Զա­վեշ­տի ու «բլթոց­նե­րի» տի­րույ­թում․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

44 օր տևած պատերազմի արդյունքում Հայաստանը և Արցախը հսկայական կորուստներ ունեցան, որը նոր, դաժան իրողություն է ստեղծում ողջ հայ ժողովրդի համար։ Եվ պատահական չէ, որ հայկական կողմի կրած պարտությունը դարձել է այն առանցքը, որի շուրջ պտտվում են ներքաղաքական գործընթացները, և հայաստանյան քաղաքական դաշտում բուռն վերադասավորումներ են ընթանում։ Ըստ որում, իրական ընդդիմությունը, մտավորականությունը, եկեղեցին, ընդհանրապես հասարակության ինտելեկտուալ հատվածն իրենց օրակարգն ու տեսլականն ունեն, այն է՝ կառավարության հրաժարական և ազգային համաձայնության կառավարության ձևավորում, մինչև տեղի կունենան արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։

Միևնույն ժամանակ, իրենց ընդդիմություն ներկայացնող իշխանամերձ որոշ ուժեր էլ փորձում են կատարել իշխանությունների դուդուկի տակ պարելու և տակից իրական ընդդիմությանը հարվածելու իրենց գործառույթը։ Իշխանություններն էլ ձգտում են ի կատար ածել խորհրդարանի ինքնալուծարման և հնարավորինս շտապ արտահերթ ընտրություններ անցկացնելու իրենց օրակարգը, քանի դեռ ողջ հանրությունը երես չի թեքել իրենցից ու քանի դեռ բազմաթիվ մարդկանց հնարավոր է մանիպուլացնել՝ սպառնալով նախկինների վերադարձով և այլն։ Այս համատեքստում հետաքրքրական է, որ իշխանական պատգամավորները, որոնք նոյեմբերի 9-ի հրադադարի՝ եռակողմ հայտարարության ստորագրումից հետո «մկան ծակն էին մտել», վախենում էին ԱԺ գալ ու ամեն ինչ անում էին, որ հանրությունը չտեսնի իրենց դեմքն ու ամոթանք տա, ապա հիմա, կարծես, «երես» են ձեռք բերել ու փորձում են աջ ու ձախ հարցազրույցներ տալ։ Ոչ բոլորն, իհարկե, մի փոքր մասը միայն:

Բայց շատ հաճախ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորների հարցազրույցները և հանրությանն ուղղված խոսքը զավեշտի են վերածվում, քանի որ դրանցում տեղ են գտնում անհասկանալի, անտրամաբանական ու անբովանդակ մտքեր, արդյունքում նրանք սոցցանցերում դառնում են զվարճալի տեսանյութերի հերոսներ։ Կասկած չկա այն հարցում, որ իշխող խմբակցության պատգամավորներին խոսելու և հանրության առաջ երևալու հրահանգ «վերևից» է իջեցվում. հազիվ թե Նիկոլի անվան խմբակցությունում (կամ ինչպես հենց իրենք ակամա իրենց որակեցին՝ Նիկոլի ուսապարկերի խմբակցությունում) որևէ մեկն ինքնագործունեություն անի: Այդ դեպքում հարց է ծագում՝ մի՞թե իշխանական խմբակցության ներսում չկան խելքը գլխին պատգամավորներ, որոնք հանդես կգան հանրությանն ուղղված տրամաբանված խոսքով, որ կարողանան այնպիսի գոնե մեկ միտք արտահայտել, որը չի դառնա հանրության զայրույթի ու ծաղրի առարկա։ Այս առումով կան մի քանի տարբերակներ:

Շատ հավանական է, որ միգուցե այդպիսի գիտակից պատգամավորներ իսկապես կան (նույնիսկ վստահ ենք, որ մի քանիսը կան), բայց նրանք, տեսնելով իրավիճակի ծանրությունը և իշխանությունների սխալների ու պատասխանատվության ողջ ծավալը, նախընտրում են լռել և մնալ ստվերում։ Շատ հավանական է նաև, որ խոսողների խնդիրն է համարվում միայն խոսելը, որպեսզի ցույց տան, թե «իմքայլականները» թաքնված չեն, դուխով են, լիարժեք արդարացնում են իրենց շեֆին: Ըստ այդմ, կարևոր չէ, թե այդ խոսքն ինչպես կստացվի ու ինչ արձագանք կստանա։ Անգամ հնարավոր է այն տարբերակը, որ դիտմամբ են հենց այդ մարդկանց դաշտ նետում ու անլրջացնում այն թեմաները, որոնց մասին խոսում են։

Դրանով այդ «պատգամավորները», ավելի ճիշտ՝ նրանց «բլթոցներն» ու հայերենից հայերեն թարգմանելու կարիք ունեցող խոսքը հանրային քննարկման առարկա են դառնում, հանրության ուշադրությունը սևեռում դրանց վրա՝ այդպիսով ձևավորելով հանրային դիսկուրսի շատ «օրիգինալ» օրակարգ ու մարդկանց ուշադրությունը շեղում կարևոր և հրատապ խնդիրներից։ Սրանցից որ տարբերակն էլ լինի, իշխանության օգտին չէ. եթե ամբողջ խմբակցությունն է այդպիսին (ինչին հակված չենք), դա պարզապես սարսափելի է, եթե խելացի պատգամավորները խուսափում են երևալ, լուրջ մտորումների առիթ է, իսկ եթե դիտմամբ նշյալ պատգամավորներին են նետում «մարտի», ուրեմն նրանք պարզապես հերթական անգամ օգտագործվում են: Դժվար է ասել՝ գիտակցաբար, թե անգիտակցաբար:

Արտակ Գալստյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում