Անո­րո­շու­թյուն­ներ, որոնք այդ­պես էլ հան­գու­ցա­լու­ծում չեն ստա­նում

Արդեն 12 տարի է անցել Մարտի 1-ի ողբերգական իրադարձություններից, սակայն դրա շուրջ գործի քննությունը դեռևս չի ավարտվել։ Եվ չնայած այս գործը չափից ավելի հանրային հնչեղություն է ստացել, սակայն քննությունը դեռևս ի զորու չէ տալ մի շարք հարցերի պատասխաններ։

Այսպես, հանրությանը ամենից շատ հուզող թեման այն է, թե ովքեր են եղել Մարտի 1-ի դեպքերի ժամանակ 10 զոհերին սպանողները։ Գործի քննությունը ակտիվ ընթացքի մեջ է, սակայն այդպես էլ չեն բացահայտվում կոնկրետ սպանությունները կատարողները և սպանությունների հանգամանքները։

Եթե սպանությունները չեն բացահայտվում, ապա դժվար թե կարելի է համարել, որ գործի քննությունն առաջընթաց է արձանագրել։ Ավելին՝ իրավաբանների ու ընդհանրապես հանրության լայն շրջանակների համոզմամբ, այն շարունակում է դոփել տեղում, սակայն որոշ ժամանակ անց արդեն հանրությունը փորձելու է պատասխաններ պահանջել, թե ինչո՞ւ սպանությունները չեն բացահայտվում և եթե չեն բացահայտվում, ապա ի՞նչն է քննության ենթարկվում արդեն տևական ժամանակ։

Ու չնայած Մարտի 1-ի վերաբերյալ հիմնական հարցերը մնում են անպատասխան, սակայն սա չի խանգարում, որպեսզի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը մնա կալանքի տակ: Առավել ևս կորոնավիրուսի վարակման վտանգի պարագայում, է՛լ առավել ևս, որ 60-ից բարձր տարիք ունեցող անձինք գտնվում են խոցելի խմբում։ Սրան գումարած, որ պարբերաբար տեղեկություններ են տարածվում նաև վերջինիս ունեցած առողջական խնդիրների մասին։ 

Օրերս էլ երկրորդ նախագահը նորից տեղափոխվել է հիվանդանոց, իսկ «Իզմիրլյան» բժշկական կենտրոնի տնօրենն էլ ասել էր, թե Ռոբերտ Քոչարյանը դիագնոստիկ վիրահատության կենթարկվի:

Պետք է նկատի ունենալ, որ Մարտի 1-ի գործի շարունակաբար ձգձգումը, երբ հանգուցալուծումն այդպես էլ տեսանելի չէ, ոչ նպատակահարմար է դառնում, քանի որ ի վերջո հարցեր են առաջ գալիս, թե քննության նպատակն իրոք գործի բացահայտման մեջ է, թե այն պետք է տեսնել մեկ այլ տեղում, մասնավորապես քաղաքական հարթության վրա։ Առավել ևս, որ նույնիսկ «իմքայլական» պատգամավորն է իր հարցազրույցում անդրադառնալով Վեհափառի հայտնի կոչին՝ նշում, թե «դա քաղաքական պրոցես է»:

Եվ պատահական չէ, որ շատ փորձագետներ այս հարցում խնդիրներ են տեսնում նաև ռուսական կողմի հետ։ Դեռևս 2018 թվականի ամռանը ՌԴ արտգործնախարար Լավրովը հայտարարել էր, թե Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունները հակասում են նոր ղեկավարության հայտարարություններին, որ քաղաքական հետապնդումներ չեն լինելու։

Սակայն ամեն ինչ միայն այս հայտարարությամբ չի սահմանափակվում, և ռուսական կողմը ժամանակ առ ժամանակ ակնարկում է այս գործի մասին, ավելի ստույգ՝ ոչ թե Մարտի 1-ի գործին, այլ կոնկրետ Ռոբերտ Քոչարյանին երկարատև կալանքի տակ պահելու հանգամանքին։ 

Եվ սա տեղի է ունենում այն փուլում, երբ հայ-ռուսական հարաբերությունները լավ օրեր չեն ապրում, և որոշակի անվստահություն կա կողմերի միջև։ Սրան գումարենք նաև Լավրովի վերջին հայտարարությունը Արցախյան հակամարտության հետ կապված, ու իրավիճակն առավել ցայտուն կդառնա:

Նույնիսկ արտգործնախարար Զոհրաբ Մնացականյանը լրագրողների հետ զրույցում խոստովանել էր, որ հայկական կողմը ռուսական կողմի հետ խնդիրներ ունի, որոնք քննարկում են։ Եվ պետք է ընդունել, որ հայ-ռուսական հարաբերություններում առկա այսպիսի իրավիճակը, այն էլ ճգնաժամային պայմաններում, չի բխում Հայաստանի շահերից։

Մարտի 1-ի գործում շարունակվող անորոշությունները նպաստում են նաև հանրության շրջանում ատելության և թշնամանքի մթնոլորտի բորբոքմանը, քանի որ Մարտի 1-ի իրադարձությունների համար այն ժամանակվա ընդդիմության ներկայացուցիչները մեղադրում են այն ժամանակվա իշխանություններին, իսկ այն ժամանակվա իշխանություններն էլ այն ժամանակվա ընդդիմությանն են մեղադրում սադրանքներ հրահրելու մեջ։

Իսկ փոխադարձ մեղադրանքները ավելի են ընդգծում հանրության ներսում ձևավորված բաժանարար գծերը և խոչընդոտում են հանրային համերաշխության հաստատմանը։ Եթե գործը շարունակելու է դոփել տեղում, ապա Մարտի 1-ի շուրջ շահարկումները շարունակվելու են նաև հետագայում։ 

Ուստի անհրաժեշտ է, որ այն առանց որևէ քաղաքական ենթատեքստի գտնի իր վերջնական հանգուցալուծումը, և առաջին հերթին բացահայտվեն սպանությունների մեղավորները։

 ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ