательной программы ArmDrone по FPV-дронам
А сейчас Алиев требует закрыть АЭС.Браво, господа, аплодисменты
Лидер Движения «Всеармянский фронт» Аршак Карапетян проведёт пресс-конференцию на тему «События на Южном Кавказе, внутриполитическая ситуация в Армении»
«Сила одного драма» - благотворительной общественной организации «Орран»
Образовательная программа по кибербезопасности от Ucom и Microsoft Инновационного центра завершилась конкурсом Mini CTF
День благодарности клиентам - на этот раз в филиале IDBank «Эребуни»
Когда союзников не осталось: цена и последствия полной изоляции. Аршак Карапетян
Подведены итоги очередного этапа Junius: впереди новый этап
Ucom расширяет возможности международного роуминга
«Срочно подтвердите данные карты»: IDBank предупреждает о мошенничестве с бронированием отелей
Мгер Ананян вошел в состав Правления Юнибанка
Бывшие руководители Словакии требуют от Никола Пашиняна прекратить политические преследования и давление на Армянскую Апостольскую Церковь
Мы не хотим, чтобы сатана, пришедший к власти, судил христиан за их поступки
При поддержке Ucom представлена образовательная игра «Запоминай животных»
Армения оказалась на грани исторической катастрофы․ Аршак Карапетян
Выполняя требования агрессора, мира не достичь. Аршак Карапетян
Moody’s изменило прогноз по рейтингам IDBank на позитивный
IDBank представляет новую карту Mastercard World с преимуществами для путешествий и специальной акцией
Ucom и FPWC обеспечат круглосуточный мониторинг дикой природы в Гнишике с помощью солнечной энергии
Idram и IDBank - рядом со стартапами на Seaside Startup Summit 
