Տե­ղի ունե­ցող գոր­ծըն­թաց­ներն իրենց մեջ նաև նոր հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ են պա­րու­նա­կում

Այս փուլում համաշխարհային տնտեսությունը լուրջ ձևափոխման է ենթարկվում։ Համաշխարհային տնտեսության մեջ առանձին կարևորագույն ոլորտներ դժվարին օրեր են ապրում։ Այսպես, օրինակ՝ զբոսաշրջության մակարդակը ներկայումս հասել է նվազագույնի։

Բազմաթիվ համաշխարհային բրենդներ և ընկերություններ դադարեցրել են իրենց արտադրությունը կամ փակել որոշ մասնաճյուղերի գործունեությունը։ Չեղյալ են հայտարարվում նաև տնտեսական առումով խոշոր միջոցառումները և այլն։

Իսկ ներկայիս իրավիճակն իր արտացոլումն է գտնում ֆոնդային բորսաներում առկա տրամադրությունների վրա։ Եվ պատահական չէ, որ բորսաներում բոլոր գործակիցները նվազում են։ Այսպիսի նվազում եղել է միայն 2008 թվականի ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի շրջանում, երբ անկումային իրավիճակը տևեց տարուց ավելի։

Սակայն բազմաթիվ փորձագետներ կարծում եմ, որ այս տարի սկսված ճգնաժամը կարող է համաշխարհային տնտեսության համար ավելի ծանր հետևանքներ ունենալ, քանի որ բորսաներում արդեն իսկ տևական ժամանակ կտրուկ անկում է նկատվում, իսկ տնտեսության որոշ ոլորտների գործունեությունն ուղղակի կաթվածահար է եղել։ 

Չնայած դեռևս վաղ է խոսել տնտեսական ռեցեսիայից դուրս գալու մասին, սակայն երբ սկսվի համաշխարհային տնտեսության վերականգնման գործընթացը, համաշխարհային տնտեսական լանդշաֆտի փոփոխություն է տեղի ունենալու, որն իր հետ բերելու է նաև աշխարհաքաղաքական տեղաշարժեր։

Որոշ տնտեսագետներ այն կարծիքին են, որ համաշխարհային տնտեսության մեջ տեղի ունեցող գործընթացները իրենց մեջ նաև նոր հնարավորություններ են պարունակում։ Պարզ է, որ ներկայիս ճգնաժամային իրավիճակը համաշխարհային տնտեսության մեջ որոշակի վակուում է առաջ բերելու, իսկ վերականգնման փուլում այդ վակուումը կարող են լցնել նոր դերակատարներ։ 

Ըստ այդմ, կանխատեսումներ կան, թե ճգնաժամային փուլից հետո ավելի է մեծանալու Չինաստանի դերակատարությունը համաշխարհային տնտեսության մեջ, քանի որ Չինաստանը կարողացավ գրեթե հաղթահարած դուրս գալ վարակի տարածմամբ պայմանավորված ճգնաժամի առաջին փուլից։

Այն մասին, որ ստեղծված իրավիճակի արդյունքում կարող են նոր տնտեսական հնարավորություններ բացվել, խոսել է նաև վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Անդրադառնալով կորոնավիրուսով պայմանավորված տնտեսական աճի կանխատեսման մասին հարցին՝ վարչապետը նշել է. 

«Դա արդեն հետաքրքիր չի, հիմա արդեն նախատեսվում է համաշխարհային տնտեսության փլուզում, եւ այդ փլուզումը ունենալու է ՀՀ-ի վրա ազդեցություն: Եթե նախկինում մենք ասում էինք, որ 7-8 տոկոս տնտեսական աճ ենք ունենալու, եւ դա լավ է տնտեսական հեղափոխության համար, հիմա մենք ասում ենք` եկեք այդ թվերը մոռանանք եւ դնենք մի կողմ: Եկեք մտածենք մի բանի մասին, մաքսիմումը անենք, որ կորոնավիրուսից մահվան դեպքեր կամ չարձանագրվեն, կամ արձանագրվեն հնարավորինս քիչ: Էս կորոնավիրոսը մեզ համար բացում է հնարավորություններ»:

Տնտեսագետներն ըստ էության համաձայն են հնարավորությունների գաղափարներին: Սակայն հարցն այն է, որ դրան հասնելու համար սոսկ հայտարարություններից պետք է անցնել կոնկրետ ծրագրային քննարկումների, ուսումնասիրությունների, հատկապես գործընկեր երկրներում առկա ու սպասվող գործընթացների հաշվարկմամբ:

Դրա համար նաև պետք է մի կողմ դնել ամբիցիաներն ու ներգրավել մասնագետների, լսել նրանց կարծիքը ու դրանք չորակել որպես խուճապ տարածող:

Ի դեպ, շատ կարևոր է, որ կառավարությունն առաջիկայում առնվազն 150 մլրդ դրամի աջակցություն է նախատեսում ցուցաբերել տնտեսությանը, այդ միջոցները պետք է լինեն հասցեական և նպաստեն Հայաստանի արտադրական հնարավորությունների մեծացմանը։

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ