Բազ­մա­թիվ խու­թեր կան. պետք է փո­խել այն դրույթ­նե­րը, որոնք ռիս­կեր են պա­րու­նա­կում

Առողջապահության նախարարությունը հանրային քննարկման է ներկայացրել Հայաստանում առողջության համապարփակ ապահովագրության ներդրման հայեցակարգի նախագիծը, որով առաջարկվում է 2022 թվականին ներդնել այնպիսի մեխանիզմ, որ անկախ սոցիալական կարգավիճակից՝ բոլորն ունենան առողջության ապահովագրական միևնույն փաթեթը։ 

Ապահովագրական ծածկույթի համար պահանջվող ծախսերի փոխհատուցումը կիրականացվի երկու հիմնական աղբյուրներից՝ պետական բյուջեի ընդհանուր եկամուտներից և առողջության հարկից, որը, ըստ նախնական առաջարկի, կազմելու է աշխատավարձի 6 տոկոսը և լինելու է պարտադիր: 

Այսինքն՝ անկախ բնակչության որևէ խմբին պատկանելուց, առողջապահության ապահովագրության հայեցակարգի ներդրման պահին աշխատող և ինքնազբաղված քաղաքացիները կվճարեն առողջության հարկ: 

Փաստացի պետբյուջեից ապահովագրավճարի համար հատկացվելու է 46,4%, իսկ 53,6%-ը լրացվելու է առողջության հարկից ստացված միջոցներից:

 Նախագծում նշված նախնական հաշվարկների համաձայն, աշխատող բնակչության 41%-ից ավելիի համար (ամսական 150 հազար դրամ և ավելի եկամուտ ունեցողներ) առողջության հարկը չի դառնա լրացուցիչ բեռ։ 

Մնացած 59% աշխատողների համար առողջության հարկի ներդրումը մեղմվում է եկամտահարկի համահարթեցման արդյունքում՝ եկամտահարկի չափի նվազման միջոցով: 

2021թ.-ից նախատեսվում է եկամտահարկի չափը սահմանել 20% բոլոր աշխատողների համար: Այս դեպքում, նվազագույն սանդղակով հարկվող եկամտահարկի դրույքաչափը շուրջ 59% աշխատողների համար կնվազի 4%-ով, ուստի առողջության հարկի սահմանումը 4-6%-ի չափով չի ունենա զգալի բացասական ազդեցություն աշխատողների եկամուտների վրա: 

Սա՝ նախագծի հեղինակների կարծիքով: Սակայն առողջության պարտադիր ապահովագրության այսպիսի մեխանիզմի ներդրումը համացանցում և մամուլում բուռն քննարկումների տեղիք է տվել: 

Առաջին հայացքից թվում է, թե ապահովագրության ներդրումը շատ դրական պետք է լինի բնակչության համար, սակայն բազմաթիվ փորձագետներ նշում են, որ այս տեսքով հայեցակարգը բազմաթիվ ռիսկեր է պարունակում:

 Հիմնական խնդիրն այն է, որ հավասար պայմաններ չեն ստեղծվում բոլոր քաղաքացիների համար, երբ ապահովագրելու են բոլորին, սակայն դրա համար վճարելու են միայն աշխատողները: 

Սա, իհարկե, անարդար մոտեցում է, և, ըստ էության, ապահովագրական վճարների ձևավորումն ընկնելու է միայն աշխատողների ուսերին: 

Բացի այդ, եթե աշխատողների եկամտահարկը նվազեցվում էր, ինչո՞ւ էր կառավարությունը դա ներկայացնում իբր հանրության շահերից բխող քայլ, եթե դրա հաշվին էլ պետք է մեկ ուրիշ պարտադիր հարկ մտցվեր:

 Եվ եթե իշխանությունները կարծում են, թե այդ պարտադիր ապահովագրության համար գանձվող գումարները վճարելը խնդիր չի լինի աշխատող քաղաքացիների համար, ապա սխալվում են: 

Օրինակ՝ 150 հազար դրամ ստացողի համար առողջապահության ապահովագրության համար հարկը կկազմի 9000 դրամ, որը Հայաստանի պայմաններում քիչ գումար չէ: 

Մեծ թվով մարդկանց համար նույնիսկ 1000 դրամը շատ կարևոր նշանակություն ունի։ 

Եվ շատ հավանական է, որ աշխատողների մի մեծ բանակ իր անհամաձայնությունն արտահայտի այս նախաձեռնության իրականացման համար: 

Պատահական չէ, որ որոշ վերլուծաբաններ այն կարծիքին են, թե այս նախագիծն ավելի շատ ոչ թե ուղղված է բնակչության դրությունը բարելավելուն, այլ բուժհաստատությունների և ապահովագրական ընկերությունների համար կայուն շահույթ ապահովելու նպատակ է հետապնդում: 

Մասնագետները պնդում են, որ առողջապահության համապարփակ ապահովագրության փաթեթում բազմաթիվ խութեր կան, և որպեսզի դրա գործարկումը մեծ բողոքի ծավալման տեղիք չտա, ապա պետք է, որ նախագիծը կիրառելիս հաշվի առնվի քաղաքացիների մեծամասնության դիրքորոշումը, ինչպես նաև դիտարկվեն այն տարբերակները, թե ինչպես կարելի է փոխել դրանում առկա այն դրույթները, որոնք ռիսկեր են պարունակում: 

Թեպետ, արդեն իսկ կան կարծիքնե, որ իշխանություններն այս դեպքում ևս դիմել են խորամանկ քայլի, այն է՝ առաջարկել բարձր տոկոսադրույք, իսկ սպասված աղմուկից հետո մի քիչ նվազեցնել՝ դա ներկայացնելով որպես փոխզիջում...

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ