«Պետք էր երկ­րում ար­տա­կարգ դրու­թյան մթնո­լորտ ապա­հո­վել, ին­չը գոր­ծա­դի­րը չա­րեց»

Մոտ երկու ամիս է՝ Հայաստանում արտակարգ դրություն է, այդ ընթացքում գործում էին որոշակի սահմանափակումներ, որոնք ժամանակի ընթացքում մեղմացվեցին կամ վերացան: Երեկ արտակարգ դրությունը երկարաձգվեց ևս մեկ ամսով: Կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը գնալով աճում է, նվազման միտում դեռ չի նկատվում: Եթե պետությունը կատարել է բոլոր անհրաժեշտ քայլերը, ապա ինչո՞ւ չենք տեսնում ցանկալի արդյունքը:

«Իրազեկ և պաշտպանված սպառող» ՀԿ-ի նախագահ Բաբկեն Պիպոյանը նշում է՝ ցանկալի արդյունք ասվածի մասին գնահատական տալն այս դեպքում շատ բարդ է: 

«Երբ ասում ենք ցանկալի արդյունք, նախ պետք է հասկանանք՝ կառավարության համար ցանկալի արդյունքը ո՞րն էր: 

Եթե կառավարության դիրքորոշումը հետևյալն էր, որ, այսպես թե այնպես, ժամանակի ընթացքում մեծամասնությունը պետք է վարակվի, ուղղակի հիվանդանոցները պետք է կարողանան սպասարկել այդքան մարդու, այս պարագայում կարող ենք ասել, որ այնքան էլ վատ արդյունքներ չեն, որովհետև հիվանդանոցներն իրենց ռեսուրսներով բավարարում են հիվանդներին սպասարկելու համար: 

Իսկ եթե որպես ցանկալի արդյունք վերցնենք հիվանդացության ավելի ցածր տոկոսը 100 հազար մարդու հաշվարկով, որը, երբ համեմատում ենք այլ երկրների հետ, կարող էինք ունենալ, ապա այստեղ կարող ենք ասել՝ ցանկալի արդյունք չունենք: 

Պատճառն առաջին հերթին մթնոլորտն է: Արտակարգ իրավիճակի մթնոլորտ այն ժամանակահատվածում, երբ գործում էին սահմանափակումներ, չունեինք: 

Խոսում ենք սոցիալական պատասխանատվության մասին, այո՛, այստեղ ամեն մեկի պատասխանատվությունն առանձինառանձին կա, որևէ մեկը չի առարկում, որ հանրությունն այն իդեալական պահեց, բայց գործադրի կողմից չապահովվեց այդ արտակարգ իրավիճակի մթնոլորտը, այսինքն՝ պարբերաբար շրջող մեծ քանակի մեքենաներ, իրազեկման ակցիաներ և արշավներ: Էլի եմ ասել, որ գործ ունենք շատ նուրբ թելի հետ, երբ մի կողմից՝ պետք է այնպես անենք, որ խուճապ չլինի, մյուս կողմից՝ զգոնությունը չթուլանա: 

Պարբերաբար ունեցել ենք այնպիսի հաղորդակցում, որը կարող էր մարդկանց զգոնությունը թուլացնել: Հետո շատ բարդ է այն վերականգնելը, որովհետև աշխարհում սկսվում է այլ մեխանիզմ կիրառվել: Խաչվող ինֆորմացիաների պարագայում զգոնությունը թուլանում է: 

Բացի սա, շատ կարևոր են այն որոշումները, որոնք կայացվում են, դրանք պետք է պարունակեն ինքնակարգավորման տարրեր և հետագայում արդեն այս որոշումների նկատմամբ վերահսկողություն լինի: 

Վերահսկողության վատ կամ լավ լինելը պետք է ընդհանուր համատեքստում դիտարկենք: Եթե ասենք վատ է, կհակադարձեն, որ օրինակ՝ երեկ 100 տնտեսվարողի գործունեությունը դադարեցրել ենք:

 Ես էլ իմ հերթին կհակադարձեմ ու կասեմ՝ եկեք, գնանք ամենախոշոր հարյուր սուպերմարկետները և կտեսնեք, որ այնտեղ պատկերը լավը չէ: Եթե ամենամարդաշատ վայրում պատկերը լավը չէ, ապա այն, թե դուք ինչն եք փակում կամ բացում, դառնում է երկրորդական»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Պիպոյանը:

Նա ընդգծում է՝ կարևոր է, որ բիզնեսն ինքը դառնա վերահսկող: «Երբ դու գնում ես սանկցիա իրականացնելու, պետք է տեսնես՝ նա այդ վերահսկողությունն իրականացրե՞լ է, թե՞ ոչ: Այսինքն՝ գնում ենք սուպերմարկետ, պարտավորեցնում ենք, որ մուտքի մոտ լինի մարդ, որը կհսկի, որպեսզի քաղաքացիները խանութ մտնեն դիմակով: 

Բայց երբ մտնում ենք սուպերմարկետ ու տեսնում ենք, որ նա այս գործառույթը չի անում, բնականաբար, շատ արագ պետք է սանկցիա կիրառել: Պահանջը չկատարելու դեպքում 1 օրով արգելել դրա գործունեությունը, իսկ կրկնվելու դեպքում` 1 շաբաթով: 

Հավատացեք, երբ մարդիկ այս ընթացքում մի քանի անգամ գնային և տեսնեին, որ իրենց սիրելի խանութը չի գործում, փակվել է, կամ երբ ամեն անգամ ցանկացած տեղ մտնելուց ասեին՝ ոչ, առանց դիմակի չեք կարող մտնել, բնականաբար, մթնոլորտը շատ ավելի կարանտինային կլիներ: Եթե այդպես լիներ, ամեն ինչ այսքան վատ չէր լինի»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Նա ընդգծում է՝ այսօր շատերն են ասում, որ նման վիրուս չկա: «Ինչո՞ւ են նման բան ասում, որովհետև լրահոսում, այդ թվում՝ միջազգային, բազմաթիվ տեղեկատվական նյութեր կան, որոնց հիմքում փորձել են դնել որոշակի հիմնավորումներ և գտել են տրամաբանական կապեր, որպեսզի այդ տեղեկություններն ավելի արժանահավատ դառնան: 

Երկրորդ՝ այս ֆոնի վրա մարդիկ տեսնում են, որ ամբողջ օրը եղել են դրսում, շփվել են մարդկանց հետ և այլն, ոչ մի խնդիր չեն ունեցել, և այլևս նրանց համար անարժանահավատ է դառնում իրականությունը, և, բնականաբար, այս պարագայում այդ մարդուց ցանկալի արդյունք ակնկալել հնարավոր չէ: 

Դեռևս մարտին էի ասում, որ հաղորդակցման հարցում պետք է լինել շատ զգույշ, զգոն, որովհետև ամեն ոչ զգույշ հայտարարությունը վաղը նպաստելու է զգոնության թուլացմանը, իսկ դա հանգեցնելու է խնդիրների»,-ասում է ՀԿ-ի նախագահը: 

Պիպոյանը նշում է՝ շատ կարևոր է ևս մեկ հարց, եթե ակնկալում ենք քաղաքացիների հետ շփում և ահազանգեր քաղաքացիներից: «Երբ քաղաքացին գնում է մի քանի տեղ, և նրանից պահանջում են դիմակ կրել, բայց հետո նա տեսնում է, որ նույն վայրում այլ մարդիկ դիմակով չեն, նա ահազանգում է: Իսկ եթե որևէ տեղ իրենից դիմակ չեն պահանջում, մե՛կ օգտագործում է դիմակ, մե՛կ՝ ոչ, նա չի ահազանգում: 

Այս իրավիճակում մնում ենք այն քաղաքացիների հույսին, որոնք զգոն են և առաջին իսկ օրվանից պահել են բոլոր կանոնները, անգամ նրանք, որոնք կառավարությունը շատ ավելի ուշ է սահմանել: 

Պետք է այնպես անել, որ համագործակցության մեխանիզմներ լինեն, հսկողություն իրականացնող անձանց թիվը մեծացնենք, իսկ դրա համար չափորոշիչներ և կանոններ պետք է սահմանել: 

Այստեղ ոչ միայն կարևոր է տեսչական կազմի ինտենսիվ աշխատանքը, այլ այն, թե նրանք ինչի նկատմամբ են հսկողություն իրականացնում: Տեսչական կազմերը պետք է գիտակցեն, թե իրենք ինչ չեն արել: 

Որևէ մեկը չի ասում, թե տանը նստած ոչինչ չեն անում, ուղղակի քննարկում ենք արդյունավետ աշխատանքի, ճիշտ մեխանիզմների և ցանկալի արդյունք ապահովելու հարցը: 

Տեսեք՝ արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը պետք է գիշեր-ցերեկ ձայնային ազդանշաններով հանրապետությունով շրջեր: Քանի՞ անընդհատ շարժվող մեքենա ենք տեսել, որոնք անընդհատ իրազեկում են իրականացրել: Չեմ ասում ընդհանրապես չի եղել, բայց մեկ-երկու մեքենան մեկ-երկու անգամ պտտվելով չի»,-եզրափակում է Բաբկեն Պիպոյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ