«Տնտես­վա­րող­ներն ունեն պե­տա­կան աջակ­ցու­թյան կա­րիք»

Ճգնաժամային իրավիճակները պետություններին ստիպում են վերանայել իրենց քաղաքականությունը տարբեր, բայց ամենաառաջնայինը՝ տնտեսության ոլորտում: Հայաստանի նման փոքր երկրների դեպքում հատկապես շատ է կարևորվում տեղական արտադրանքի կարևորությունը, շատ ապրանքների արտադրության իմաստով ինքնաբավ լինելը: 

Հայրենական ապրանք արտադրողների միության նախագահ Վազգեն Սաֆարյանը նշում է՝ 1997թ.-ին արժույթի միջազգային հիմնադրամը և համաշխարհային բանկը համատեղ նիստի ժամանակ եկել էին այն եզրահանգման, որ ազատ շուկան առանց սահմանների չի տվել իր դրական արդյունքները, և առաջարկել նոր թեզ՝ արդյունավետ կառավարում-ուժեղ տնտեսություն: «Հիմա խնդիրն արդյունավետ կառավարումն է: 

Բայց այս թեզից հատկապես հետխորհրդային երկրները հետևություններ չեն արել և շարունակել են ազատ շուկայական հարաբերությունները: Արդյունքում ունենք տնտեսություն, որն ունի վերանայման կարիք: Կորցրել ենք մեր արդյունաբերական շատ ճյուղեր: Եթե խորհրդային տարիներին թեթև արդյունաբերությունը կազմում էր մեր ՀՆԱ-ի 23,5 տոկոսը, հիմա դա չնչին տոկոս է կազմում: 

Մեր կառավարման համակարգում պետք է կատարվեն ինստիտուցիոնալ փոփոխություններ: Ժամանակին ունեինք արդյունաբերության և առևտրի նախարարություն, որն աստիճանաբար ձուլվեց այլ նախարարություններին, և արդյունաբերություն բառն էլ կարծես վերացավ: 2011 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ին կառավարությունն ընդունեց արդյունաբերության զարգացման հայեցակարգը, որով նախատեսեց պետական միջոցներով ստեղծել արդյունաբերության հիմնադրամ, որը սուբսիդավորում էր արդյունաբերական վարկերը: Նման գործելաոճը հնարավորություն տվեց մեծացնել արտահանման ծավալները: Այդ դրական բաները, որոնք արվել են, սակայն ժամանակի ընթացքում վերացվել են, պետք է վերականգնել»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Սաֆարյանը: 

Նրա խոսքով՝ հիմա ժամանակն է, որ իրականացվեն բոլոր չիրացված հնարավորությունները, և փորձ արվի իրականացնել տնտեսական նոր քաղաքականություն՝ շեշտը դնելով արտահանմանն ուղղված ապրանքների արտադրության ծավալների և, բնականաբար, համախառն ներքին արդյունքի մեծացմանը: «Խորհրդային տարիներին կոշիկի, տեքստիլի արտադրության մեջ ունեցել ենք լուրջ հաջողություններ: 

Օրինակ՝ արտադրել ենք 78 մլն զույգ գուլպեղեն, 20,2 մլն հատ տրիկոտաժի վերնազգեստ, 13,5 մլն զույգ կոշիկ: Միևնույն ժամանակ մեծ քանակությամբ կաշվե ապրանքներ, սպիտակեղեն է արտադրվել: 

Տեսեք՝ անցած տարի Թուրքիայից ներմուծել ենք 268 մլն, Չինաստանից՝ 751 մլն դոլարի ապրանք: Այդ ներմուծվող ապրանքների մի մասը թեթև արդյունաբերության ապրանքներ են՝ շոր, կոշիկ, տրիկոտաժ և այլն: 

Մենք պետք է կազմակերպենք դրանց արտադրությունը, որպեսզի կարողանանք ապահովել մեր տեղական շուկայի պահանջմունքները: Կառավարությունը պետք է քննարկի այս խնդիրները»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Սաֆարյանը հիշեցնում է՝ Խորհրդային Հայաստանն ունեցել է հագուստի հզոր ֆաբրիկաներ, զբաղվել է դրանց արտադրությամբ: «Խորհրդային տարիներին միութենական գործարաններն ապահովում էին համախառն ներքին արդյունքի 40 տոկոսը, իսկ 60 տոկոսը տեղական արդյունաբերությունն էր, որի հիմնական մասը թեթև արդյունաբերությունն էր: Թեթև արդյունաբերությունը մեծ ռեզերվներ ունի վերականգնվելու համար: Դրա կողքին պետք է զարգացնենք նաև ծանր արդյունաբերությունը»,-ընդգծում է միության նախագահը: 

Սաֆարյանն ասում է՝ այսօր մենք ազոտական պարարտանյութ ենք ներմուծում Վրաստանից, մինչդեռ եթե ներմուծման ուղղությամբ ծախսվող գումարները «ներարկենք» տնտեսության մեջ, կարող ենք «Վանաձորի քիմպրոմում» ազոտական պարարտանյութ արտադրել. 

«Նույն պատկերն է նաև ամոնիակի պարագայում, որը կրկին ներմուծում ենք: Հենց այս ապրանքների արտադրությանը պետությունը պետք է առավել ուշադրություն դարձնի: 

Արտադրությունները պետք է վերականգնվեն այնտեղ, որտեղ դա հնարավոր է: Պետություն-մասնավոր գործընկերության գործառույթը պետք է դառնա գլխավոր գործիքակազմը: Այն չաշխատող գործարանները, որոնք ունեն հնարավորություն վերագործարկվելու, ունեն կապեր, որ իրենց արտադրանքը կարող է ինչ-որ տեղ իրացվել, պետությունը պետք է դրանց ինչ-որ կերպ ֆինանսավորի, վարկավորի, ինքն էլ դառնա բաժնետեր՝ վերակազմավորելով նրանց բաժնետիրական միավորումները: 

Պետության մասնակցությամբ այդ գործարանները կամ տնտեսվարողները դառնան աշխատող, պետական միջոցները օգտագործեն ոչ թե վարկի ձևով, այլ իրենց բաժնետոմսերը պետությունը գնի, այդ դեպքում պետությունը պատասխանատվություն կունենա նրանց պետական պատվերով ապահովելու, նրանց ապրանքներն իրացնելու համար շուկաներ գտնելու, մեր դեսպանատներում արտաքին առևտրի կցորդների ինստիտուտը զարգացնելու և աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններում մեր ապրանքները գովազդելու և դրանց իրացման համար շուկաներ հայթայթելու գործում»,-ընդգծում է Սաֆարյանը: 

 

Նա կրկին շեշտում է՝ գլխավոր գործիքակազմը պետք է լինի պետություն-մասնավոր գործընկերությունը: «Տնտեսվարողները պետական աջակցության կարիք ունեն: Անցել են այն ժամանակները, երբ ասում էին՝ թող պետությունը չխառնվի մեր գործերին: 30 տարի չխառնվեց, ի՞նչ ունեցանք արդյունքում՝ գործազրկություն, հիասթափություն, չաշխատող գործարաններ: Հիմա պետք է փոխել այս վերաբերմունքը: 

Դրա համար մենք պետք է գույքագրենք մեր արդյունաբերական պոտենցիալը, հասկանանք, թե ինչ է պահպանվել: Ի՞նչ կարող են իրենք արտադրել, դա կարո՞ղ է իրացվել այս կամ այն երկրում, որքա՞ն ներդրում պետք է կատարի պետությունը նրանց անհրաժեշտ արդյունաբերական մակարդակի, արտադրական վիճակի բերելու համար: Այս դեպքում արդյունքներն էլ ապագայում տեսանելի կլինեն»,-եզրափակում է Վազգեն Սաֆարյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ