Իյա, իրո՞ք. գու­ցե այլ կա­ռույց­ներ ևս ան­պատ­շաճ են

Հայաստանում թավշյա հեղափոխության փուլերից մեկը կարելի է տապալված համարել: Խոսքը դատական իշխանությանը «վեթթինգի» ենթարկելու մասին է, որը Հայաստանի վարչապետը հռչակեց որպես հեղափոխության երկրորդ փուլ: Մինչ այդ հեղափոխության երկրորդ փուլ էր հռչակվել տնտեսականը, բայց դա առանձին խոսակցության թեմա է: Տարածվել է Վենետիկի հանձնաժողովի արձանագրությունը, որը գաղտնի էր պահվել հանրությունից:

յունը, որը գաղտնի էր պահվել հանրությունից: Հանձնաժողովը տվել է իրավական գնահատական դատական համակարգի բարեփոխումների ուղղությամբ Հայաստանի իշխանության ձեռնարկած քայլերին: Եվ այսպես, ինչպես արդեն

հայտնի է, Եվրոպայից ժամանած պատվիրակության հետ քննարկումների արդյունքում ՀՀ իշխանություններն ընդունել են, որ գործող դատավորների համընդհանուր վեթթինգը ո՛չ անհրաժեշտ է, ո՛չ էլ օգտակար։ Կողմերը համաձայնության են եկել, որ վեթթինգի փոխարեն պետք է ուժեղացնել կարգապահական ընթացակարգերը՝ դրանք կապակցելով եկամուտների և գույքի հայտարարագրման համակարգին։

Վենետիկի հանձնաժողովում ողջամիտ չի համարվել Սահմանադրական դատարանի «դատավոր»-«անդամ» բառախաղը։ Սահմանադրական դատարանի դատական կազմի հետագա պաշտոնավարումը նախատեսող դրույթը Վենետիկի հանձնաժողովում համարում են «հստակ» և «աներկբա»։ Վենետիկի հանձնաժողովում մտահոգիչ է գնահատվել Վահե Գրիգորյանի հայտնի պնդումները ՀՀ խորհրդարանի կողմից ողջունելը։ Հանձնաժողովում տեսնում են Սահմանադրական դատարանի գործող դատավորների մանդատի նկատմամբ միջամտության վտանգ: 

Անդրադարձ է եղել նաև ՀՀ նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի դեմ դատավարությանը և նրա նկատմամբ կալանքը վերացնելու որոշումից անմիջապես հետո դատարանները շրջափակելու ՀՀ վարչապետի կոչին: Հանձնաժողովի արձանագրությունում մասնավորապես նշված է. «ՀՀ նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին գրավի դիմաց ազատ արձակելու մասին դատարանի որոշումից հետո՝ մայիսի 19-ին, վարչապետ Փաշինյանը խիստ քննադատության է ենթարկել դատարանները, իր աջակիցներին խնդրել է դատարանների մուտքերն ու ելքերն արգելափակել, ինչպես նաև հայտարարել դատական համակարգի նորացման մասին։

Պարոն վարչապետին ուղղված իր նամակում [Վենետիկի] Հանձնաժողովի նախագահն ընդունել է, որ դատական համակարգի նկատմամբ կա վստահության պակաս, սակայն նաև պնդել է, որ կիրառվող ցանկացած միջոց պետք է ամբողջությամբ համապատասխանի Սահմանադրությանը և միջազգային ստանդարտներին»։

Մի խոսքով՝ Վենետիկի հանձնաժողովը ոչ իրավաչափ է գնահատել գրեթե բոլոր այն գործողությունները, որոնք Հայաստանի իշխանությունները ներկայացնում են որպես իրավական բարեփոխումներ:

Բայց ուշագրավն այն է, թե ինչպես են իշխանության տարբեր տրամաչափի ներկայացուցիչները արձագանքել: Նրանք փորձում են արժեզրկել Վենետիկի հանձնաժողովին, կարծես եղածը մի մեծ բան չէ, իսկ այդ հանձնաժողովում էլ հավաքված են դիլետանտներ, որոնք չեն պատկերացնում, թե Հայաստանում ինչ է տեղի ունենում: Մեկը հրապարակվածը համարում է ոչ պատշաճ փաստաթուղթ մեկնաբանության համար, նաև առաջնային համարում, թե ինչպես է ներքին խորհրդապահական փաստաթուղթը հայտնվել մամուլում: 

Այս հարցադրումը հնչել է նաև այլոց կողմից: Մեկ ուրիշը գտնում է, որ Վենետիկի հանձնաժողովը լավ չի պատկերացնում, թե ինչ է կատարվում Հայաստանում: Երրորդը ինչ-որ կասկածներ ունի մի փաստաթղթի վերաբերյալ, որի կապակցությամբ արդարադատության նախարարությունը հայտարարություն է տարածել:

Այստեղ տեղին է մեջբերել «դասականին»՝ իյա, իրո՞ք: Եթե Վենետիկի հանձնաժողովը գովեստի խոսքեր հղեր, նույն կերպ կարժեզրկվե՞ր այդ կառույցը: Դժվար թե: Իսկ ի՞նչ է իրենից ներկայացնում Վենետիկի հանձնաժողովը:

Այն սահմանադրական նորմերի վերաբերյալ իրավական գնահատականներ ու եզրակացություններ տվող միջազգային խորհրդատվական հեղինակավոր մարմին է, որին դիմում են Եվրոպայի խորհրդի անդամ հանդիսացող երկրները: Գուցե ասեք Եվրոպայի խորհուրդն էլ «ոչ պատշաճ» կառույց է, գուցե առհասարակ ԵԱՀԿ-ն էլ, ՄԱԿ-ն էլ «ոչ պատշաճ» կառույցներ են, եկեք դուրս գանք, մնացել ենք, որ ի՞նչ անենք, դրանք ի՞նչ են հասկանում, թե Հայաստանում ինչեր են կատարվում:

Լրջանալ է պետք, տղե՛րք: Վենետիկի հանձնաժողովը տվել է իրավական գնահատական և արձանագրել, որ այն քայլերը, որ կատարվում են իշխանությունների կողմից իրավական հարթությունում, ունեն քաղաքական ենթատեքստ և դուրս են սահմանադրության, օրենքների տրամաբանությունից: Այս ամբողջում «ոչ պատշաճը» միայն իշխանությունների արձագանքն է ու գործելաոճը:

Հայաստանն իսկապես մեծ քաղաքական կապիտալ էր ձեռք բերել, երբ ժողովրդավարական գործընթացների պահպանմամբ իրականացրեց իշխանափոխություն, համենայն դեպս առանց մարդու իրավունքների աղաղակող ոտնահարումների: Սակայն այսօր իշխանությունը, փաստացի, զրոյացնում է այդ ձեռքբերումները՝ հանդես գալով որպես իրավունքի գերակայությունը ոտնահարող իշխանություն: Իսկ սա արդեն լուրջ ձախողում է: Նման ձախողումները բացառելու համար իսկապես լրջանալ է պետք:

ՏԻԳՐԱՆ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ