Եթե կորց­նենք Սև­ա­նը, կորց­նե­լու ենք Հա­յաս­տա­նը

Սևանա լճի անհանգստացնող վիճակը շարունակում է մնալ հասարակության և այժմ արդեն, կարծես թե, համապատասխան գերատեսչությունների ուշադրության կենտրոնում:

Օրերս Ազգային ժողովի արտահերթ նիստում պատգամավորները շրջակա միջավայրի նախարար Էրիկ Գրիգորյանին հարցեր էին ուղղել՝ Սևանա լճի հետ կապված, հետաքրքրվել դրա «ծաղկելու» պատճառների մասին: Նախարարը նշել էր, որ լճի «ծաղկման» խնդիրները մի քանի պատճառ ունեն, մասնավորապես՝ Գեղարքունիքի կեղտաջրերի, կոյուղաջրերի, ինչպես նաև ափամերձ տարածքների ռեստորանների, հյուրանոցների աղտոտված նյութերը հոսում են Սևանա լիճ:

Բացի դա, Գրիգորյանի խոսքով՝ Սևանում կար սառը շերտ, որը լճի մակարդակի իջեցման պատճառով վնասվել էր։ «Լճի մակարդակի 6 մետր բարձրացումը պետք է բերի սառը շերտի պահպանությանը, որի արդյունքում օրգանական նյութերը կպակասեն, կսահմանափակվեն, և դրա հետևանքով Սևանա լճի ջուրը կմնա բարձր որակի»,- ասել էր նախարարը:

Մշտապես խոսվում է այն մասին, որ ձկնապաշարները Սևանա լճի էկոհամակարգի պահպանման հարցում կարևորագույն դեր ունեն: ՀՀ ԳԱԱ կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոնի տնօրեն Բարդուղ Գաբրիել յանը օրերս լրագրողների հետ հանդիպմանն ընդգծել էր, որ ձկնային պաշարները պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես սննդի աղբյուր, այլ էկոհամակարգի վերին օղակ, քանի որ ձուկը, սնվելով ջրային օրգանիզմներով, կլանում է օրգանական նյութերը, և երբ որսում ենք այդ ձուկը, ջրում նվազեցնում ենք օրգանական նյութը՝ դրանով իսկ նվազեցնելով նաև ծաղկման պրոցեսը։ 

Վերջին 2-3 օրերին լճի տարբեր ափերից սոցիալական ցանցերի օգտատերերը լուսանկարներ են հրապարակում, որոնցից նկատելի է, որ ջրի կանաչ երանգը պակասել է, բացի դա, կարծես թե, չկան նաև ջրիմուռներ:

Բնապահպան Կարինե Դանիելյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշում է, որ Սևանի շրջանում մի քանի օր ջերմաստիճանը ցածր է եղել, և միգուցե դրանով է բացատրվում, որ ջրիմուռների քանակը մի փոքր պակասել է, սակայն առջևում են հուլիս ամսվա երկրորդ կեսը, օգոստոսը, ուստի չի կարելի բացառել ջրիմուռների ի հայտ գալը:

Բնապահպանի խոսքով՝ հետագայում Սևանա լճում ջրիմուռների առկայությունն իսպառ բացառելը շատ դժվար գործընթաց է, միգուցե հնարավոր լինի հասնել նրան, որ գոնե դրանց քանակը կրճատվի: «Մենք տարիներ շարունակ ահազանգում էինք, որ մի օր Սևանը կանգնելու է նման խնդրի առաջ, սակայն ոչ ոք չէր լսում: Չի կարելի հարցերին մոտենալ հետևյալ սկզբունքով՝ անպայման պետք է «այրվի», սկանդալ լինի, որ հարցն ուշադրություն գրավի: Մեզ մոտ երևի որևէ խնդրի նկատմամբ համակարգային մոտեցում չկա, բնապահպանությանը՝ հատկապես», - ասում է Դանիելյանը:

Բնապահպանը կրկին հիշեցնում է Հայաստանի համար լճի կարևորության մասին: «Աստված մի արասցե, եթե Սևանը կորցնենք, Հայաստանն ենք կորցնելու: Ջուր չունես հսկայական տարածքը թունավորված կլինի: Բացի դա, ջրերն իրար հետ կապված են: Երբ Սևանի մակարդակը իջեցրեցինք, աղբյուրները ցամաքեցին: Պատկերացրեք, վատագույն սցենարի դեպքում, եթե Սևանը թունավորված ճահիճ դառնա, ապա Հայաստանի բոլոր ջրերը կամաց-կամաց այդ ճանապարհով կգնան», - նորից ահազանգում է բնապահպանը: 

Նա ընդգծում է՝ Սևանը փրկելու համար առաջին հերթին երկու կարևոր քայլ պետք է անել: «Պետք է լինեն մաքրող կայաններ, որպեսզի լիճը չընդունի աղտոտված ջրերը: Երկրորդ՝ լճի մակարդակը պետք է քայլ առ քայլ բարձրացնել, բայց միայն լճի ափերի մաքրումից հետո, որպեսզի չունենանք նախկին տարիների պատկերը, երբ լճի մակարդակը բարձրացնում էին՝ անտառը և աղբը մնում էր ջրի տակ: Նախ պետք է լուծել այս երկու խնդիրը», - նշում է մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ օրերս մասնագետները հանդիպելու են՝ պարզելու, թե կա՞ն այլ տարբերակներ ջրիմուռներից ազատվելու համար: Բացի դա, Դանիել յանի տեղեկացմամբ, շրջակա միջավայրի նախարարությունը քննարկում է կազմակերպում, որին հրավիրված են հասարակական կազմակերպությունները՝ լճի խնդիրները քննարկելու և լուծումներ առաջարկելու համար:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ