«Պո­չան­քով գե­տի աղ­տո­տու­մը թող­նում է եր­կա­րա­ժամ­կետ հե­տև­անք­ներ»

Կառավարության հոկտեմբերի 17-ի նիստի ժամանակ, նախքան օրակարգում ընդգրկված հարցերին անդրադառնալը, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձավ Սյունիքում՝ Ներքին Գիրաթաղի մոտակայքում գործող կոմբինատի պոչատարի վնասման դեպքին, ինչի պատճառով արտանետումները լցվել էին Ողջի գետը։ 

Պարզաբանումներ ներկայացրեցին տարբեր գերատեսչությունների ղեկավարներ, իսկ գլխավոր դատախազ Արթուր Դավթյանն էլ հայտնեց, որ քննչական գործողություններ են իրականացվում, և դեպքի վայրի զննության ու մասնագետների ներկայացրած տվյալների արդյունքում կքննարկվի քրեական գործ հարուցելու հարցը: 

Ավելի ուշ պարզ դարձավ, որ վթար է տեղի ունեցել «Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ» ՓԲ ընկերությանը պատկանող Արծվանիկի պոչամբարի մետաղյա խողովակաշարի 2-րդ դյուկերում, ինչի հետևանքով հոսքաջրերը լցվել են Ողջի գետը և աղտոտել շրջակա տարածքը:

Ողջի գետի հետ կապված խնդրին «Փաստն» անդրադարձել էր ամռանը: 

Այն ժամանակ բնապահպանները և քաղաքի բնակիչները ահազանգում էին, որ Կապանի միջով հոսող գետը ստացել է վառ դեղնադարչնագույն երանգ, քաղաքի փողոցներով հոսում են նույն գույնի առվակներ: 

Բնապահպաններն ահազանգում էին, որ ամեն անգամ հորդառատ անձրևներից հետո լքված հանքավայրերից թթվային դրենաժը սկսում է հոսել դեպի բնակելի թաղամասեր:

Դեղնադարչնագույն գետակների բաղադրությունը պարզելու և ուսումնասիրություն իրականացնելու համար բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմինը փորձանմուշներ էր վերցրել և պարզել, որ հողի ջրային մզվածքի միջավայրը թթվային է: 

Տեսչական մարմինը նաև հաղորդում էր ներկայացրել դատախազություն, մասնավորապես հետևյալ փաստով. այժմ չգործող հանքերը նախկինում շահագործող ընկերությունը դրանց կոնսերվացումից հետո պետք է իրականացներ կեղտաջրերի մոնիտորինգ և մաքրում՝ համաձայն լիազոր մարմնի ընդունման-հանձնման արձանագրության: 

Լիազոր մարմինն այս դեպքում էներգետիկայի նախարարությունն էր, բայց ընկերությունն այդ պահանջը չէր կատարել, ավելի կոնկրետ՝ այդ փաստն արձանագրված չէր:

Տասն օր առաջ տեղի ունեցած վթարի հետևանքները չհաղթահարած՝ կիրակի երեկոյան կապանցիները հերթական ահազանգը հնչեցրեցին. Ողջի գետով կրկին աղտոտված ջրեր են հոսում:

Բնապահպան Դավիթ Հակոբյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշում է՝ երեկոյան իրեն նկարներ են ուղարկել, որ Ողջի գետն այդ պահին կրկին պղտոտված է: 

«Փորձեցի համադրել նկարները՝ հասկանալու՝ սա ավելի վաղ արված լուսանկար է, թե նոր: Համոզվելով, որ նոր է, որոշեցի տեղում ստուգել իրավիճակը: 

Որոշակի դժվարություններ էր ստեղծում մթությունը, քանի որ դժվար է հասկանալ, թե գետն ինչ գույն ունի, բայց ակնհայտ էր, որ մի բան այն չէ, գետի ջրին ինչ-որ բան էր խառնված: 

Մասնավորապես՝ դա նման էր պոչանքի: Ահազանգեցի խնդրի մասին և որոշեցինք մի քանի հոգով բարձրանալ նախկին վթարի վայր՝ հասկանալու՝ վթարը կրկնվե՞լ է, թե՞ ոչ: 

Կեսգիշերին արդեն օրեր առաջ տեղի ունեցած վթարի վայրում էինք, այնտեղ էին նաև բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի Սյունիքի տարածքային բաժնի աշխատակիցները: Համոզվեցինք, որ կոնկրետ այդ հատվածում այս պահին վթար չկա և գետաբերանում՝ Ողջի գետ թափվող հատվածում գետի ջուրը մաքուր է»,-ասում է Հակոբյանը:

Հաջորդիվ տեսչական մարմնի աշխատակիցները և բնակիչները փորձել են պարզել՝ որտեղի՞ց է պղտոր ջուրը Ողջի գետ թափվում: 

«Գետի հոսանքն ի վար իջնելով՝ հասանք Կապան-Քաջարան ճանապարհի ձախ կողմում գտնվող Ջրախորի ՀԷԿ-ի մոտ: Այստեղ փոքր ՀԷԿ-երի կասկադ է գործում: Ակնհայտ էր, որ պղտոր ջուրը դեպի Ողջի գետ հենց այդտեղից է հոսում: 

Պարզեցինք, որ ՀԷԿ-ի թունելը օրեր առաջ տեղի ունեցած վթարի հետևանքով լցվել էր պոչանքով, իսկ հիմա ՀԷԿ-ը մաքրում է թունելը՝ հավանաբար ճնշման տակ ջուր բաց թողնելով, ինչի հետևանքով թունել լցված պոչանքը թափվում է գետը: 

Հետաքրքրվեցինք՝ ՀԷԿ-ը տեղյակ պահե՞լ է համապատասխան մարմիններին իր կողմից կատարվող աշխատանքների մասին: 

Ոչ պաշտոնապես տեղեկություն ստացա, որ, այո՛, համապատասխան մարմիններին տեղյակ են պահել, որ պատրաստվում են մաքրել թունելը»,-ընդգծում է մեր զրուցակիցը:

Հակոբյանից հետաքրքրվում ենք՝ իսկ գետը ի՞նչ վիճակում էր գտնվում վերջին վթարից հետո, ջուրը հասցրե՞լ էր մաքրվել: «Վթարից հետո 2-3 օրվա ընթացքում գետը հասցրել էր մաքրվել, ի վերջո, հոսող ջրի հետ գործ ունենք, բայց պոչանքով աղտոտումն, իհարկե, թողնում է նաև երկարաժամկետ հետևանքներ: 

Ծանր մետաղներով հագեցած պոչանքը ինչ-որ ձևով շարունակում է մնալ քարերի, բույսերի վրա, կամ էլ քամու միջոցով ինչ-որ շառավղով տարածվում է շրջակայքում»,-եզրափակում է բնապահպանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ