Ոչ այն­քան քա­ղա­քա­կան, որ­քան իրա­վա­կան աս­պեկ­տով

Ապրիլի 5-ին նախատեսվող սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեի քարոզարշավը շատ հետաքրքիր պայմաններում է մեկնարկել։ «Ոչ»–ի քարոզչական կողմ ընդդիմադիր քաղաքական ուժերի ներսում այդպես էլ չձևավորվեց։ 

Եվ այդ քաղաքական ուժերը, որոնք հանրաքվեն չեն ընդունում, հիմնականում հայտարարում են, թե այն հակասահմանադրական է, և այդ գործընթացի մեջ իրենք չեն ներգրավվելու։ 

Այսպես, խորհրդարանական ընդդիմությունը ներկայացնող ԲՀԿ-ն հանրաքվեի գործընթացն իրավական տեսանկյունից խոցելի է համարում, իսկ «Լուսավոր Հայաստանն» ընդհանրապես ապօրինի է համարում հանրաքվեն։ 

Արտախորհրդարանական քաղաքական ուժերից ՀՀԿ–ն ևս արդեն հայտարարել է, որ հանրաքվեի քարոզարշավին որևէ ձևով չի մասնակցելու, նույնը երեկ հայտարարեց նաև Ռոբերտ Քոչարյանի որդին, ՀՅԴ–ն ընդհանրապես հորդորում է անտեսել հանրաքվեն և այլն։ 

Ըստ էության, ընդդիմադիր ուժերը առավելապես ընտրել են բոյկոտի ճանապարհը, սակայն դա չի նշանակում, որ նրանք կամ նրանց որոշ ներկայացուցիչներ որևէ ձևաչափով իրենց մոտեցումները չեն ներկայացնի։ 

Եվ այս առումով հետաքրքրական է, որ ՀՀ ընտրական օրենսդրությունը պաշտոնապես «բոյկոտի կողմ» հասկացություն չի սահմանում։ Անգամ հանրաքվեն բոյկոտած քաղաքական ուժերն ու գործիչները կարող են հանգիստ «ոչ» քարոզել, բայց առանց հանրային ռեսուրսներից օգտվելու։ 

Այսպես, օրինակ՝ եթե «ոչ»–ի կողմին օրենքը յուրաքանչյուր տեղամասային հանձնաժողովում 2-ական անդամներ ունենալու իրավունք է տալիս, ապա բոյկոտի կողմը զրկված է լինելու ընտրական հանձնաժողովներում անդամներ ունենալու հնարավորությունից։ 

Ուստի քաղաքական ուժերի այսպիսի դասավորության պարագայում «ոչ»–ի շտաբ ունենալու ծանրությունը մնում է միայն ՀՀ քաղաքացիների վրա։ Սահմանված ժամկետում 50 քաղաքացիների խումբ կարող է գրանցվել որպես «ոչ»–ի շտաբ և իրականացնել քարոզչություն։ Եվ ուշագրավ է, որ «Հանրաքվեի մասին» օրենքն ու Ընտրական օրենսգիրքը տալիս են որոշակի հանրային ռեսուրսների սպառման հնարավորություններ։ Սակայն անհասկանալի է, թե ինչ է լինելու, եթե հանկարծ «ոչ»-ի շտաբ բացելու հայտ ներկայացնեն մի քանի խմբեր: Առաջինն արդեն կա: 

Եվ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ «ոչ»-ի քարոզչական խումբ ձևավորելու նախաձեռնությունն առաջին հերթին իրենց վրա են վերցրել մի խումբ իրավաբաններ և իրավապաշտպաններ, որոնք այդ հարցով արդեն դիմել են ԿԸՀ։ 

Ըստ էության, այնպիսի իրավիճակ է ստեղծվում, որ հանրաքվեի քարոզչական գործընթացը քաղաքականից բացի (գուցե՝ առաջին հերթին) իրավական դիսկուրսի տեսք է ստանալու, քանի որ «ոչ»-ի քարոզչական կողմում ընդգրկված իրավաբանների խնդիրն է լինելու ցույց տալ, թե իրական առումով պետության համար որքանով է կարևոր «ոչ» քվեարկելը կամ հանրաքվեն ընդհանրապես մերժելը։ 

Իհարկե, իշխանությունների համար նախընտրելի էր, որ «ոչ»-ի քարոզչական շտաբը ձևավորեին քաղաքական ուժերը, քանի որ այն հնարավորություն կտար «այո»-ի քարոզարշավն անցկացնել հակառակ կողմի բերած հիմնավորումներին քաղաքական հակադարձումներ անելու միջոցով, իսկ այս դեպքում, երբ «ոչ»-ի շտաբը ներկայացնում են իրավաբանները, իշխանությունները ստիպված են լինելու խորանալ գործընթացի իրավական նրբությունների մեջ, որպեսզի կարողանան ավելի համոզիչ ներկայանալ հանրությանը։ 

Առավել ևս, որ բոյկոտողները ևս իրենց որոշման հիմքում դնում են իրավականությունը, ավելի ստույգ՝ անիրավականությունը...

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ