«Իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը քաղ­հա­սա­րա­կու­թյան հետ աշ­խա­տել ընդ­հան­րա­պես չգի­տեն»

«Քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները՝ ՀԿ-ներն ու անհատները, ըստ ոլորտների ներկայացնում են այս կամ այն քանակի մարդկանց։ Ժամանակի ընթացքում, գործունեության արդյունքներով մարդկանց վստահությունը ձեռք բերելով, նրանք որոշակիորեն իրավունք են ստանում հանդես գալ քաղհասարակության անունից։

 Ոչ մի երկրում էլ հնարավոր չէ բոլոր մարդկանց կարծիքը լսել, ու քաղհասարակության ներկայացուցիչներն այդ հարցում փրկություն են, քանի որ հավաքում են «feedback»-ը (հետադարձ կապը-խմբ.) և այն ներկայացնում պետական կառույցներին, որպեսզի նրանք աշխատեն այդ ուղղությամբ, հետևություններ անեն, վերլուծություն ունենան և այլն»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է «Վարորդի ընկեր» իրավապաշտպան ՀԿ-ի փոխնախագահ Դավիթ Պեդանյանը՝ անդրադառնալով պետության ներսում քաղհասարակության դերին։ Նա նշում է՝ ժողովրդավարական երկրներում քաղհասարակությունը որոշիչ դեր ունի, նրա կարծիքը լսելի է։

 «Մեր վարչապետը սիրում է շեշտել՝ «Հայաստանը ժողովրդավարական երկիր է, և որոշողն էլ ժողովուրդն է»։ Դա նաև նշանակում է, որ քաղհասարակության անդամների ձայնը պետք է առավելագույնս լսելի լինի և կարևոր դերակատարում ունենա, ոչ թե այնպես, ինչպես հիմա է արվում։ Լսում են, ասում՝ ձեզ լսեցինք, չնեղացրեցինք, անցանք առաջ։ 

Լսելը նշանակում է, որ պետք է հետևություններ արվեն, իսկ քաղհասարակության մտահոգությունները պետք է մտահոգեն պետական մարմիններին։ Սակայն սա Հայաստանում տեղի չի ունենում, չի էլ ունեցել։ Մարդկանց գլխի տակ փափուկ բարձ են դրել, բայց քաղհասարակության կարծիքի, առաջարկությունների կամ արած քայլերի հիման վրա կատարված փոփոխությունները տեսանելի չեն եղել։ 

Շատ փոքր ու եզակի դեպքերում եղել են, բայց այդ եզակի դեպքերն այնպես են ներկայացվում, այնպիսի հնչեղություն են ստանում, իբր շատ մեծ բան է արվել, բայց իրականում լոկալ ու ավելի շատ պոպուլիստական երևույթներ են եղել»,-ընդգծում է մեր զրուցակիցը։ 

Պեդանյանը նշում է՝ շատ հաճախ են լինում հանդիպումներ, հանրային քննարկումներ, որոնց մասնակցում են հասարակության հետ ամուր կապեր ունեցող ՀԿ-ներն՝ այն հույսով, որ այս անգամ քննարկումները կազմակերպողները «խելքի եկած» կլինեն, բայց մինչ այժմ տեսնում ենք, որ այս մարդիկ հասկանում են միայն պատժամիջոցների և ակցիաների լեզուն։ ««Վարորդի ընկերն» ամենախոշորներից, իր գործունեությամբ վստահություն ձեռք բերած ամենամեծ ՀԿ-ներից մեկն է Հայաստանում։ 

Ասում ենք՝ այսինչ հարցը պետք է քննարկել, բայց առանց մեր կարծիքը հաշվի առնելու, քննարկելու, վերցնում են ու ինչ-որ օրենքներ են ընդունում։ Իսկ երբ մի քանի հոգի, որոնց ֆինանսական շահերը ոտնահարում է այս կամ այն օրենսդրական փոփոխությունը, կառավարության դիմաց ցույց է անում, և 10 րոպեից իրենց հարցը լուծված է լինում, դա վառ ապացույցն է նրա, որ այս կառավարությունն ու իշխանությունները քաղհասարակության հետ ընդհանրապես աշխատել չգիտեն։ 

Նշեմ՝ նախկիններն էլ չգիտեին։ Ուղղակի մոտեցումներն էին տարբեր։ Տեսեք՝ Հայաստանում վարորդների հետ կապված խնդիրները քննարկելու, քաղհասարակության կարծիքը լսելու համար տարբեր խորհուրդներ կան։ Օրինակ՝ ոստիկանության հասարակական խորհուրդը, հանրային խորհուրդն՝ իր հանձնաժողովներով, կան ստորաբաժանումներ, որոնք ունեն իրենց հասարակական խորհուրդները և այլն։ 

Դատելով նրանց մեծամասնության գործունեության աշխատելու տեսակից, որակից ու հաճախականությունից՝ վստահ կարող եմ ասել, որ այդ բոլորը ստեղծվել են ինչ-որ տեսլականներով, բայց աշխատում են ձևական, կապի միջոցներն իսպառ բացակայում են, ու հույսներս դնում ենք նրա վրա, որ աղմուկ հանելով՝ կարողանալու ենք ինչ-որ հարց բարձրաձայնել կամ լուծել։ Անմիջական ուղիղ կապ չկա, բոլորը խուսափում են դրանից, ավելի վատ ձևերով, քան առաջ»,-հավելում է ՀԿ-ի փոխնախագահը։

Նա ընդգծում է՝ այսօր փորձում են երկխոսություն ծավալել, որպեսզի ամեն ինչ լինի փոխադարձ հարգանքի վրա։ 

«Մարդկանց դիտարկում ենք որպես մարդ, նաև իրենց թերություններով հանդերձ։ Բայց երբ հասկանանք, որ իշխանություններն անտեսում են հասարակական բլոկը, ուրեմն հասարակական բլոկն էլ կսկսի իշխանություններին պատժել օրենքի ամբողջ խստությամբ։ 

Դրանք պատժամիջոցներ են, չենք ուզում, որ պատժամիջոցները դառնան ծայրահեղ քայլ, որպեսզի մեր ձայնը լսելի լինի։ 

Ուզում ենք կլոր սեղանի սկզբունքով մարդկանց հետ քննարկումներ անցկացնել։ Հստակ ասում եմ՝ կան օրենքի նախագծեր, որոնք ընդունվել են քաղաքացու շահը հաշվի չառնելով, մարդու իրավունքների ոտնահարմամբ և այլն։ Խոսքը փոքրամասնության մասին չէ, և նույնիսկ եթե փոքրամասնության մասին է, պետությունը չի կատարում այդ հետազոտությունները, իսկ եթե դրանք չեն արվում, ուրեմն իրենք քմահաճույքի կամ էլ ներքին համոզմունքի հիման վրա օրենքներ են ընդունում։ 

Դա հստակ է։ Սա ասվել է նաև ԱԺ-ում։ «Բալայինի» օրենքն ընդունելուց հետո միայն մեզ հրավիրեցին քննարկման։ Քննարկում՝ օրենքն ընդունելուց հետո. իմաստը ո՞րն էր։ Այդ ժամանակ ասել ենք՝ օրենք ընդունելուց առաջ պետք է քննարկումներ կազմակերպել, ընդհանուր հայտարարի գալ։ 

Մարդկանց ներկայացուցիչը հասարակական բլոկն է, որն այսօր բավականին ազնիվ է՝ ի տարբերություն որոշ պաշտոնյաների, ու միշտ ավելի ազնիվ է եղել, քան նախկին իշխանությունները։ Ցանկացած կառույցի համապատասխան ՀԿ-ն միշտ ավելի անկեղծ է եղել, քան այդ կառույցը։ Գուցե արանքում ինչոր ՀԿ-ներ, ասենք, կոռումպացված են եղել, բայց ՀԿ-ների մեծամասնությունը եղել է ինքնաբուխ, անհրաժեշտությունից ելնելով, մեծամասամբ՝ ինքնաֆինանսավորվող։ Ոչ ոք չի կարող մեղադրել՝ ասելով, որ ՀԿ-ներն օբյեկտիվ չեն»,եզրափակում է Դավիթ Պեդանյանը։

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ