Ին­չո՞ւ են պատժում դա­տա­վո­րին

Ինչպես հայտնի է, ՀՀ նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին կալանքից ազատ արձակած դատավոր Դավիթ Գրիգորյանին պաշտոնական կեղծիք կատարելու մեղադրանք է առաջադրվել: Դատավորի լիազորությունները ՀՀ բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից կասեցվել են: Բնականաբար, սպասելի էր, որ տարբեր մեկնաբանությունների առիթ էր դառնալու այս իրողությունը:

Շատերը, այդ թվում` փաստաբաններ, իրավաբաններ, վստահ են, որ տեղի է ունենում դատավորի նկատմամբ քաղաքական հետապնդում, քանի որ նրա նկատմամբ իրավապահներն առանձնահատուկ ուշադրություն դրսևորեցին միայն այն բանից հետո, երբ կալանքից ազատեց Ռոբերտ Քոչարյանին: Ընդ որում` փաստաբանները նկատում են, որ դատավորի աշխատասենյակի խուզարկությունը տեղի է ունեցել օրենքի խախտումներով:

Իհարկե, նման մեղադրանքներն իրենց բնույթով շատ լուրջ են, երբ իրավապահներին կասկածում են քաղաքական պատվեր կատարելու մեջ: Եվ ահա ՀՀ դատախազությունը հանդես է եկել պարզաբանմամբ: Ըստ այդ հայտարարության, 2018թ. սեպտեմբերի 14-ին դատավոր Դավիթ Գրիգորյանը, ներկա չգտնվելով ինչ-որ դատական նիստին համապատասխան դատարանի շենքում, բոլորովին այլ վայրից նիստերի քարտուղարի օժանդակությամբ անձնական դրդումով կազմել է տվել կեղծ արձանագրություն, որ իբր նույն օրը դատական նիստ է արել, բայց նիստին չեն ներկայացել պատշաճ ծանուցված բողոքաբերը, նախաքննության մարմնի եւ դատախազության ներկայացուցիչները, որի հիմքով դատական նիստը հետաձգվել և նշանակվել է մեկ այլ օր:

Ըստ դատախազության, դատավորը, փաստացի, պաշտոնական կեղծիք է թույլ տվել: «Ընդ որում, պարզվել է, որ նույն օրը եւ նույն ժամին մեկ այլ նիստերի դահլիճում դատական նիստ անցկացնելու վերաբերյալ դատավորի կողմից, դարձյալ նիստերի քարտուղարի օժանդակությամբ կազմվել է այլ դատական գործով դատական նիստի դարձյալ թղթային կեղծ արձանագրություն»,- ասված է դատախազության հայտարարության մեջ:

Պետք է նշել, որ ամենասկզբում, երբ դեռ հայտնի չէր, թե ինչում է մեղադրվում դատավորը, թվում էր, թե շատ լուրջ հանցագործությունների մեջ է մեղադրվում, բայց, ինչպես իրավաբաններն են նկատում, գործ ունենք թղթաբանական մի կազուսի հետ, որը Հայաստանի դատարաններում ամեն օր է տեղի ունենում, հատկապես երբ դատավորները ծանրաբեռնված են լինում և ֆիզիկապես ի վիճակի չեն հասցնել քննել բոլոր գործերը:

Ինչևէ, կա կոնկրետ մեղադրանք, կան դատախազության պարզաբանումներ: Հիմա փորձենք հասկանալ իրավաբանների տեսակետը, ովքեր համոզված են, որ այս ամենը հեռու է իրավական գործընթաց լինելուց:

Բազմաթիվ փաստաբաններ պատրաստակամություն են հայտնել ստանձնելու դատավոր Դավիթ Գրիգորյանի պաշտպանությունը: Նրանք պնդում են, որ Հայաստանում փաստացի չի գործում օրենքի այն կարգավորումը, ըստ որի` «բողոքը դատավորի կողմից միանձնյա քննվում է այն ստանալու պահից տասն օրվա ընթացքում», հետևաբար, ըստ նրա, այստեղ չի կարող լինել «անձնական դրդում», ինչպես պնդում է դատախազությունը:

«Սակայն հարցին անդրադառնանք այլ տեսակետից, մի պահ ընդունենք, որ տարածված տեքստում ներկայացվածն ամբողջությամբ արտացոլում է իրականությունը: Մի՞թե սա կարող է համարվել հանցագործություն, կամ անգամ կարգապահական խախտում:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն, հանցագործություն կարող է համարվել միայն հանրորեն վտանգավոր այն արարքը, որը ներկայացնում է հասարակական վտանգավորություն ու ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս է պատճառել: 

Դավիթ Գրիգորյանի նախագահությամբ դատարանի վարույթում գտնված այս երկու բողոքներն էլ քննվել են օրինական կարգով, արդյունքում կայացվել են օրինական որոշումներ, որոնք վերադաս երկու դատական ատյանների որոշումներով թողնվել են օրինական ուժի մեջ»,- մասնավորաբար նշել է փաստաբան Երվանդ Վարոսյանը և սրանից անում է հետևություն, որ «իրականացվողը իրավական գործընթաց չէ, այլ պարզ հետապնդում, որն ունի երկու նպատակ՝ «պատժել դատավորին ոչ իշխանահաճո որոշում կայացնելու համար՝ միաժամանակ սաստելով մյուս դատավորներին»:

Այսպիսով` անգամ երբ դատախազությունն ու փաստաբանները խոսում են զուտ իրավական բառապաշարով, միևնույն է, տպավորություն է, որ այս իրավիճակը չէր լինի, եթե չլիներ Ռոբերտ Քոչարյանին կալանքից ազատելու որոշումը:

Հետաքրքիր է, թե ինչո՞ւ հենց հիմա հիշեցին դատավոր Դավիթ Գրիգորյանի կողմից պաշտոնական կեղծիք անելը, երբ այն տեղի է ունեցել դեռ անցած տարի:

Ինչո՞ւ են հիմա փորձում պարզել նրա գործունեության օրինականությունը: Կամ կա հստակ պնդում, որ նման պրակտիկա կա Հայաստանի բոլոր դատարաններում, որ օրենքի այդ պահանջը իրականում չի գործում, հետևաբար այդ մեղադրանքով ինչո՞ւ է հիմա միայն Դավիթ Գրիգորյանը կանչվում պատասխանատվության: Սրանք հարցեր են, որոնց դատախազությունը, բնականաբար, չի պատասխանելու: 

Դրանք Քոչարյանին կալանքից ազատելուն հաջորդած և նախորդած գործողություններ են, իսկ թե ով ինչում է մեղավոր, իհարկե, կարող է որոշել միայն դատարանը:

Հ.Գ.-Ի դեպ, երեկ ԲԴԽ-ն կենդանության նշաններ ցույց տվեց՝ հանդես գալով հայտարարությամբ, ուր մտահոգություն է հայտնվում ստեղծված վիճակի կապակցությամբ: Հայտարարության մեջ մասնավորաբար ասված է. «Բարձրագույն դատական խորհուրդ է դիմել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Դավիթ Գրիգորյանը՝ հայտնելով նկատառումներ իր աշխատասենյակում իրականացված առգրավման, խուզարկության, ինչպես նաև աշխատասենյակի դուռը կնքելու և աշխատասենյակ մուտք գործելու հնարավորությունը սահմանափակելու իրավաչափության վերաբերյալ:

...Բարձրագույն դատական խորհուրդը գտնում է, որ հիշյալ քննչական գործողություններն իրականացնելիս քննիչի կողմից կատարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված գործողություն, այն է՝ կնքվել է դատավոր Դ. Գրիգորյանի աշխատասենյակի մուտքի դուռը, ինչով սահմանափակվել է վերջինիս մուտքն իր աշխատասենյակ:

...Բարձրագույն դատական խորհուրդն իր մտահոգությունն է հայտնել վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից հիշյալ գործողությունն իրականացնելու կապակցությամբ և միջնորդել ձեռնարկել օրենքով սահմանված համապատասխան միջոցներ»:

ՏԻԳՐԱՆ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ