Ադրբեջանական և հայկական լրատվական կայքերի այցելությունների պատկերը. ուսումնասիրություն

Լրատվության մատուցումը տարիների ընթացքում հարմարեցվում է տվյալ ժամանակաշրջանի տեղեկատվական տեխնոլոգիական նորարարություններին և գյուտերին:

Բոլոր ժամանակներում էլ մարդիկ ինֆորմացիոն քաղցը հագեցնելու համար ունեցել են որոշակի տեղեկատվական աղբյուրներ, որտեղից ստացել են ինչ որ քանակի ինֆորմացիա:

Այսօր, արդեն բացի հին՝ ընդունված տարբերակներից, ընթերցողի թիվ մեկ ինֆորմացիոն աղբյուրը համացանցն է: Այն իր հետ բերել է էլեկտրոնային լրատվական կայքերի մշակույթը:

Ինչևէ, այս թեմայով կարելի է անվերջ խոսել, սակայն կուզենայի մի փոքր «շրջայց» կատարել հայկական և ադրբեջանական կայքերով, ուսումնասիրել ընթերցողների քանակն ու նրանց՝ դեպի էլեկտրոնային լրատվականներ կատարվող հոսքերի «ճանապարհները»:

Վերջերս բավական շատ է խոսվում ամենաշատ ընթերցվող լրատվական կայքերի մասին: Եթե վերցնենք տվյալ երկրի ամենաշատ այցելվող և ընթերցվող լրատվական կայքերը, ուսումնասիրենք, թե ինչ ճանապարհով են այցելուները հաճախում տվյալ կայք, կարող ենք որոշակիորեն պատկերացում կազմել, թե ինտերնետ սպառողներն ինչպես են փորձում հագեցնել իրենց ինֆորմացիոն ծարավը:

Այս մասին մի փոքր ավելի ուշ մանրամասն կխոսենք, հիմա եկեք նայենք Հայաստանի և Ադրբեջանի ամենաընթերցվող լրատվամիջոցների ցանկը. (similarweb, ամսական այցելուներ)

Հայաստան - Ադրբեջան

News.am – 9.1 մլն Day.az – 8 մլն

Blognews.am – 6.7 մլն Milli.az – 5.7 մլն

1in.am – 4.4 մլն Bizimyol.info – 2.2 մլն

Tert.am – 4 մլն Oxu.az – 2.2 մլն

Orer.am – 3.4 մլն Musavat.com – 2.1 մլն

Past.am – 3.2 մլն Qafqazinfo.az – 1.2 մլն

Mamul.am – 2.4 մլն Azadliq.info – 1.2 մլն

Aravot.am – 1.2 մլն Haqqin.az – 1.2 մլն

Asekose.am – 1.1 մլն 1news.az – 950 հազ

168.am – 970 հազ Anspress.com – 930 հազ

Հիմա եկեք տեսնենք, թե ամենաընթերցվող կայքերի այցելուներն ինչ ճանապարհով են հայտնվում լրատվական կայքերում:

Վերցրել եմ 3 հիմնական ճանապարհները, որտեղից ընթերցողը կարող է մուտք գործել լրատվական կայքեր՝ ուղիղ (Direct), որոնողական եղանակով (Search) և սոցիալական ցանցերից (Social):

Սկսենք Հայաստանից: Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տալիս, որ ամենաընթերցվող հայկական էլեկտրոնային լրատվական կայքերի այցելուների 68.6%-ը (միջինացված) սոցիալական ցանցերից են: Այսինքն մեծ մասը սկզբում մուտք է գործում սոցիալական ցանց, որտեղից էլ նյութն ընթերցելու նպատակով՝ լրատվական կայքեր: Ուղիղ այցելությունները (Direct) հայկական լրատվական կայքերի պարագայում ընդամենը 17.1% են կազմում: Այս ամենի ֆոնին պետք է նշեմ, որ մեր լրատվամիջոցներից միայն asekose.am կայքն է, որի ուղիղ այցելությունների թիվը գերազանցում է սոցիալական ցանցերից եկող մուտքերի թվին՝ համապատասխանաբար 47.88% և 31.93%:

Ուղիղ և սոցիալական ցանցերի միջոցով այցելություններից բացի, ինտերնետ տիրույթում որոնողական կայքերի միջոցով նույնպես ընթերցողը հնարավորություն ունի իրեն հետաքրքրող ինֆորմացիան փնտրել և կարդալ: Այնուամենայնիվ, ամենաընթերցվող հայկական կայքերի պայմաններում որոնողական եղանակով այցելությունների թիվը կազմում է ընդամենը 8.77%:

Ստացվում է, որ Հայաստանում, որպես ինֆորմացիոն աղբյուր դիտարկվում են սոցիալական ցանցերը: Այս կամ այն տեղեկատվության հայթայթման նպատակով ընթերցողները մեծամասամբ այցելում են սոցկայքեր:

Տրամաբանական է, որ մեր օրերում, երբ մարդիկ ինտերնետում եղած ժամանակի մեծ մասն անցկացնում են սոցիալական ցանցերում, իրենց հետաքրքրող ինֆորմացիան ևս պետք է փնտրեն այստեղ, սակայն ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ մեր հարևան երկրում պատկերը մի փոքր այլ է:
Ի տարբերություն հայկական լրատվական կայքերի, ադրբեջանական կայքերի այցելուների միայն 28.8%-ն է սոցկայքերից: Ադրբեջանի ընթերցողները ամենաընթերցվող էլեկտրոնային լրատվականների 28.6% ուղիղ են մուտք գործում: Միևնույն ժամանակ նկատենք, որ ադրբեջանական կայքերի որոնողական եղանակով այցելությունների թիվը կազմում է 28.7%:

Այսինքն, ստացվում է, որ թեպետ հայկական և ադրբեջանական ամենաընթերցվող կայքերի մուտքերը հիմնականում գալիս են սոցկայքերից, այնուամենայնիվ, ուշադրություն դարձնենք հետևյալ իրողության վրա: Ադրբեջանական լրատվական թոփ կայքերի 3 ճանապարհներով մուտքերի ցուցանիշները գրեթե հավասար են (28.8%, 28.6%, 28.7%), մինչդեռ Հայաստանի պարագայում սոցիալական ցանցերից մուտքերը անհամեմատ ավելի առաջ են մյուս ցուցանիշներից (68.6%, 17.1%, 8.77%):

Խոսեցինք կայքերի այցելուների «ճանապարհներից» և փաստենք, որ երկու երկրների դեպքում էլ լրատվական կայքեր ամենաշատն այցելում են սոցիալական ցանցերից:
Մի մասի դեպքում թիվը բարձր է (մոտավորապես 68.6%), մյուսում՝ համեմատաբար պակաս (մոտավորապես 28.6%):

Ուստի հետաքրքրություն է առաջանում, թե ամենաշատը որ սոցիալական կայքն է «ուղղորդում» ընթերցողներին լրատվական կայքեր: Երկրների ամենաշատ այցելվող կայքերի ցանկը նայելով՝ արդեն իսկ տրամաբանական էր, որ թե´ Հայաստանի, թե´ Ադրբեջանի պարագայում էլեկտրոնային լրատվական կայքեր ամենաշատն այցելելու են Facebook-ից:

Եթե ավելի կոնկրետ, ապա սոցիալական կայքերից մուտքերի 97.7%-ը Հայաստանի պարագայում բաժին է ընկնում Facebook-ին, իսկ ադրբեջանական ամենաընթերցվող կայքերի պարագայում՝ 97.2%-ը:

Ինչպես տեսնում ենք, երկու երկների դեպքում էլ սոցիալական ցանցերի միջոցով ինֆորմացիա ստանալու համար նախընտրում են Facebook-ը: Սա տրամաբանական է, քանի որ թե´ Հայաստանում, թե´ Ադրբեջանում ավելի շատ կիրառվում է հենց այս հարթակը:

Հիմա եկեք ավելի կոնկրետ թվերով տեսնենք բնակչության ներգրավվածության ցուցանիշները սոցիալական ցանցերում, մասնավորապես Facebook-ում, քանի որ երկու երկրներում էլ լրատվական կայքերի ընթերցողների հոսքն ամենաշատը գալիս է հենց այս հարթակից:

Վերջին տվյալներով՝ Ադրբեջանի 9.5 մլն բնակչության 5.7 մլն-ը ինտերնետ սպառող է, նրանցից 1.6 մլն-ը ֆեյսբուքյան օգտատեր է: Միևնույն ժամանակ, Հայաստանի 2.9 մլն բնակչության պարագայում 1.3 մլն մարդ ինտերնետ սպառող է, և հաշվվում է մոտավորապես 850 հազար ֆեյսբուքյան հայ օգտատեր:

Որպեսզի ավելի տեսանելի լինի պատկերը և կարողանանք զուգահեռներ տանել երկու երկրների միջև, եկեք այս թվերը վերածենք տոկոսների:
Ադրբեջանում բնակչության մոտ 60%-ը ինտերնետ սպառող է, իսկ ֆեյսբուքյան օգտատերերը կազմում են ինտերնետ սպառողների մոտավորապես 28%-ը: Միևնույն ժամանակ, Հայաստանի պարագայում ինտերնետից օգտվողները ամբողջ բնակչության մոտավորապես 45%-ն են, որի համեմատ ֆեյսբուքյան օգտատերերըի թիվը կազմում է շուրջ 65%:

Այսինքն, չնայած նրան, որ ադրբեջանցիները ինտերնետի օգտագործման ցուցանիշով առավելություն ունեն հայերի նկատմամբ, այնուամենայնիվ, Facebook-ում ներգրավվածությունը Հայաստանի պարագայում ավելի մեծ է, քան հարևան պետությունում:

Սա կապված է հիմնականում այն հանգամանքի հետ, որ Ադրբեջանում որոշակիորեն սահմանափակված է խոսքի ազատությունը: Դրանով պայմանավորված՝ սոցիալական ցանցերում օգտատերերը խուսափում են առանձնհատուկ ակտիվությունից: Պետք է համաձայնենք, որ Հայաստանում սոցիալական ցանցերի մշակույթի զարգացումն ուղեկցվել է նրանով, որ մարդիկ հնարավորություն ունեն այս հարթակն օգտագործելով լսելի դարձնել իրենց ամենատարբեր խնդիրները: Երբ հասարակությունը զրկված է լինում նման հնարավորությունից, էականորեն նվազում է նաև սոցկայքերի դերն ու նշանակությունը հանրային կյանքում: Չի կարելի միանշանակ ասել, որ սոցիալական ցանցերը մարդկությունն օգտագործում է բացառապես խնդիրների վերծանման նպատակով, այն կարելի է օգտագործել նաև որպես ժամանցային հարթակ, այնուամենայնիվ խոսքի ազատության սահմանափակ լինելը կարող է բերել սոցիալական ցանցերում որոշակի ակտիվության նվազման: Անգամ այս պայմաններում, նկատենք, որ Ադրբեջանից ամենաշատ այցելվող կայքերի ցանկում 2-րդ հորիզոնականը զբաղեցնում է Facebook-ը և զիջում է միայն Google-ին (alexa.com):

Կարծում եմ, որոշակիորեն երևաց մեր և ադրբեջանական լրատվական կայքերի այցելությունների պատկերը: Եթե մի փոքր ընդհանրական նայենք ստացվածին, ապա պետք է համաձայնենք, որ երկու երկրները ցուցանիշային որոշակի նմանություններ, այնուամենայնիվ, ունեն:

Ռուբեն Խաչատրյան