Իշխանությունը չունի անհրաժեշտ կամք առկա իրողությունների հետ առերեսվելու համար․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

44 օր տևած պատերազմն ավարտվեց հայ ժողովրդի համար ամոթալի պայմաններով։ Եվ եթե պատերազմի ընթացքում Փաշինյանը խոսում էր անգամ ցավոտ փոխզիջումների մասին, ապա կրակի դադարեցման մասին եռակողմ հայտարարության ստորագրումը ոչ թե փոխզիջում էր, այլ փաստացի կապիտուլյացիա։ Պայմանավորվածությամբ հայկական կողմը զիջեց ինչ հնարավոր էր՝ չհաշված ռազմական գործողությունների ընթացքում մարդկային և նյութական մեծ կորուստները։ Եվ այս իրավիճակի շուրջ տարբեր վերլուծություններ են արվում՝ հատկապես մատնանշելով, որ հնարավոր էր ռազմական գործողությունների առավել վաղ փուլում ձեռք բերել հրադադարի համաձայնությունը և հնարավորինս քիչ կորուստներով դուրս գալ պատերազմից։

Եվ պատահական չէ, որ գնալով ավելանում է այն մարդկանց թիվը, ովքեր Նիկոլ Փաշինյանի ստորագրած համաձայնությանը տալիս են ամենակոշտ գնահատականները։ Իսկ ինչպե՞ս ստացվեց, որ պատերազմի արդյունքում չկարողացանք նվազագույն կորուստներով դուրս գալ և կորցրեցինք գրեթե ամեն ինչ։ Դրա պատճառներն առանձին վերլուծության թեմա են։ Սակայն տեսնում ենք, որ Փաշինյանն ինչպես իր կառավարման ողջ ընթացքում, այնպես էլ հիմա փորձում է բոլոր ձախողումների համար մեղավորներ փնտրել։ Այս գործելակերպի արդյունքում իշխանությունները ոչ միայն կտրվեցին իրականությունից, այլև գլորվեցին դիլետանտիզմի խորը փոսի մեջ։ Իսկ սրա պատճառներից մեկն այն է, որ երկուսուկես տարի նրանց պատել է ամենագիտության և մեծամտության սինդրոմը, երբ իրենց ընդունած յուրաքանչյուր որոշում ներկայացվում է որպես անբեկանելի և ամենավերջին ճշմարտություն։

Հետաքրքրական է, որ հենց պետական ապարատի բարձր էշելոններում պաշտոններ զբաղեցրած մարդիկ են բարձրաձայնում այսպիսի խնդիրների մասին։ Մասնավորապես ԱԱԾ տնօրենի նախկին ժամանակավոր պաշտոնակատար, գնդապետ Միքայել Համբարձումյանը իր հայտարարության մեջ նշել էր, որ Փաշինյանը դյուրագրգիռ է ու ոչ ճկուն և որոշումներ է կայացնում պահի ազդեցության տակ։ Եվ ամենավատն այն է, որ, ըստ նման մարդկանց կարծիքի, վարչապետի մակարդակով կայացված որոշումներն ու քայլերը շատ դեպքերում անարդարացի են։ Ուշադրության է արժանի, որ դրա մասին են վկայում ոչ միայն տարբեր քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչները, այլև հենց երկրի անվտանգության տեսանկյունից պատասխանատու պաշտոններ զբաղեցրած մարդիկ, ինչպես, օրինակ՝ Միքայել Համբարձումյանը, իսկ դրանից առաջ նաև ԱԱԾ նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանը։

Նախօրեին նախկին ոստիկանապետն էլ հայտարարեց, որ իրեն էլ է Փաշինյանը անօրինական հանձնարարություններ տվել, բայց ինքը չի կատարել: Այս մարդիկ, ինչպես նաև Փաշինյանի հետ աշխատելուց հրաժարված այլ նախկին պաշտոնյաներ ևս փաստում են, որ նրա քայլերն ու որոշումներն ադեկվատության սահմաններից դուրս են, քանի որ վերջինս ներում է իր հետ իշխանության եկած յուրայինների բոլոր` նույնիսկ երկրի համար հետևանքներ առաջացնող սխալները, բայց միևնույն ժամանակ անողոք է և խիստ միջոցներ է ձեռնարկում իր քաղաքական թիմի անդամ չհանդիսացող և իր հետ ոչ համակարծիք մարդկանց փոքր սխալների դեպքում։ Ընդդիմադիրների նկատմամբ տարատեսակ ճնշումների վրա կենտրոնանալու արդյունքում է, որ իշխանության ուշադրությունից դուրս է մնացել իր՝ տարբեր թևերի թերացումներն ու սխալները, որոնք ժամանակի ընթացքում ավելի անտանելի ու բացահայտ են դառնում։ Թերևս նաև այս հանգամանքով է պայմանավորված, որ այս ընթացքում ուժային կառույցների ղեկավարների պարբերական փոփոխություններ տեղի ունեցան, աննախադեպ պարբերական:

Շատ է խոսվում այն մասին, որ անհրաժեշտ փորձ և գիտելիքներ ունեցող անձինք, ինչ է թե իշխանություններից տարբերվող քաղաքական մոտեցումների կողմնակից էին, դրա համար պատերազմի ընթացքում մեկուսացվել էին և չէին կարողանում ամբողջովին իրենց նպաստը բերել հայրենիքի պաշտպանության գործում։ Բայց իշխանությունը չունի անհրաժեշտ կամք առկա իրողությունների հետ առերեսվելու համար և շարունակում է բռնաճնշումների գործելակերպն ընդդիմադիր գործիչների նկատմամբ։ Իսկ ինչպես ցույց է տալիս փորձը, ինչի մասին իր հայտարարությունում նշել էր նաև 22 տարի ազգային անվտանգության համակարգում ծառայած ու ղեկավար պաշտոններ զբաղեցրած Համբարձումյանը, «ձերբակալություններով, խուզարկություններով և այլ ռեպրեսիվ միջոցներով եթե ստացվի էլ որևէ արդյունքի հասնել, ապա այս իրավիճակում այն կլինի խիստ ժամանակավոր»։

Մեծ հաշվով, ճնշումներն ավելի ու ավելի են ընդլայնում դժգոհությունների աշխարհագրությունը, իսկ ընդդիմության սկսած շարժումը դրանից առավել մեծ թափ է ստանում։ Արդյունքում մեծանում է քաղաքացիական պատերազմի և զինված բախումների հավանականությունը, որը կարող է կործանարար լինել։ Արդեն շատերն են բարձրաձայնում այն մասին, որ եթե երկրի վարչապետը հայտարարում է, որ իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին և վստահ է իր քայլերի արդարացիության մեջ, ապա պետք է իշխանության ճակատագիրը թողնի ժողովրդի որոշելուն։

Արտակ Գալստյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում