Տպավորություն է, թե Հայաստանն աշխարհին ոչինչ չունի ասելու․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Անցած տարվա նոյեմբերի 9-ին ստորագրված եռակողմ հայտարարությամբ Արցախում դադարեցվեցին ռազմական գործողությունները։ Ճիշտ է՝ հայկական կողմը ծանր պարտություն կրեց, բայց դեռևս վաղ է խոսել այն մասին, թե այդ հայտարարությամբ լուծում է տրվում Արցախյան հիմնախնդրին։ Եվ բացառված չէ, որ հակամարտության շուրջ նոր և հանկարծակի զարգացումներ կամ սրացումներ տեղի ունենան։ Այս համատեքստում պետք է հատուկ ուշադրություն դարձնել ինչպես աշխարհաքաղաքական տեղաշարժերին, այնպես էլ անվտանգության հետ կապված խնդիրներին։

Պատահական չէ, որ Թուրքիան և Ադրբեջանը ողջ թափով գործի են անցել, ակտիվացնում են իրենց արտաքին քաղաքականությունը և փորձում են տարբեր երկրների հետ համագործակցության ձևաչափեր ստեղծել, որոնք կարող են իրենց օգտին ծառայեցնել տարբեր ուղղություններով, այդ թվում՝ նաև Հայաստանի դեմ տարվող քաղաքականության համատեքստում։ Ուշագրավ է, որ թուրք-ադրբեջանական տանդեմն առավել ակտիվ ջանքեր է գործադրում մահմեդական աշխարհում իրենց դիրքերն ուժեղացնելու և իսլամական տարբեր հարթակներում հակահայկական տրամադրություններ հրահրելու մասով։ Թուրք-ադրբեջանական ազդեցությունն ուժեղանում է նաև Եվրոպայում։ Փոխգործակցության նոր մոտեցումներ են նախանշվում Թուրքիայի և Ուկրաինայի հարաբերություններում, որն ընդգրկում է նաև ռազմական ոլորտը։

Ուշագրավ է, որ վերջերս Տրանս-Ադրիատիկ գազամուղի (TAP) միջոցով մեկնարկեց դեպի Եվրոպա ադրբեջանական գազի արտահանումը։ Այս գազային միջանցքով ադրբեջանական գազը հասավ Իտալիա։ Հաշվի առնենք, որ այս նախագիծը տեղավորվում է եվրոպական էներգետիկ անվտանգության քաղաքականության համատեքստում։ Թերևս նաև դրանով է պայմանավորված, որ Իտալիան Արցախի դեմ ագրեսիվ պատերազմ հրահրած և քաղաքական բնակչության դեմ հանցագործություն իրագործած Ադրբեջանին պաշտոնապես հրավիրել է մասնակցելու «Մեծ քսանյակի» կամ G 20-ի գագաթաժողովին։ Մյուս կողմից էլ փետրվարի 1-12-ը Կարս նահանգում նախատեսվում են «Ձմեռ-2021» ադրբեջանա-թուրքական զորավարժությունները, որոնք կարող են լինել խոշորագույնը վերջին մի քանի տարիների ընթացքում:

Եվ պատահական չէ, որ ըստ զորավարժությունների սցենարի՝ նախատեսված է համատեղ հարձակողական, այդ թվում նաև՝ դեսանտա-գրոհային գործողությունների մշակում: Կասկած չկա, որ այս զորավարժությունները բացահայտ ուժի ցուցադրություն են և իրենց սուր ծայրով ուղղված են առաջին հերթին Հայաստանի դեմ և ուժի ցուցադրության անուղղակի ուղերձ են պարունակում նաև Ռուսաստանի ուղղությամբ։ Այս ֆոնին առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում նաև այն հանգամանքը, որ Ադրբեջանը ջանքեր է գործադրում նոր սպառազինություններ ձեռք բերելու ուղղությամբ։ Գումարած դրան՝ Ադրբեջանը և Թուրքիան ռազմական և քաղաքական ոլորտում սերտ համագործակցության համատեքստում քայլեր են ձեռնարկում Պակիստանի ուղղությամբ, որը մինչ օրս Հայաստանը չի ճանաչում որպես պետություն։

Ավելին՝ փորձ է կատարվում ստեղծել եռակողմ ռազմաքաղաքական համագործակցության նոր ձևաչափ։ Իսկ այսպիսի իրողություններին զուգահեռ, Հայաստանի կողմից որևէ քայլ չկա դաշնակից երկրների կամ արտաքին գործընկերների հետ համագործակցությունը խորացնելու կամ փոխգործակցության նոր հարթակ ստեղծելու ուղղությամբ։ Անգամ ռազմավարական դաշնակից Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների ընդլայնման մասին դեռևս խոսք չկա, իսկ այլ երկրների հետ գործընկերության խորացման մասին խոսելն այս դեպքում ուղղակի ավելորդ է։ Տպավորություն է, թե Հայաստանն աշխարհին ոչինչ չունի ասելու։ Սրան զուգահեռ մեր երկրին օդ ու ջրի պես անհրաժեշտ է նոր և առավել արդիական սպառազինությունների ձեռքբերում։

Եթե իշխանությունները մտածում են, թե պատերազմը կանգնել է, ռիսկեր էլ չկան, շատ շուտով սահմանները բացվելու են ու Հայաստանը միայն տնտեսական օգուտներ է քաղելու դրանից, ապա չարաչար սխալվում են։ Հայաստանի անվտանգության մարտահրավերները սկսել են ավելի սուր և ցայտուն բնույթ կրել։ Եվ փոխանակ իշխանությունները քայլեր ձեռնարկեն անվտանգության համակարգը բարեփոխելու և կարգի բերելու շուրջ, միայն հանրության աչքերին թոզ փչելով և պոպուլիզմով են զբաղված։

Արտակ Գալստյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում