«Հա­յաս­տանն ընդ­հան­րա­պես չու­նի մեր­ձա­վո­րա­րև­ե­լյան քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն»

Հայաստանի շուրջ որոշակի գործողություններ են տեղի ունենում, որոնք լարված են պահում տարածաշրջանը։ Վրաստանի դեպքում ներքաղաքական իրավիճակը դեռ չի հանդարտվում, շուրջօրյա բողոքի ակցիաները դեռ շարունակվում են։ 

Իրանի պարագայում իրավիճակն այլ է, որի շուրջ զրուցել ենք իրանագետ Վարդան Ոսկանյանի հետ, ով նշեց, որ, դատելով առկա տեղեկատվությունից, Իրանի ներսում բողոքի գործողություններ այս պահի դրությամբ արդեն չկան. 

«Սա բավականին հուսադրող է՝ հաշվի առնելով, որ ցանկացած ռիսկային իրավիճակ, որն առնչվում է Իրանի ներքին կայունությանը, Իրանի շուրջ լարվածությանը, չի կարող բխել Հայաստանի շահերից։ Հետևաբար, կայուն և միասնական Իրանի գոյությունը նաև մեր պետական և ազգային շահի թելադրանքն է։ 

Բոլորին հայտնի է, որ բողոքի գործողությունները սկզբնապես ունեին սոցիալական բնույթ ու պայմանավորված էին բենզինի թանկացման հանգամանքով, բայց այդ ընթացքում տեղի ունեցան նաև որոշակի ուղղորդումներ. հակաիրանական զանազան ուժերի, լրատվամիջոցների կողմից փորձ կատարվեց այդ գործողություններին հաղորդել քաղաքական, ինչպես նաև էթնիկական երանգներ, ինչը շատ ավելի անհանգստացնող է։ 

Բայց իրանական կառավարությանը հաջողվեց կառավարել առկա ողջ ռիսկը, և այժմ Իրանում հանդարտ իրավիճակ է»,- «Փաստի» հետ զրույցում ասաց իրանագետը՝ շեշտելով, որ բողոքի գործողությունները բացառապես սոցիալական բնույթ ունեին։

Վ. Ոսկանյանի խոսքով, էթնիկական բաղադրիչը դաշտ նետելը միտված էր Իրանի ներսում իրավիճակն էլ ավելի լարելուն, ինչի հիմքում վարչակարգի փոփոխությանը հասնելու նպատակն էր։ 

Ինչ վերաբերում է հայաստանյան արձագանքներին՝ իրանագետը մի քանի հանգամանք առանձնացրեց. 

«Առաջին հերթին պետք է պահպանել տեղեկատվական հիգիենան։ Երկրորդ՝ շատ կարևոր է, որ կոնկրետ միտք, տեղեկատվություն փոխանցող աղբյուրը լինի վստահելի, առնվազն մասնագետ, որովհետև շատ դեպքերում մենք իրանագետին իրանահայի հետ ենք շփոթում, ինչը կոպտագույն սխալ է։ 

Նույն տրամաբանությամբ ոչ բոլոր հայերն են հայագետներ։ Եվ այս իմաստով ավելի ուշադիր պետք է լինել, հատկապես, եթե հաշվի առնենք, որ յուրաքանչյուր պարագայում գործընթացներին պետք է նայել Հայաստանի ազգային և պետական շահի տեսանկյունից։ 

Իսկ ազգային և պետական շահը պահանջում է ոչ թե ցնցումների մեջ գտնվող, լարվածության զանազան աստիճաններով պարուրված Իրան, այլ այնպիսի Իրան, որը կապահովի մեր կենսական ելքը դեպի հարավ։ 

Մի պահ պատկերացնենք, թե ինչպիսի բարդ իրավիճակում կհայտնվի Հայաստանը, եթե Իրանը մատնված լինի պերմանենտ ցնցումների։ 

Ըստ էության, ադրբեջանա-թուրքական շրջափակման պայմաններում իրանական ուղղությունը մեզ համար կենսական նշանակություն ունի։ Հայաստանն էլ կենսական նշանակություն ունի Իրանի համար։ 

Հետևաբար, մենք զանազան խնդիրներ արծարծելիս պետք է շատ ուշադիր լինենք, որպեսզի ավելորդ ռիսկեր չառաջացնենք մեր երկու պետությունների հարաբերություններում»,-շեշտեց մեր զրուցակիցը։ 

Դիտարկելով տարածաշրջանային խնդիրները և խոսելով Հայաստանի արտաքին քաղաքականության ուղղությունների հստակեցման մասին՝ Վարդան Ոսկանյանն առանձնացրեց Իրանի և Մերձավոր Արևելքի հանգամանքը։ 

«Հայաստանն ընդհանրապես չունի մերձավորարևել յան քաղաքականություն, որն իր մեջ կներառի մեր պետության տեսլականը, այդ շրջանակներում հարաբերությունները Իրանի, արաբական երկրների, Աֆղանստանի և Մերձավոր Արևելքի այլ երկրների հետ։ Գտնվելով, ըստ էության, Մերձավոր Արևելքում,  մենք շատ հաճախ, մտովի, ասեմ այսպես, միջին վիճակագրական հայաստանցու մտայնության շրջանակում, մեզ պատկերացնում ենք Եվրոպայում, ինչը բավականին խնդրահարույց աշխարհայացքային կաղապար է. այն զգալի ռիսկեր է պարունակում՝ հաշվի առնելով այն, որ մերձավորարևել յան տարածաշրջանը յուրահատուկ է իրեն բնորոշ մշակութային, կրոնական, քաղաքական բազմազանությամբ։ 

Եվ այդ բազմազանության մեջ Հայաստանը պետք է ունենա հստակ քաղաքականություն, որպեսզի կարողանա պահպանել իր ազգային և պետական շահերը, և պատշաճ մակարդակում հակադրվել նաև այն թշնամական գործողություններին, որոնք իրականացվում են մեր հանդեպ հենց Մերձավոր Արևելքի մաս կազմող որոշ երկրների կողմից։ 

Խոսքը, բնականաբար, Թուրքիայի և նրա դաշնակիցների մասին է»,-ասաց իրանագետը։ 

Վարդան Ոսկանյանը կարծում է, որ Հայաստանն անհրաժեշտ քաղաքականությունն իրականացնելու ռեսուրսներ ունի. 

«Պարզապես այդ ռեսուրսները պետք է համակարգել և համախբել։ Փառք Աստծո, արևելագիտությունը Հայաստանում ամենազարգացած գիտակարգերից մեկն է, որին պետության կողմից հատուկ ուշադրություն պետք է դարձվի։ 

Մենք ունենք բավականին լուրջ արևելագիտական ռեսուրս, որը պետք է օգտագործվի, ծառայեցվի ի շահ պետության և ազգի»։ Իրանագետը շեշտեց՝ հանրահայտ ճշմարտություն է այն, որ արտաքին քաղաքականությունը ներքին քաղաքականության շարունակությունն է։ 

«Այսօր ոչ միայն քաղաքական վերնախավերի, այլև Հայաստանի հասարակական լայն շերտերի կողմից կա գերկենտրոնացում ներքին խնդիրների վրա։ Չեմ կարծում, որ այդ գերկենտրոնացումը, ինչը շատ դեպքերում հասնում է մանրախնդրության, օգուտ է բերում մեր պետությանը։ 

Մենք մի շարք համազգային ծրագրեր պետք է ունենանք մեր ներքին քաղաքական տիրույթում, որի շուրջ պետք է համախմբել հասարակությանը՝ իր ամբողջության մեջ։ Արտաքին քաղաքական տիրույթում մենք պետք է ունենանք հստակ ուղղություններ և հստակ տեսլական այն համատեքստում, թե ինչպիսի Հայաստան ենք ուզում տեսնել իրադարձություններով լի և շատ դեպքերում բազմաթիվ վտանգներ ու հնարավորություններ պարունակող տարածաշրջանում։ 

Բնականաբար, եթե չունենք մեր պետության հեռագնա տեսլականը, ապա մշտապես ունենալու ենք խնդիրներ թե՛ ներքաղաքական, թե՛ արտաքին քաղաքական տիրույթներում։ 

Հետևաբար, մեզ անհրաժեշտ է այդ տեսլականը. Հայաստանը պետք է շարունակի գոյատևել, հաճախ առաջ շարժվել իներցիո՞ն կերպով՝ արձագանքելով ի հայտ եկող մարտահրավերներին կարճաժամկետ կտրվածքով, թե՞ պետք է ունենանք հեռագնա պետության ծրագիր, որի վերջնանպատակը պետք է լինի Հայաստանն այս տարածաշրջանում գերակա երկիր դարձնելը։ 

Այս խնդիրն է, որ պետք է լուծենք նաև մեր հասարակական խոսույթում»,-ընդգծեց իրանագետը՝ շեշտելով, որ այս առումով անգամ խուսույթ չկա։

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ