Լավ, թե վատ՝ «բանավեճն» արդեն անցյալում է. կարևորը վաղվա օրն է

Փետրվարի 15-ին Մյունխենի անվտանգության համաժողովի շրջանակում տեղի ունեցավ «Թարմացում Լեռնային Ղարաբաղի հարցով» խորագրով քննարկումը, որին մասնակցում էին Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարներ Նիկոլ Փաշինյանը և Իլհամ Ալիևը։ 

Քննարկումը, որը տևեց մոտ 45 րոպե, վարում էր «Ամերիկա-Ռուսաստան» հիմնադրամի նախագահ Սելեստա Վալանդերը: Սա բացառիկ դեպք էր, երբ Փաշինյանը և Ալիևը այս ֆորմատով հրապարակայնորեն հանդես էին գալիս ելույթներով, ներկայացնում իրենց դիրքորոշումները Արցախյան հակամարտության կապակցությամբ։ 

Այս հանգամանքն ուշագրավ է այն համատեքստում, որ վարչապետի պաշտոնը ստանձնելուց հետո Նիկոլ Փաշինյանն ու Իլհամ Ալիևը միայն մեկ անգամ են պաշտոնապես բանակցել՝ անցած տարի մարտին Վիեննայում, սակայն կարճատև հանդիպումներ, շփումներ շատ են եղել: Ընդհանուր առմամբ, հանդիպման բովանդակության շուրջ տարբեր տեսակետներ են հնչում։ 

Ընդդիմադիրները հիմնականում դժգոհ են դրանից՝ նշելով, թե Փաշինյանը ավելի ուժեղ դիրքերից կարող էր ներկայացնել Հայաստանը։ Նրանք բերում են հակամարտության ընթացքին և պատմությանը վերաբերող փաստեր, որ ՀՀ վարչապետը կարող էր դրանցով լրացուցիչ հիմնավորում տալ իր խոսքին։ 

Իսկ իշխանության համակիրները այն կարծիքին են, որ վարչապետի փաստարկներն ավելի համոզիչ էին և միջազգային հանրության կողմից ընդունելի։ Նրանց կարծիքով՝ վարչապետը կարողացավ ցույց տալ, որ Հայաստանը կառուցողական դիրքորոշում է ցուցաբերում և հակված է հիմնախնդրի միայն խաղաղ լուծման տարբերակին՝ միևնույն ժամանակ ցույց տալով Ադրբեջանի ոչ կառուցողական մոտեցումը։ 

Ինչ վերաբերում է փորձագիտական շրջանակներին, ապա նրանց հիմնական մտահոգության առարկան վերաբերում է, այսպես կոչված, «Ղարաբաղի ադրբեջանական համայնքին», որին, նրանց կարծիքով, Ադրբեջանը ցանկանում է հետևողական ջանքերի արդյունքում խցկել բանակցային պրոցեսի մեջ, և հիմնախնդիրը դիտարկել որպես ներհամայնքային հակամարտություն։ 

Եվ այս կոնտեքստում է դիտարկվում ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ, դեսպան Անջեյ Կասպրշիկի և, այսպես կոչված, «Ղարաբաղի ադրբեջանական համայնքի» ղեկավարի հանդիպումը։ 

Տեսակետներ կան նաև, թե քննարկումն աչքի ընկավ պարզունակությամբ, և հիմնականում երկու առաջնորդները կենտրոնացան ոչ թե ապագայի և այն հարցերի վրա, որոնց շուրջ քիչ թե շատ համաձայնություն կա, այլ գլխավորապես սևեռվեցին անցյալի և հակամարտության սուր անկյունների վրա։ 

Ըստ որոշ կարծիքների, դա գալիս էր նաև քննարկումը վարող տիկնոջ ոչ պրոֆեսիոնալ մոտեցումից և հակամարտության նրբություններին չտիրապետելուց։ 

Այնուամենայնիվ, քննարկման ընթացքում հերթական անգամ ակնհայտ դարձավ Ալիևի կոշտ և ոչ կառուցողական դիրքորոշումը, որը հակամարտության լուծումը պատկերացնում է միակողմանի։ 

Ավելին՝ նա միջազգային հանրությանը կոչ արեց ճնշում բանեցնել Հայաստանի վրա։ Սա նորություն չէ, Ադրբեջանը միշտ է հանդես եկել ապակառուցողական ու բլեֆային քաղաքականությամբ: 

Այստեղ առավել էականն այն է, որ ինչպես արդեն արձանագրում են նաև միջազգային փորձագիտական շրջանակներն ու լրատվամիջոցները, մյունխենյան այս քննարկմամբ Ղարաբաղի հարցում տեղաշարժ չի կարող գրանցվել։ 

Պետք է հաշվի առնել, որ հակամարտության լուծումը ոչ այնքան լոկ հայտարարություններից է կախված, ավելին՝ ոչ այնքան ֆինանսական հնարավորություններից, որքան հակամարտության կողմերի աշխարհաքաղաքական կշռից, ինչպես նաև ներքին բարոյահոգեբանական վիճակից։ 

Ուստի մեզ համար առաջնային նշանակություն ունի Հայաստանի տնտեսությունը զարգացնելուն զուգահեռ առավել դինամիկ ու առարկայական դիվանագիտական աշխատանք տանել այն միջազգային գործընկերների հետ, որոնք ազդեցություն ունեն հակամարտության կարգավորման գործընթացի վրա։ 

Ինչ վերաբերում է ներքին հարաբերություններին, այստեղ, իհարկե, անելիքները պարզապես աներևակայելի շատ են: Պառակտումներն ու բանակի հետ կապված ապազգային ու սադրիչ տեղեկությունների շրջանառումը ոչ մի լավ բանի չեն հանգեցնի...

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ