Ռազմական փորձագետ. «Մի փաստաթղթով անհնար է ինչ-որ բան փոխել»

Past.am

Վերջին շրջանում արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծում ադրբեջանական կողմը որոշակի ակտիվություն է ցուցաբերում: Ականանետային զինատեսակի կիրառում, ավելի վաղ կրակոցների թվի կտրուկ աճ, ինչպես նաև ԱԹՍ-ի ակտիվություն էր նկատվել, որոնցից մեկը խոցվել էր մեր ՀՕՊ ուժերի կողմից: Ռազմական փորձագետ Դավիթ Հարությունովը երկու գործոնով է պայմանավորում հակառակորդի վերոնշյալ ակտիվությունը:

«Առաջինը կապված է ներքին գործոնի՝ Ադրբեջանի տնտեսական խնդիրների հետ, որոնք գնալով խորանում են: Եվ առաջին դեպքը չէ, երբ Ադրբեջանը սոցիալ-տնտեսական ներքին լարվածությունը կոմպենսացնում է ռազմական ակտիվացումներով: Երկրորդ գործոնը, երևի թե, կապված է բանակցային որոշ գործընթացների հետ: Մեկ-մեկուկես տարվա ընթացքում առաջնագծում ակտիվության որոշակի նվազում կար, որը ինչ-որ կերպ կապված էր բանակցային գործընթացի շրջանակներում ադրբեջանական կողմի որոշակի ակնկալիքների հետ՝ կապված հայկական կողմի դիրքորոշման հետ»,-Past.am-ի հետ զրույցում ասաց ռազմական փորձագետը՝ շեշտելով, որ այսօր այդ առումով արդեն այլ պատկեր է ստեղծվել՝ այդ ակնկալիքներն Ադրբեջանի համար այս փուլում այդքան էլ նկատելի չեն:

«Հաշվի առնելով վերոնշյալը՝ վերջին ակտիվացումն այդ առումով կարող է որպես ռազմական ակտիվացման սպառնալիք, ճնշում լինել հայկական կողմի վրա, որ ըստ դրա որոշակի փոփոխություններ լինեն բանակցային գործընթացի շրջանակներում»,-հավելեց մեր զրուցակիցը:

Այս փուլում հայկական կողմի դիրքորոշման կոշտացման անհրաժեշտությունը փորձագետը մի քանի տեսանկյունից է դիտարկում. «Խնդիրը հնարավորությունների մեջ է: Ներկայիս իշխանություններն այդ իմաստով շատ բարդ իրավիճակում են, որովհետև գործ ունեն նաև որոշակի պարտավորությունների, բանակցային գործընթացի որոշ ընթացքի հետ, որը սկսվել է մինչև իշխանափոխությունը: Այն, ինչ հիմա կա, մեծ հաշվով, նման է այն իրավիճակին, որը կար նախկինում.  այսինքն, երբ կարող էր ֆորմալ ինչ-որ գործընթաց գնալ բանակցային ինչ-որ սկզբունքների շուրջ, բայց իրականում այդ ամենի մեջ իմիտացիայի բաղադրիչ կար»:

Նա մատնանշեց մեկ այլ գործոնի մասին, որը նաև դիրքորոշումների փոփոխությունների մասով է խնդրահարույց:

 «Նախ՝ կան որոշակի պարտավորվածություններ, որոնք մինչ այս են ընդունվել: Հիմա, եթե հայկական կողմը որոշի կտրուկ խստացնել իր դիրքորոշումը, գործ կունենա միջազգային հանրության, մասնավորապես՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների շատ ակտիվ ճնշման հետ, իսկ ադրբեջանական կողմը, ֆորմալ առումով, իր դիրքորոշումը խստացնելու ու այն ավելի ագրեսիվ դարձնելու հնարավորություն կստանա, որովհետև կստացվի, որ բանակցային գործընթացը կանգնեցնում է հայկական կողմը: Դրա համար իրականության մեջ հայկական կողմի համար ինչ-որ քայլեր ձեռնարկելու հնարավորությունները շատ սահմանափակ են, որովհետև մի կողմից կա միջազգային, մյուս կողմից՝ ներքաղաքական գործոնը, որը դժվարացնում է մանևրելու հնարավորությունը:Առհասարակ, Արցախյան բանակցությունները նաև ներքաղաքական գործընթացների կիզակետում են: Եվ նման պայմաններում ինչ-որ լուրջ քայլերի գնալը շատ դժվար է: Այս խնդիրը երկու կողմից էլ ներքաղաքական գործընթացի լուրջ քարոզչական գործոն է դարձել, ինչը բարդացնում է բանակցային իրական գործընթացը»,-ընդգծեց Դ. Հարությունովը:

Վերջինս ընդգծեց` բանակցությունները նախկինում էլ սառեցված չեն եղել, բայց թե որքանո՞վ են դրանք կոնկրետ գործողություններ ենթադրում, իրական հատվածում տեղեկություններ չկան:

«Ենթադրություններ անել չեմ ուզում, բայց մի բան, ամեն դեպքում, ուզում եմ ընդգծել. Հայաստանում առկա այն մոտեցումը, ըստ որի՝ կարող է հանկարծ ինչ-որ փաստաթուղթ լինել, որի հիման վրա շատ բացասական հետևանքներ կլինեն, մտացածին է: բացատրեմ՝ ինչու: Այնպիսի բարդ հակամարտությունները, ինչպես Արցախյանն է, մի փաստաթղթով անհնար է ինչ-որ բան փոխել: Դա իրականում  երկատատև գործընթաց է ենթադրում. փաստաթղթերի համակարգ պետք է ստորագրվի: Հիմա այդպիսի գործընթաց այդպես միանշանակ չի երևում: Մինչև այդ էլ նման գործընթաց կար, այսինքն, ինչ-որ հանդիպումներ էին լինում, բանակցություններ ևս կային, բայց հարցը ավելի ռեալ փուլի չէր հասնում, ինչին կհաջորդեին նույնքան ռեալ գործողությունները: Ես սա կապում եմ այն հանգամանքի հետ, որ թե՛ հայկական, թե՛ ադրբեջանական կողմի համար կարգավորման գործընթացը նաև ներքաղաքական խնդիրներ է ենթադրում»,-ասաց նա՝ ընդգծելով, որ երկու երկրներում էլ քարոզչությունը կառուցված է այնպես, որ որևէ զիջումներ չեն կարող լինել: