ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (13 ՄԱՅԻՍԻ). Խորհր­դա­րա­նա­կան եր­կու ընտ­րու­թյուն.մի դեպ­քում՝ հինգ, մյուս դեպ­քում՝ վեց կու­սակ­ցու­թյուն

ՏՈՆԵՐ

Բրազիլիա՝ Պրետոս Վելխոս փառատոն (Ստրկության վերացման օր), Կոլումբիա՝ Սուրբ Մարիամի օր, Նիգերիա՝ Հերլանդի օր, Ռուսաստան՝ Սևծովյան նավատորմի օր։

ՀԱՅ-ՀԱՅԱՍՏԱՆ

1907 - Երևանում գործարկվել է առաջին հիդրոէլեկտրակայանը։ 

1930 –ծնվել է երկրաբան Լիդա Թադևոսյանը։

 

1932-հայկական ԽՍՀ կառավարությունը որոշել է Երևանի կոնսերվատորիայի օպերայի դասարանի բազայի վրա ստեղծել ստացիոնար օպերային թատրոն։ 

1998-Հայաստանը դիվանագիտական հարաբերություններ է հաստատել Կոտ դը Իվուարի հետ։

2004- Երևանում ստորագրվել է Իրան Հայաստան գազամուղ խողովակաշարի կառուցման հիմնական պայմանագիրը:

2007- ԿԸՀ-ն վավերացրել է համամասնական ընտրությունների նախնական արդյունքները, ըստ որի, խորհրդարանական ընտրությունների 5 տոկոսի շեմը հաղթահարել է հինգ կուսակցություն` ՀՀԿ, ԲՀԿ, ՀՅԴ, ՕԵԿ և «Ժառանգություն»։

2010-Երևանում մեկնարկել է ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (FAO) Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանային 27-րդ համաժողովը։

2010 –վախճանվել է կիրառական մաթեմատիկոս, ամերիկահայ Փոլ Գարաբեդյանը։ 

2012- ԿԸՀ-ն ամփոփել է ընտրությունների վերջնական արդյունքները, ըստ որի, հինգերորդ գումարման Ազգային ժողովի 131 տեղից 69-ը ՀՀԿ-ինն է, 37-ը՝ ԲՀԿ-ինը, 7-ը՝ ՀԱԿինը, 6-ական՝ ՀՅԴ-ինը և ՕԵԿ-ինը, 5-ը՝ «Ժառանգությանը»։

2014-Հայաստանի և Ֆրանսիայի նախագահների ներկայությամբ Երևանի Մաշտոցի պողոտայում գտնվող պուրակը հանդիսավորությամբ անվանակոչվել է Ֆրանսիայի ազգային հերոս, բանաստեղծ Միսաք Մանուշյանի անունով:

ԱՇԽԱՐՀ

1501-Ամերիգո Վեսպուչին ուղևորվել է Արևմուտք ճանապարհորդության, որի ժամանակ էլ հասկացել է, որ Կոլումբոսը հայտնագործել է նոր մայրցամաք։

1568-տեղի է ունեցել Լանգսայդի ճակատամարտը, որը ստիպել է Շոտլանդիայի թագուհի Մարի Ստյուարտին փախչել Անգլիա, իսկ Շոտլանդիայում հաստատվել է ռեգենտ գրաֆ Մորեի ռեժիմը։

1619-Հաագայում մահապատժի է ենթարկվել Յոհան Օլդենբարնեվելտը, որը մեղադրվել է պետական դավաճանության մեջ։ 

1637-Ֆրանսիայում կարդինալ Ռիշելիեն, մտահոգվելով սեփական անվտանգության մասին, հրամայել է կլորացնել սննդի ընդունման ժամանակ օգտագործվող դանակների սուր ծայրերը, որով իսկ ստեղծել է ճաշասեղանի դանակը։

 

1647-հզոր երկրաշարժի արդյունքում համարյա ամբողջությամբ քանդվել է Սանտյագո քաղաքը, որը եղել է Չիլիի Գեներալ-կապիտանության մայրաքաղաք։

1696-Ցին կայսրի բանակը Տերելեջեի ճակատամարտում ջախջախել է Գալդան-Բոշոգտուին։

1787-կապիտան Արթուր Ֆիլիպի ղեկավարած աքսորյալների առաջին նավատորմը դուրս է եկել Պորտսմուտից, որպեսզի աքսորյալների առաջին գաղութը հիմնադրի Ավստրալիայում։

1829-Պուշկինը Մոսկվայից ուղևորվել է Կովկաս զինվորական ծառայության։ 1830- Էկվադորը դուրս է եկել Մեծ Կոլումբիայի կազմից և հռչակվել հանրապետություն։

1836- սկսվել են Ռուսաստանի առաջին երկաթգծի կառուցման աշխատանքները։

1840- ծնվել է ֆրանսիացի գրող, թատերագիր Ալֆոնս Դոդեն։

1871-Վատիկանն ընդգրկվել է Իտալական Թագավորության մեջ, իսկ Պապի իշխանությունը սահմանափակվել է Վատիկանի պալատով, հռոմեական լատինական եկեղեցով, մերձքաղաքային պապական ռեզիդենցիայով և հրաշագեղ վատիկանյան այգիներով։ 1888-Բրազիլիայում չեղարկվել է ստրկությունը։

1895-Ռուսաստանի ցար Նիկոլայ 2-րդը բանակի սպառազինության մեջ է ընդունել Նագան տեսակի ատրճանակը։ 

-ԱՄՆ-ում վառվել է գյուտարար Նիկոլա Տեսլայի լաբորատորիան, կրակի են մատնվել փորձերի և հետազոտությունների բոլոր գրառումները։

1913- Ֆաթիմայում (Պորտուգալիա) երևացել է Մարիամ Աստվածամոր տեսիլքը։ 1919-սկսվել է սպիտակգվարդիական գեներալ Յուդենիչի հարձակումը Պետերբուրգի վրա։

1920-Մանչեսթերում տեղի ունեցած ատամնաբույժների համաժողովում շաքարը համարվել է ատամների հիվանդությունների առաջացման գլխավոր պատճառ, և առաջարկվել է շաքար օգտագործելուց հետո անպայման խմել չոր շամպայն։

1930 –վախճանվել է նորվեգացի բևեռախույզ Ֆրիտյոֆ Նանսենը։ 1950-անգլիական Սիլվերսթոունում տեղի է ունեցել առաջին «Ֆորմուլա 1» ավտոմրցաշարը։

1954-իր առաջին թռիչքն է իրականացրել ամերիկյան փորձնական Келлет КН-15 ուղղաթիռը։

1956 –վախճանվել է ռուս գրող Ալեքսանդր Ֆադեևը։

1981- թուրք ահաբեկիչ Մեհմեդ Ալի Աջան Թուրքիայում Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս 2-րդի վրա մահափորձ է կատարել։

1991- «Apple» կորպորացիան վաճառքի է հանել «Macintosh System 7.0»-ը։

2005- Ուզբեկստանի Անդիժան քաղաքում տեղի ունեցած ցույցերի հետևանքով զոհվել են հարյուրավոր մարդիկ։

2014-Թուրքիայի Սոմ հանքահորում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհվել է 282 մարդ։

Ի ՄԻ ԲԵՐԵՑ Կ. ԽԱՉԻԿՅԱՆԸ