Շաբաթօրյա գրական ընթերցումներ «Փաստ» օրաթերթից
КУЛЬТУРА«ՓԱՍՏ» ՕՐԱԹԵՐԹԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒՄ Է «ՇԱԲԱԹՕՐՅԱ ԸՆԹԵՐՑՈՒՄՆԵՐ» ՇԱՐՔԸ՝ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼՈՎ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԳՐՈՂՆԵՐԻ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ: ԱՅՍ ԳՈՐԾՈՒՄ ՄԵԶ ՄԵԾԱՊԵՍ ԱՋԱԿՑՈՒՄ Է ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԳՐՈՂՆԵՐԻ ՄԻՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ, ԳՐԱԿԱՆԱԳԵՏ ԱԲԳԱՐ ԱՓԻՆՅԱՆԸ, ԻՆՉԻ ՀԱՄԱՐ ՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԵՆՔ:
ՀԱԿՈԲ ԿԱՐԱՊԵՆՑ
ԳՐՈՂՆ ՈՒ ՀԱՍԱՐԱԿԱՅՆՈՒԹԻՒՆԸ
Ի բնէ եւ իբրև կոչում ու պարտականութիւն, գրողը հակադրուած է ուժին ու իշխանութեան: Բիրտ ուժը միշտ էլ մարդկութեան թշնամին է եղել. ամենասարսափելի հիւանդութիւնը, որ երբևէ վարակել է աշխարհը: Ուժն ու անսանձ իշխանութիւնը քայքայում են ամէն ինչ եւ սնանկացնում հենց նրա՛նց, ովքեր իշխանութեան գլուխ են: Արուեստագէտը այն էակն է, եթէ կուզէք այն սրբազան խենթը, որ պայքարում է ուժի ու իշխանութեան դէմ՝ յանուն հասարակութեան շահերի պաշտպանելով ճշմարտութիւնը: Ահա թէ ինչու նա շարունակ հալածւում է այնտե՛ղ, ուր իշխանութիւնը զերծ է օրինական պատասխանատուութիւնից: Բիրտ ուժի առջև չկայ աւելի վտանգաւոր մի արարած՝ քան արուեստագէտը: Եթէ նա չի լռում, ապա լռեցւում է: Փորձ է կատարւում նաեւ շահագործելու արուեսագէտի ձայնը, նրան պարգևելու իշխանութեան հովանաւորութիւնը: Եւ այս՝ ժողովրդավարական ամենից յառաջադէմ երկրներից սկսած մինչև միապետական իշխանութիւնները:
Իմ պայքարը բիրտ ուժի դէմ է: Որոշ մակարդակի վրայ ԱԴԱՄԻ ԳԻՐՔԸ զայրոյթի աղաղակ է ամէն տեսակի բռնութիւնների դէմ:
Աւելի լայն առումով, իմ մտահոգութեան առանցքը մարդն է, նրա առնչուածութիւնը հասարակայնութեան հետ, նրա անհատական ու հաւաքական կեանքի իմաստի փնտռտուքը, մարդ լինելու հրաշքն ու միաժամանակ ողբերգութիւնը: Ի՞նչ է մարդը առանց ընկերութեան: Արդեօ՞ք ընդունակ է նա եսակենտրոն շահերից դուրս ա՛յլ պահանջներ ներկայացնելու, ինքն իրենից արժէքներ սահմանելու: Լինելու ամբողջական էութիւն:
Արուեսագէտը բարոյական մարդն է՝ առանց բարոյախօս լինելու, անկախ իր կեանքից ու կենցաղից: Որովհետև մարդն ու գործը երկու տարբեր բևեռներ են: Որովհետև արուեստը ինքնին բարոյական է բառիս ամենախոր իմաստով, այն գործ ունի կեանքի եւ մահուան բարոյականութեան հետ: Իմ գործերում մահուան ներկայութիւնը կեանքի հակազդեցութիւնն է եւ հակառակը:
Ընկել ենք փակուղու մէջ եւ լոյսի ելք ենք փնտռում: Ձգտում ենք իմաստ տալ բանին, որպէսզի իմաստաւորուի կեանքը: Արդէն գրականութիւնը մի կաթիլ արցունք է հատորների մէջ թաքնուած:
Այսպիսով եկանք հասանք գրողին: Հայ գրողը նախ գրող է, ա՛պա հայ գրող: Նախ, նա մարդկութեան ընտանիքին է պատկանում, ա՛պա իր ժողովուրդին: Մարդկութեան միջոցով նա հասնում է իր ժողովուրդին, իսկ իր ժողովուրդի միջոցով հասնում մարդկութեանը: Ա՛յլ խօսքով, ազգայինից միջազգային բեմ: Եթէ ամփոփուելու լինենք մեր կաղապարի մէջ, տեղ չենք հասնի:
Տեղ չենք հասնի նաեւ եթէ չսերտացնենք մեր յարաբերութիւնները Հայաստանի հետ, երկու ճիւղերը միևնոյն հինաւուրց ծառի: Սփիւռք եւ Խորհրդային Հայաստան միմեանց տալիք շատ բան ունեն, ապա միասնաբար՝ աշխարհին: Եթէ խտրութիւն լինի մէկի կամ միւսի նկատմամբ, տուժողը կը լինի հայ գրականութիւնը, հետևաբար եւ՝ Հայ Ժողովուրդը: Ամէն դէպքում սակայն, իմ մտասևեռումը մարդն է ու մարդկային արժանապատուութիւնը: Մարդու իրաւունքները:
Հասարակութիւնը առողջ չի կարող լինել, եթէ խախտւում է նոյնիսկ մէ՛կ անհատի իրաւունքները: Իմ գրական փորձերը ջանքեր են՝ պաշտպանելու այդ իրաւունքները: Եւ այդտեղից էլ իմ, եւ աւելի լայն առումով, ոեւէ արուեսագէտի ընդդիմութիւնը բռնի ուժին, ո՛ւր էլ լինի այն, թէկուզ ժողովրդավարական դիմակի տակ:
Հասարակութիւնը կենսունակ է ա՛յնքան ժամանակ, որքան որ աչալրջօրէն հետևում է ուժի հաւասարակշռութեանը: Այլապէս, քարանում են կարգերը եւ պետութիւնը յաւերժութեան է ձգտում: Այս անտեղիտալի պայքարի առաջին գծի վրայ է կանգնած գրողը, որը թէ՛ միտքն է, եւ թէ խիղճը հասարակութեան:
Եւ ի վերջոյ, գրելու արարքը ինքնի՛ն բողոքի ցոյց է, քաղաքական ժեստ եւ ճշմարտութեան հասնելու ճիգ
Գիրքը ջանում է փրկել գրողին եւ նրա հետ՝ մարդուն, որը ծուարել է սպառնացող արհաւիրքների մղձաւանջի տակ: Երբ արդի մարդը մենակ սենեակի չորս պատերին է նայում, նշանակում է մի բան խախտուել է քաղաքակրթութեան մէջ: Այդ մարդու ճակատագիրը նաեւ ի՛մ ճակատագիրն է: Ես ջանում եմ հասնել նրան:
Ա՛յս է իմ ճշմարտութիւնը:
ՀՐԱՆՏ ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ
ԲԱՆԱՍՏԵՂԾԱԿԱՆ ԸՆՏՐԱՆԻ
ԵՎ ՔՈ ՑԵՂԻ ՑԱՎԸ ԿՐԻՐ
Ել, Դիցուհի,
Բավ է նիրհես մոռացության անձավներում,
Ել, Անահիտ:
Թեև վաղուց քեզ չենք տվել
պաշտամունքի ոչ մի կաթիլ
և խռովքի մառախուղն է սիրտդ պատել,
քո վառ ոգին մեր արյան մեջ լո~ղ է տալիս
իր աննկատ ելևէջով
ու մեզ պահում միշտ արգավանդ,
բեղուն ձայնին հլու:
Բայց եռակի զորանում ենք,
Երբ արթուն է մեր շուրթերին անունը քո,
Երբ հրաբորբ պատկերիդ դեմ
մաքրվում ենք ներս ու դրսից:
Տարիներն այն, որ չեն լցված
աստվածային քո շշունջով,
մեզ պատժում են չոր ամլությամբ
և տագնապով պառակտումի...
Ել, Դիցուհի,
ել, քո կապույտ աչքերով տես,
թե ցավի ինչ նոր փոթորիկ
պայթեց ցեղիդ հոգնած գլխին,
երբ թվում էր` ահա-ահա
խիստ բաղձալի դուռ կբացվի
և դարավոր տառապանքից հետո մի պահ
հուր խնդությամբ պիտ ողողվենք...
Քեզ, Անահիտ,
ցեղիդ վառված սիրտն է կանչում,
ել ու գնա,
լքիր հավետ անձավները մոռացության,
ուր քեզ ոչ ոք չի ճանաչում
և չեն ուզում տեսնել ոգիդ:
Ել ու գնա քո ցեղի մոտ,
նրա ցավի չափն իմացիր,
որ նենգամիտ կորուստներից հեռու պահես
և տաս նրան զորացումի նոր հնարներ...
Օ, Դիցուհի, դու չես փոխվել,
Քո մեջ դարձյալ բեղունության կրակն է վառ,
ուստի` արագ ճամփա ընկիր երկրով հայոց
և քո հրաշք խոսքը ասա:
Հայ հարսներին տուր շոյանքն այն,
որ երկունքեն նրանք անվերջ
ու կորստյան ողբերի մեջ
չսպառվեն ու լինեն արի:
Հայ այրերին տուր կորովն հաղթ,
որ չկքվեն ոչ մի կռվում
բազուկները նրանց արդար
և հայրենի տունը սիրեն
իրենց անձից խիստ առավել:
Հայոց հողին տուր զարթոնքն այն,
որ բաժանված կտորները նորից իրար հետ է ձուլում
և կանխում է ամեն տեսակ
աղետալից շարժ իր ներսում...
Լույս Դիցուհի, հայտնի է ինձ`
սահման չունի զորությունդ աստվածային,
սակայն եթե տկարանա մարմինը քո
և մշուշվի միտքդ պայծառ,
(այս աշխարհում հեշտ չէ անգամ
աստվածների համար հզոր),
ապա եղած ավյունը քո
գոնե հասցրու հայ հարսներին,
որ չընդհատվող կորուստների ճանապարհին
նրանք ծնեն
հանուն ցեղի...
Ել, Անահիտ, ել, Դիցուհի,
լքիր ընդմիշտ անձավները
մոռացության
և քո ցեղի ցավը գրիր:
***
Ահա մի ծաղկաման`
Անհող ու անծաղիկ:
Եթե տղամարդ ես,
աճեցրու արագ
թրաշուշան կամ վարդ
այս փափկասիրտ ու շեկ
աղջնակի համար:
Նրա հեզությունից մի նեղսրտիր,
Նրա թախիծներից գոնե մեկը
վերցրու որպես սրինգ
ու նվագիր այնտեղ, որտեղ
գետակները սկիզբ են առնում:
Դու ինձ կտաս խանդի զգայության կորուստ,
Դու իմ մորմոքները
կերկփեղկես տամուկ քարանձավի ներսում,
ուր քանի~ դար ահա
չի սողոսկել ոչ սեր,
ոչ արշալույս:
Եվ մի տարի, գուցե
մի դար հետո,
կգամ քո հետքերով
ու շշուկով կասեմ.
«Այն աղջիկը հիմա
ոտից-գլուխ սեր է
և քո մեղեդին է հացը նրա...»:
Создают хаос, а затем думают, как его преодолеть: «Паст»
Противоположная сторона… антицерковной «реформы»: «Паст»
Ucom предлагает корпоративным клиентам комплексную услугу по построению внутренних сетей
С какой политической силой будет участвовать на выборах «Страна для жизни»? «Паст»
На пути к разрушению церкви «хватается за пену»: «Паст»
Еврокомиссия объявила о мерах по ускорению производства дронов и систем противодействия им
Водитель пострадавшего вследствие камнепада на проспекте Мясникяна автомобиля рассказал, как это было
В Армении начнет работать монетизация YouTube
Суд в Германии приговорил к тюремному сроку гражданина США по делу о шпионаже в пользу Китая
Юнибанк стал членом А-уровня Армяно-британской торгово-промышленной палаты
Зимние приключения продолжаются в Myler: Idram&IDBank
Совет Европы согласился лишить дипломатического иммунитета бывшего генсека в связи с делом Эпштейна
Сила одного драма — общественной организации Матeмик
Учёные впервые исследовали банки Дарвина с помощью уникального лазерного метода без вскрытия
Рубен Варданян: Я представляю армянский народ здесь, на этом суде, не боюсь никакого наказания или решения
Первый трейлер «Дьявол носит Prada 2» — смех, интриги и стиль
Валерий Царукян продолжит карьеру в «Ахмате»
В Москве состоится масштабное шоу скрипача-виртуоза Самвела Айрапетяна
Трамп: Иран поступил бы глупо, если бы не заключил сделку с США
Нетаньяху обсудил в Вашингтоне с Уиткоффом и Кушнером переговоры США с Ираном
К каким ещё мерам прибегнет Пашинян, чтобы сорвать Собрание епископов? «Паст»
Попытаются применить «западный» сценарий в «армянизированном» варианте: «Паст»
В прошлом ЭСА на протяжении многих лет оказывала поддержку Церкви: «Паст»
В Польше создают военный резерв повышенной готовности
SCMP: в Китае обнаружили антитело для борьбы с лихорадкой SFTS
Вновь открылся филиал IDBank «Нор Норк»
Вице-президент США Дж. Д. Вэнс прибыл в резиденцию премьер-министра Республики Армения
Европа пытается вредить взаимодействию России и Закавказья — Лавров
Суд над бывшим премьером Арцаха Рубеном Варданяном в Баку продолжится 10 февраля
ФСБ объявила, что подозреваемые в покушении на замглавы ГРУ Владимира Алексеева признали вину
Маск пообещал защитить любого, кто расскажет правду об Эпштейне
Теперь от чего «расстроены» ГД-вцы? «Паст»
Что показывают просмотры и реакции на пресс-конференцию Роберта Кочаряна? «Паст»
Призовое «братство»... за счет тысяч жертв, лишений и насильственного переселения: «Паст»
WSJ: Иран отказался приостанавливать обогащение урана в ходе переговоров с США
Самый богатый человек в мире признал, что деньги не приносят счастья
Армения – на обложке французского журнала Le Courrier de l’Atlas
Поздравляю Вас с днём рождения, господин генерал. полковник запаса Вооружённых сил РА Артом Симонян
Архиепископ Микаэл Аджапахян отпущен под домашний арест
Давид Хачатрян – чемпион Европы по стрельбе
Глава МТУИ РА и посол Ирана обсудили вопросы сотрудничества
Копыркин: Москва готова к обсуждениям возможности подключения России к проекту «Маршрут Трампа»
Архиепископ Микаэл Аджапахян подал жалобу в ЕСПЧ
В Норвегии начали расследование против экс-премьера из-за досье Эпштейна
Премия за “укрепление братства” или “карт-бланш на геноцид”? Общественность требует отменить присуждение премии Zayed Award Алиеву и Пашиняну
В Армению прибыла большая делегация из США
США рекомендовали своим гражданам покинуть Иран
Новые подробности: на напряжённость между телеком-операторами и платёжно-расчётными организациями откликаются последние: «Паст»
Попытаются «сделать своими» глав общин։ «Паст»
«В поле «прозападников» «рассветы» вовсе не мирные». «Паст» 
