«Սխալ քաղաքականության արդյունքն է, որ հիմա բազմաթիվ տնտեսվարողներ դժգոհ են»

Կառավարությունը չկարողացավ կարանտին ապահովել, բայց քարուքանդ արեց տնտեսությունը: Այս կարծիքին է տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը, որն այս խնդրով է պայմանավորում նաև մի շարք տնտեսվարողների բողոքները, պահանջներն ու մտահոգությունները: Տնտեսվարողները մի դեպքում սահմանափակվում են կառավարությանն ուղղված նամակներով, մյուս դեպքերում՝ նաև դիմում բողոքի այլ միջոցների:

«Մենք պետք է ապահովեինք կարանտին, որպեսզի մարդիկ առողջ լինեին ու մնային տանը: Այո, տնտեսությունը տուժելու էր, ձեռնարկությունները չէին աշխատելու, բայց քանի որ չկարողացանք իրականացնել առաջին խնդիրը, այսօր քանդված տնտեսություն ունենք: Սա կառավարության թե՛ տնտեսական, թե՛ սոցիալական և թե՛ կազմակերպչական սխալ քաղաքականության հետևանքն է: 

Այո, կառավարությունը չէր կարողանալու բավարարել բոլոր տնտեսվարողների պահանջները, բայց խնդիրն այն է, որ ի սկզբանե իր պոպուլիստական հայտարարություններով նման սպասումներ է առաջացրել տնտեսվարողների մոտ: Տնտեսական միջոցառումները չափազանց անարդյունավետ են: 

Դրանք չեն բխում ներկայիս իրողություններից և զուտ պոպուլիստական նպատակներ են հետապնդում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Ս. Պարսյանը՝ շեշտելով, որ վարկեր տրամադրելու փուլը փոխեց մեծ սպասումներ ունեցող տնտեսվարողների կարծիքը:

 

«Բանկերն են գնահատում տնտեսվարողների վարկունակությունը, և եթե բանկը տնտեսվարողին նախկինում վարկ չի տվել, հիմա էլ չի տալիս: 

Տնտեսվարողները, բնականաբար, արդարացի դժգոհություն ունեն: Սխալն այն է նաև, որ կառավարությունը պատասխանատվություն չստանձնեց: Կառավարության նիստում անգամ հայտարարեցին, թե չեն ուզում կոռուպցիոն ռիսկերի մեջ մտնել, դրա համար բանկերի միջոցով են իրականացնում այդ քաղաքականությունը: 

Իրականում կառավարությունն այդ գումարները տնտեսվարողներին պետք է տրամադրեր առանց միջնորդավորման: 

Եվ հենց այս սխալ քաղաքականության արդյունքն է, որ հիմա բազմաթիվ տնտեսվարողներ դժգոհ են, և դեռ շատերն են դժգոհելու, քանի որ այս տարի բավականին մեծ վնասներ են կրելու»,շեշտեց տնտեսագետը՝ ընդգծելով, որ նման պայմաններում պետությունն իր ամեն դրամը մտածված ու խնայողաբար պետք է օգտագործի:

Անդրադառնալով հարկային քաղաքականությանը ու դիտարկելով հարկային արձակուրդների հնարավորությունը՝ մեր զրուցակիցն ընդգծեց, որ եկամտային հարկի համահարթեցման մոդելին անցնելով՝ կառավարությունն ի սկզբանե սխալ հարկային քաղաքականություն է որդեգրել. «Հիմա իրավիճակն ամբողջովին փոխվել է, և իրենց առաջ քաշած հիմքերն ու հաշվարկները գոյություն չունեն: 

Պետք է վերանայեն հարկային քաղաքականությունը, վերականգնեն պրոգրեսիվ եկամտային հարկի և պրոգրեսիվ շահութահարկի քաղաքականությունը: 

Շատ երկրներ պրոգրեսիվ հարկային քաղաքականությունն են որդեգրել, իսկ մեր նեոլիբերալ տնտեսագետները չեն ուզում, որ տնտեսվարողները շատ վճարեն, բայց ճգնաժամի ժամանակ արդեն խորհուրդ են տալիս՝ ասելով՝ փողը պետք է տնտեսվարողներին տաք: Իսկ թե որտեղի՞ց, աղբյուրը չեն ուզում ասել կամ մոռանում են ասել: Խնդիրն այն է, որ մենք այս տարի 168 մլն դրամ քիչ ենք հարկեր հավաքագրելու, քանի որ նախատեսված 4,9 տոկոս տնտեսական աճի փոխարեն ունենալու ենք մոտ -2 տոկոս ցուցանիշ: 

Բնականաբար, սա բերելու է հարկային մուտքերի և սպառման նվազեցման, և այդ բացը պետք է լրացվի այս կամ այն աղբյուրից: Մեր պետության համար, սակայն, հիմնական աղբյուրը դարձել է վարկը, քանի որ դա հեշտ ճանապարհ է՝ ո՛չ մեծ ջանք է պետք, ո՛չ էլ շատ խելք: 

Մյուս կողմից՝ կառավարությունը, որն ինքը ունի գամուրի կարիք, այս տարի պետական բյուջեից 70 մլրդ դրամ պետք է տա պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային ֆոնդերի կառավարիչներին: 

Մենք, մեծ հաշվով, ֆինանսների կառավարման արդյունավետության խնդիր ունենք, ինչն ավելի է խորացել: Իրավիճակը ցույց է տալիս, որ նախկինում կատարած բոլոր նեոլիբերալ դատողություններն այսօր արդեն որևիցե խնդիր չեն լուծում»:

 

Տնտեսագետի խոսքով, մի շարք երկրներ գնացել են հարկային արձակուրդներ տրամադրելու ճանապարհով. «Մեր դեպքում էլ է հնարավոր հարկային արձակուրդ տրամադրել, օրինակ՝ շահութահարկի կանխավճարների ձևով: 

Այդ մասով կարող ենք որոշակի արտոնություն տալ, բայց մնացած ուղղություններով, եթե որևիցե տնտեսվարողի արտոնություն ենք տալիս, ասում՝ հարկերը մի վճարիր, պետք է հասկանանք, թե այդ հարկերի մուտքերի կրճատումն ի՞նչ միջոցներով են լրացվելու»:

Սուրեն Պարսյանի հետ զրույցում անդրադարձանք նաև մարտին արձանագրված տնտեսական ցուցանիշին: Պաշտոնական տվյալներով տնտեսական աճը 2020թ. մարտին նախորդ տարվա մարտի համեմատ նվազել է 4,9 տոկոսով. 

«Իմ հաշվարկներով, նվազումը 5,5 տոկոս պետք է լիներ, թեև կարծում էի, որ գյուղատնտեսության թիվը կնկարվի, որպեսզի այդ անկումը մեծ չերևա: Այդպես էլ եղավ. ԱՎԿ տվյալներով՝ այս տարի առաջին եռամսյակում գյուղատնտեսության ոլորտի 4,5 տոկոս աճ է գրանցվել, ինչը նկարած թիվ է, նման աճ չկա»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ