Այսպես շարունակվելու դեպքում արտաքին աշխարհում կփոխվեն ընկալումները

Հայաստանում ներքաղաքական ակտիվ գործընթացներ են տեղի ունենում: Պետք է նկատի ունենալ, որ ներքաղաքական պայքարի թեժացման համար բարենպաստ պայմաններ է ստեղծում այն հանգամանքը, որ համավարակի դեմ պայքարի և արդյունավետ տնտեսական քաղաքականության իրականացման համատեքստում իշխանություններն ակնհայտ թերացումներ ունեն և, ընդհանրապես, հաջողացրել են ձախողել հնարավոր ու անհնար գրեթե ամեն ինչ։

Այս հանգամանքով պայմանավորված՝ ակտիվանում է իշխանությունների նկատմամբ քննադատությունը, իսկ որոշ ուժեր անգամ պահանջում են կառավարության հրաժարականը, քանի որ ներկայիս կազմով գործադիր իշխանությունը չի կարողանում արդյունավետ ճգնաժամային կառավարում իրականացնել։

Իսկ այս ամենին ի պատասխան՝ իշխանությունները փորձում են ընդդիմադիր քաղաքական ուժերին մեղադրել նախկինում կատարված չարաշահումների, թերացումների մեջ, ու հատկանշական է, որ իշխանությանը քննադատողները, որպես կանոն, կապվում են նախկին իշխանությունների հետ։

Քաղաքական ընդդիմության առկայությունը ժողովրդավարության հիմնական և էական առանձնահատկություններից մեկն է: Եվ յուրաքանչյուր ժողովրդավարական պետության քաղաքական դաշտում ընդդիմությունն ունի իր հաստատուն դերակատարությունը։

Հատկանշական է, որ կայացած ժողովրդավարական համակարգերում քաղաքական ընդդիմությունն ապահովում է քաղաքական տարբեր ուժերի և խմբերի հերթափոխը պետական իշխանության ղեկին, կադրային փոփոխություններն իշխանության կառուցվածքում, ինչպես նաև իրականացնում է վերահսկողություն իշխանության գործունեության նկատմամբ ԶԼՄ-ների և քաղաքացիական հասարակության հետ միասին: 

Ընդդիմությանը վերաբերող առանձնահատկություններից մեկն էլ իշխանությանը քննադատելն ու տարբեր որոշումների կապակցությամբ իր անհամաձայնությունն արտահայտելն է։ Այդպիսով ընդդիմությունը հանդես է գալիս որպես հասարակության այն խնդիրների արտահայտողը, որոնք անտեսվում են իշխանական շրջանակների կողմից։

Իսկ քաղաքական իմաստով ցանկացած ընդդիմություն ձգտում է հասնել իշխանության և որոշ չափով հակակշռում իշխանությանը։ Սակայն ավտորիտար կամ բռնապետական երկրներում, որտեղ ժողովրդավարությունը չի գործում, ընդդիմությունն անընդհատ ճնշումների տակ է գտնվում, սահմանափակված է ընդդիմության գործունեության դաշտը կամ այն ձևական բնույթ է կրում։

Ներկայումս հայաստանյան ներքաղաքական դաշտը կայացած չէ, իսկ դրա համար հիմքեր են ստեղծում ներկայիս թշնամանքի մթնոլորտը և քաղաքական անտագոնիզմը։ 

Եվ չենք կարող պատահական համարել, որ «Freedom House» միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպության կողմից 2019 թվականին վերաբերող զեկույցում նշվում է, որ Հայաստանը գտնվում է «կիսակոնսոլիդացված ավտորիտար ռեժիմների» շարքում: Եվ արձանագրվում է, որ իշխող ուժի առաջնահերթությունն է մնում պետական բոլոր ճյուղերում հիմնավորվելը:

 

Ուստի այս տրամաբանության մեջ է տեղավորվում այն, որ իշխանությունները ակտիվորեն ճնշում են գործադրում ընդդիմադիր ուժերի նկատմամբ։ Իշխանությունների կողմից առաջ է մղվում այն տեսակետը, թե իրենք պետք է որոշեն, թե որ ուժը կարող է լինել ընդդիմություն, որ ուժը՝ ոչ։ 

Այլ կերպ ասած՝ նրանք նպատակ ունեն իրենց քիմքին ոչ հաճելի ընդդիմադիր ուժերին ճնշումների միջոցով դուրս մղել քաղաքական դաշտից։ Ստացվում է, որ իշխանությունը ոչ միայն փորձում է իր տոտալ վերահսկողության տակ պահել իշխանության բոլոր ճյուղերը, այդ թվում՝ դատական իշխանությունը, այլև ընդդիմադիր դաշտը՝ պայմաններ ստեղծելով խամաճիկային ընդդիմադիր կուսակցությունների ի հայտ գալու համար։

Սա բազմաշերտ խնդիր է, ու ըստ փորձագետների մի զգալի մասի, առաջնային պատճառներից մեկն այն է, որ հողը փախչում է իշխանության ոտքի տակից: 

Եթե երկու տարի առաջ նրանք (իսկ ավելի կոնկրետ՝ մեկ անձ՝ Նիկոլ Փաշինյանը) բարձր ռեյտինգ ունեին հանրության շրջանում, ապա ժամանակի ընթացքում այդ վարկանիշը շարունակում է նվազել:

 

Եվ քանի որ իշխանություններին ներկայիս պայմաններում հուզում է իրենց վարկանիշի անկումը և հանրային դժգոհությունների գեներացումը, ապա նրանք դժգոհությունների տարածումը փորձում են կանխել ոչ թե իրենց աշխատանքում սրբագրումներ իրականացնելով, այլ ընդդիմադիր կուսակցություններին քրեական գործերով և այլ տարբերակներով ճնշելու ճանապարհով։

Բայց քրեական հետապնդումները ընդդիմության նկատմամբ լուրջ արձագանք գտան ոչ միայն երկրի ներսում, այլև դրսում։ 

Ամենատարբեր հայտարարություններ հնչեցին, ու, ամենայն հավանականությամբ, դեռ կհնչեն: Իսկ այս հայտարարությունները լուրջ խնդիր են դառնալու մեր իշխանությունների համար, քանի որ վերջիններս առանց այդ էլ արտաքին լեգիտիմության խնդիր ունեն, նրանց դրսում այնքան էլ լուրջ չեն ընկալում։ 

Եվ սրանից հետո կարելի է պատկերացնել, թե ինչ վերաբերմունքի կարժանանան ՀՀ իշխանությունները, եթե նույն կերպ շարունակեն ճնշել ընդդիմությանը։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ