«Տրամաբանական հետևանքը լինելու է այն, որ իրենց մերժվելու հերթն էլ է գալու»

Անցած տարվա իրադարձություններից հետո հասարակական, քաղաքական հարաբերություններում իրավիճակը պարբերաբար սրվում էր: Այն արտացոլվում էր հատկապես սոցցանցերում՝ երբեմն հասնելով ու հատելով անթույլատրելի բառապաշարի սահմանները: Ամիսներ շարունակ բարձրաձայնվում էր իրավիճակը կանխելու անհրաժեշտության մասին, բայց խնդիրը չլուծվեց: Ինչի՞ հետևանք էր սա, ինչո՞ւ մինչ օրս չի ստացվում այլ մթնոլորտ ստեղծել, իսկ գերակշռող բացասականը ավելի լայն տարածում է գտնում: Այս և մի շարք հարցերի շուրջ զրուցել ենք քաղաքագետ, «Համագործակցություն հանուն ժողովրդավարության» հ/կ նախագահ Ստեփան Դանիելյանի հետ:

Սկսելով առկա մթնոլորտից՝ քաղաքագետը խոսեց իրավիճակի ավելի խորը պատճառների մասին:

«Վերջին 30 տարիներին մենք ինչ-որ մեկին կամ ինչ-որ ուժի պարբերաբար մերժում ենք։ Քաղաքականության ընկալումը իջել է կենցաղային ընկալումների աստիճանի՝ կան լավ մարդիկ ու վատ մարդիկ, սակայն էֆեկտիվ կառավարման, աշխարհայացքի ձևավորման խնդիրների մասին մենք չենք մտածում։ Նույնը շարունակվում է նաև հիմա։ Իշխանափոխությունը մերժման խնդիրը ավելի կրքոտ է դրել, և գործող իշխանությունը պետք է ցույց տա, որ մերժելու սոցիալական պատվերը կատարվում է, այլապես հասարակությունը կկասկածի հեղափոխականների ազնվության վրա։

Դա ծուղակ է գործող իշխանությունների համար, որի տրամաբանական հետևանքը լինելու է այն, որ իրենց մերժվելու հերթն էլ է գալու։ Դրական օրակարգ նրանք չեն կարողանում ձևավորել։ Կարծում եմ, որ բացասական լիցքերը շարունակվելու են»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Ստեփան Դանիելյանը:

Ինչ վերաբերում է ստեղծվածի մեջ իշխանության մեղավորության չափաբաժնին, այն մոտեցմանը, երբ մեղավորության վեկտորներն իշխանության ներկայացուցիչներն ուղղում են ցանկացած տեղ, բացառությամբ՝ իշխանության, քաղաքագետը խնդիրն այլ տեսանկյունից է բացատրում. «Իշխող խմբավորումը քաղաքական թիմ չէ, «Քաղաքացիական պայմանագիրն» էլ անունով է կուսակցություն։ Նրանք կառավարման փորձի, մենեջմենթի, գիտելիքների պակաս ունեն, որը կարող է գալ միայն տարիների ընթացքում՝ աշխատանքի շնորհիվ։

Դեռևս օգտագործում են մերժելու, պատասխանատվությունը նախկինների վրա դնելու ռեսուրսը։ Դա դեռ աշխատում է, սակայն դա երկար չի կարող շարունակվել։ Մի ռեսուրս էլ ունեն՝ քաղաքական դաշտում դեռևս այլընտրանք չի ձևավորվել»: Ստեփան Դանիել յանի կարծիքով, այդուհանդերձ, այսօր արդեն կան ցուցիչներ, որոնք այդ ռեսուրսների հետզհետե սպառման մասին են վկայում:

«Խոստացված անցումային արդարադատությունը, վեթթինգը, տնտեսական հեղափոխությունը, Սահմանադրական դատարանի շուրջ կատարվող անհեթեթությունները ցույց են տալիս, որ կա տպավորություն ստեղծելու ցանկություն, սակայն չկա գործ։ Անընդհատ հում գաղափարներ են մատուցվում հասարակությանը, սակայն անգամ թղթի վրա արված ամբողջական գործ չկա։ Դա հենց ցուցիչ է»,-շեշտեց մեր զրուցակիցը:

Ինչ վերաբերում է առաջնահերթությունները դասակարգելու խնդրին, հարցին, թե պետության զարգացումն այսօր որքանո՞վ է առաջնային, Ս. Դանիել յանն արձագանքում է. «Զարգացման օրակարգն առաջնային է, սակայն երկրները զարգանում են համերաշխության մթնոլորտում: Չեմ կարծում, որ այս կառավարությունն արդեն ունակ է համերաշխության մթնոլորտ ստեղծել։ Ցավոք, կարծես, արդեն ուշ է, ժամանակը բաց է թողնված»:

Դիտարկմանը, թե արդյո՞ք կանգ առնելու և այլ ուղղությամբ շարժվելու հնարավորություններ ընդհանրապես չկան, քաղաքագետը նկատում է. «Չեմ ցանկանում կանխատեսումներ անել. պետք է ստեղծվի նոր քաղաքական հոսանք, որը կկարողանա և՛ առաջարկել հստակ օրակարգ, և՛ լինել վստահելի հասարակության մեծամասնության համար»:

Նրա խոսքով, այսօր կա մի իշխանություն, որին այլընտրանք դեռևս չկա:

«Դրա հաշվին իրենք դեռ կարողանում են ապահովել 50% ավելի վստահության քվեն։ Ընկալելի այլընտրանքի առաջացման դեպքում, կարծում եմ, այդ տոկոսը կտրուկ անկում կապրի։ Գործող իշխանությունը դեռ ժամանակ ունի իրավիճակը շտկելու, սակայն դրա համար չունի փորձ և ստեղծագործական ներուժ։ Հասարակությունը, կարծում եմ, դա հասկանում է»,-ընդգծեց նա:

Անդրադառնալով վերջին շրջանում ուշադրության կենտրոնում գտնվող Արցախի ներքաղաքական իրավիճակին, և դիտարկելով նաև այն տեսակետները, համաձայն որոնց՝ հայաստանյան հատվածում տիրող բացասականն ու վերոնշյալ մթնոլորտը փորձ է արվում տարածել նաև այնտեղ, Ստեփան Դանիել յանը ընդգծեց.

«Արցախը ռազմականացված գոտի է, հայկական մարտունակ բանակն իրականում Արցախում է, և Արցախի ազդեցությունը Հայաստանի քաղաքական դաշտի վրա անչափ մեծ է։ Բնական է, որ գործող իշխանությունը փորձում է Արցախն իրեն ենթարկեցնել, սակայն դա չի ստացվի, որովհետև մի կողմից երկու շաբաթ քայլողներն են, մյուս կողմից ամեն օր ռազմական խնդիրներ լուծող կառույցները։ Արցախի հետ կարող են պայմանավորվել, և դրա համար կան ազդեցիկ լծակներ, սակայն «պատերով տալ», «ասֆալտին փռել» խոսելու ոճը հակառակ ազդեցությունը կունենա։

Այո, Արցախը անկայունացնելու, հեղափոխություն արտահանելու փորձեր արվում են, մյուս կողմից՝ Արցախում ևս կան դժգոհություններ գործող իշխանությունից։ Դա վտանգավոր ճանապարհ է»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ