«Լե­թար­գի­ա­կան քունն» ու իռա­ցի­ո­նալ մո­տե­ցում­նե­րը

Անցնող շաբաթվա տնտեսական կարևորագույն իրադարձությունը խորհրդարանում տեղի ունեցած բյուջետային քննարկումներն էին, սակայն, որքան էլ տարօրինակ է, հանուն արդարության պետք է ասել, որ բյուջեի քննարկումները մի տեսակ անտեսվեցին՝ մղվեցին երկրորդ պլան։ 

Պետք է նշել, որ այդ անտեսման հիմնական մեղավորներից մեկը հենց իշխող մեծամասնությունն էր, քանի որ քննարկումների ժամանակ կա՛մ բացակայում էին, կա՛մ ուղղակի «գալոչկայի» համար նախատեսված մի քանի «հերթապահ» հարցեր էին տալիս։ Մյուս կողմից՝ պարբերաբար շրջանառության մեջ էին դնում արհեստական օրակարգի հարցեր: Երևի այդպես էր պետք:

 Շատերս հավանաբար հիշում ենք, թե ինչպես էր ընդդիմադիր պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը տարիներ շարունակ հիպերակտիվ կերպով մասնակցում բյուջետային քննարկումներին և, քարը քարին չթողնելով, թիրախավորված ներկայացնում իշխանության «լյապերը», սակայն այսօր «բան է փոխվել»։ 

Մենք արդեն նախորդ հրապարակումներից մեկում անդրադարձել ենք պետբյուջեով նախատեսված ծախսային հատվածում տիրող խայտառակ վիճակին։ 

Որպեսզի հանրությանը ցույց տան, թե ինչքան «պուպուշ» ու «մտահոգ» է կառավարությունը, իշխանությունները ծախսային մասով նախատեսված հիմնական գումարներն ուղղորդել էին ճանապարհաշինության և ասֆալտապատման ուղղությամբ, իսկ մնացած ենթակառուցվածքներում գրեթե ոչ մի էական տեղաշարժ չի գրանցվել (դպրոցաշինություն, մանկապարտեզների վերանորոգում, համայնքային այլ ծառայություններ մատուցող հիմնարկներին հատկացվող դրամական միջոցներ և այլն)։ 

Տարբեր առիթներով շատ է խոսվել նաև առկա մի շարք այլ խնդիրների, այդ թվում՝ անհասկանալի կոռուպցիոն սխեմաների կիրառումների մասին։ 

Մասնագետները քանիցս բարձրաձանում են, որ հատկապես մարզերում իրականացվող ճանապարհաշինություն իրականացնող ընկերություններն իշխանության ներկայացուցիչների հետ համաձայնեցված որոշակի գործարքների են գնում։ 

Մասնավորապես, վերջերս անդրադարձ եղավ այն փաստին, որ ասֆալտապատման մրցույթներն անցկացվում են առանց մրցույթի, իսկ այդպիսի ընկերություններից մեկին թույլտվություն է տրվել իրականացնել նախատեսվող ասֆալտապատման աշխատանքի 80 կիլոմետրանոց հատվածը։ 

Ակնհայտ է, որ այստեղ գործ ունենք լուրջ ֆինանսական ռիսկերի հետ։ 

Հիմա՝ ներդրումների մասին։ Ներկայումս, ըստ պաշտոնական վիճակագրության, տնտեսության ռեալ սեկտորում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումային ներհոսքի և արտահոսքի տարբերությունը կազմել է 15 մլն դոլար՝ հօգուտ արտահոսքի։ 

Ասել է թե, փաստացի կապիտալը Հայաստանից գնում է. Հայաստան է եկել 310 մլն դոլար, Հայաստանից գնացել է 295 մլն դոլար։ 

Իսկ թե ինչ ներդրումների բում էր խոստանում Փաշինյանը իշխանափոխության օրերին, հիշում ենք բոլորս:

Բավականին խնդրահարույց է նաև պետբյուջեում սոցիալական սեգմենտը, մասնավորապես զբաղվածության ոլորտը։ 

Բյուջեի փաստաթուղթն ուսումնասիրելով՝ ակնհայտ է դառնում, որ 2019-ին նախատեսված ծրագրերը նույնությամբ նախատեսվում է իրականացնել 2020-ին։

 Այս ամենից պարզ է դառնում, որ աղքատության հաղթահարման ուղղությամբ գրեթե ոչ մի հստակ քայլ իրականացված չէ ու չի էլ նախատեսվում։ 

Ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ ոչ մի նոր նախաձեռնություն չկա, փաստաթղթում ամենը գրեթե արտատպված է նախորդներից, այսինքն՝ իրականացվում են հին և ոչ արդյունավետ ծրագրեր, բացակայում են այդ ծրագրերի հետ կապված վերլուծությունները, թե ինչ մեթոդաբանություն է կիրառվում և ինչ արդյունավետություն են ունենալու։ 

Անդրադառնալով պետբյուջեի այլ ծախսեր հոդվածին՝ նկատում ենք անորոշություն, թե 3մլդ 750 մլն-ը ինչ նպատակով է ծախսվելու. սա բացահայտ հակասում է Փաշինյանի կողմից հռչակած թափանցիկ գործելաոճին։ 

Մասնավորապես, այլ ծախսեր հատվածում 11մլդ 856 մլն գումար ներառվելու է վարկային միջոցներով, իսկ դրամաշնորհներով՝ 4մլդ 850 մլն դրամ։ 

Ընդհանուր առմամբ, անհասկանալի ճակատագիր ունի մոտ 40 մլդ դրամ, հստակ ամրագրված չէ, թե այդքան մեծ չափի գումարն ի՞նչ նպատակով է օգտագործելու հայրենի կառավարությունը։ 

Տարբեր մասնագետների կողմից անընդհատ բարձրաձայնվում է տնտեսության բավականին մեծ թվով խնդիրների մասին, հստակ ֆիքսվում են կոռուպցիոն հասցեները, սակայն իշխանությունները շարունակում են այս հարցի նկատմամբ ցուցաբերել իռացիոնալ մոտեցում և ակնհայտորեն հակասել հենց իրենց կողմից հռչակած նորմերին ու սկզբունքներին։

ԱՆԴՐԱՆԻԿ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ