Լար­վա­ծու­թյան օջախ­ներ Հա­յաս­տա­նի սահմաններին. պետք է մար­վեն այդ օջախ­նե­րը

Ադրբեջանը կրկին սկսել է սրել լարվածությունը սահմանին:

Օրերս ՀՀ սահմանի հյուսիս-արևել յան հատվածում հակառակորդի դիպուկահարի կրակոցից զոհվել է ՀՀ ԶՈւ պայմանագրային զինծառայող: Ադրբեջանական կողմի կրակոցներից ունենք նաև երկու վիրավոր: Ուշագրավ է, որ Ադրբեջանը սրում է լարվածությունը ոչ թե արցախյան, այլ հայադրբեջանական պետական սահմանի ուղղությամբ, մի կողմից` Տավուշի, մյուս կողմից` Վայոց ձորի: Այս սադրանքներին արձագանքել է ՀՀ արտգործնախարարությունը:

ԱԳ նախարարի մամուլի խոսնակ Աննա Նաղդալ յանը հայտարարել է, որ Ադրբեջանի կողմից հրադադարի միտումնավոր և սադրիչ խախտումները հակասում են հրադադարի պահպանման և ամրապնդման վերաբերյալ ստանձնած պարտավորություններին: ԱԳՆ պաշտոնյան նկատել է, որ Ադրբեջանի գործողությունները անտեսում են մարտի 29-ին Վիեննայի գագաթաժողովի ընթացքում երկու երկրների ղեկավարների հանձնառություններին:

Դրանք, ըստ խոսնակի, անտեսում են նաև արտաքին գործերի նախարարների հունիսի 20-ին Վաշինգտոնում տեղի ունեցած հանդիպման արդյունքում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների ընդունած հայտարարությունը, որտեղ կողմերին կոչ էր արվում խստորեն պահպանել հրադադարը հարգելու հանձնառությունը և ձեռնպահ մնալ շփման գծում և պետական սահմանում դիպուկահարների օգտագործմամբ սադրիչ գործողություններից: «Խստորեն դատապարտում ենք մարդկային զոհերի հանգեցնող այս սադրանքները, որոնք ուղեկցվում են Ադրբեջանի կողմից հրադադարի պահպանմանը և ամրապնդմանն ուղղված վստահության և անվտանգության միջոցառումների իրականացման մերժմամբ:

Այս գործողությունները ստեղծում են լարվածության աճի վտանգ, որի ողջ պատասխանատվությունն ընկնում է ադրբեջանական կողմի վրա»,- ասված է հայտարարության մեջ: Անշուշտ, կարևոր է այս հայտարարությունը, հատկապես այն պասիվության ֆոնին, որ ստեղծվել է Արցախյան հակամարտության կարգավորման շուրջ:

Ինչպես հայտնի է, սահմանին լարվածությունը համեմատաբար թուլացավ, երբ Հայաստանի նոր վարչապետն ու Ադրբեջանի նախագահը մի շարք հանդիպումներ ունեցան, պայմանավորվեցին Երևանի և Բաքվի միջև «թեժ գիծ» ստեղծել միջադեպերին արագ արձագանքելու համար:

Այդ ընթացքում միջնորդներն ակտիվացրեցին «հասարակություններին խաղաղության նախապատրաստելու» կոչերը: Սակայն, ինչպես երևում է, այս ջանքերը նույնպես անարդյունք են, քանի որ Ադրբեջանի իշխանությունները շարունակում են նույն քաղաքականությունն, ինչ նախկինում:

Ինչպիսի խաղաղասիրական կոչեր էլ արվում են, որքան էլ խոսվում է փոխզիջումների մասին, միևնույն է, վաղ, թե ուշ, սահմանին շարունակում ենք զոհեր ունենալ: Սա չդադարող պատերազմների տրամաբանության մեջ է տեղավորվում, երբ հակամարտող կողմերից մեկը, որևէ նպատակ չունենալով խաղաղություն հաստատել, անդադար լարվածության մեջ է պահում դիմացինին` տարբեր անկյուններից ստուգողական հարվածներ հասցնելով: Այդ կերպ փորձ է արվում մի կողմից՝ հունից հանել ու մաշել դիմացինի ռեսուրսները, չթողնել, որպեսզի խաղաղ պայմաններում զարգանա և ուժ հավաքի, մյուս կողմից՝ դրդել դիմացինին կտրուկ հակահարվածի` լայնամասշտաբ պատերազմի պատասխանատվությունը բարդելով նրա վրա:

Ադրբեջանը փորձում է հանդես գալ «ամրոցը պաշարողի» դերում, ամեն կերպ ձգտում է մեծացնել և խորացնել Հայաստանի շրջափակումը` սպասելով այն հարմար միջազգային իրավիճակին, երբ հնարավոր կլինի սանձազերծել լայնամասշտաբ գործողություններ: 2016թ. ապրիլին փորձեց այդպես անել և ձախողվեց: Այդ առումով կարևոր է հասկանալ, թե ինչու ձախողվեց: Չունե՞ր արդյոք բավարար զենք ու տեխնիկա: Ուներ, իհարկե: 

Չէ՞ր կարող ավելի լայնամասշտաբ հարձակման անցնել: Զուտ տեխնիկական հնարավորությունների տեսանկյունից` կարող էր անշուշտ: Բայց կար երկու վճռական գործոն, որ Ադրբեջանին կանգնեցրեց: Դա հայ զինվորի վճռականությունն էր, հայրենի հողի համար կյանքի գնով մինչև վերջ կանգնելու անկոտրում կամքը: Երբ հակառակորդդ տեսնում է, թե 18 տարեկան զինակոչիկներն ինչպես են կենաց-մահու կռիվ տալիս, ապա հասկանում է, թե ինչ կլինի, երբ ամբողջ ժողովուրդը սկսի պատերազմել իր դեմ: Մյուս գործոնը միջազգային հանրության, գերտերությունների կողմից պատերազմով հարցը լուծելու «դաբրո» չունենալն էր:

Երբ չստացվեց կայծակնային արագությամբ լուծել խնդիրը, Ադրբեջանը մեխանիկորեն հայտնվեց փակուղում և ստիպված էր դադարեցնել գործողությունները: Ըստ այդմ, որպեսզի Ադրբեջանում այդպես էլ չգտնեն երբևէ հարմար պահ` լայնամասշտաբ գործողություններով հետ գրավելու տարածքներ, ապա պետք է պատասխանել ցանկացած սադրանքին համարժեք և ոչ համարժեք` ինչպես զենքով, այնպես էլ դիվանագիտական հարթությունում:

Չպետք է թույլ տալ, որ լարվածության օջախները մեծանան, դրանք պետք է մարել անմիջապես:

ՏԻԳՐԱՆ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ