Լեգենդներ կերակրից ուշաթափության մասին․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Իմամ-բայալդին Բալկանյան տարածաշրջանի որոշ ազգերի խոհանոցների ուտեստ է (թուրքերն այն համարում են իրենցը): Այն պատրաստվում է կիսած սմբուկը ձիթապտղի յուղի մեջ տապակելով և շոգեխաշած լոլիկով, սոխով ու սխտորով լցոնելով: Լցոնի կազմը կարող է փոքր-ինչ տարբեր լինել, բայց այն սովորաբար լինում է բուսական: Մի փոքր փոփոխված անվան տակ իմամ բայալդին լայնորեն հայտնի է Բուլղարիայում, Իսրայելում, Հյուսիսային Մակեդոնիայում, Հունաստանում, Ալբանիայում և արաբական աշխարհում: Նմանատիպ ուտեստ տարածված է նաև Իրանում, չնայած տեղական բաղադրատոմսը լրացնում են այլ բանջարեղեններով և խոտաբույսերով:

Բուլղարիայում ձմռանը ուտեստը պահածոյացնում են: Այս ուտեստն ունի միջնադարյան արմատներ: Իմամ բայալդին պատկանում է, այսպես կոչված, «olive oil food»-ին՝ «ձիթապտղայուղային սննդին», և լիովին համապատասխանում է միջնադարի սննդի սկզբունքներին: Այս սկզբունքներին համապատասխան, ամռանը անհրաժեշտ է սառը, ջրիկ սնունդ ուտել մեծ քանակությամբ բուսական ճարպերով, քանի որ ճարպը արագացնում է լեղու արտազատումը: Քանի որ թարգմանաբար այս ուտեստը նշանակում է «իմամը ուշաթափվեց», համարյա միշտ իմամ բայալդիի բաղադրատոմսը սկսվում է հուզիչ պատմությամբ առ այն, որ ուտեստի հիանալի համից իմամը ուշաթափվել է: Սակայն կան բազմաթիվ այլ տարբերակներ, թե ինչո՞ւ է իմամը հանկարծ ուշաթափվել: Այս ուտեստի անվանման ծագման մի քանի վարկածներ կան:

Առաջին վարկածում ասվում է, որ իմամը ուշագնաց է եղել այդ ուտեստի անզուգական համից. այդ դեպքում եթե իմամը հանկարծ մտներ, օրինակ՝ Մաքդոնալդս, հավանաբար ցմահ կոմայի մեջ կընկներ: Երկրորդ վարկածի համաձայն, իմամը, իմանալով ուտեստի վրա ծախսված թանկարժեք բաղադրիչների քանակի մասին, ուշաթափվել է, քանի որ շատ ժլատ է եղել: Երրորդ վարկածի համաձայն, իմամը, երկար ժամանակ պաս պահելուց հետո այդ սմբուկային ուտեստը համտեսելով, ուշաթափվել է, քանի որ դատարկ ստամոքսը չի դիմացել այդ հարվածին։ Չորրորդ և ամենահետաքրքիր վարկածն այն է, որ իմամն ամուսնացել է ձիթապտղի յուղի վաճառքով զբաղվող հարուստ վաճառականի դստեր հետ: Կինը 12 կուժ ձիթապտղի յուղ է օժիտ բերել:

Այդ ժամանակ ձիթապտղի յուղը խիստ թանկ է եղել, կոպիտ ասած՝ այն գնահատել են ինչպես ոսկին: Ամեն երեկո իմամը ստիպել է իր կնոջը սմբուկ պատրաստել ձիթապտղի յուղով, քանի որ շատ է սիրում այդ ուտեստը: Բայց տասներկու օր անց ձիթայուղը վերջացել է: Այդ լուրով կինը եկել է իմամի մոտ և առանց մտածելու ասել, որ պետք է գնալ մոտակա շուկա և ձիթայուղ գնել: Այդ ժամանակ էլ իմամը հասկացել է, որ ընդամենը 12 օրվա ընթացքում կերել է կնոջ ամբողջ օժիտը, և ուշաթափվել է։ Հավանաբար իմամը «բայալդի» է եղել հասկանալով, թե որքան անտնտես է իր կինը և մի ամբողջ կարողություն է ծախսել սմբուկներ տապակելու վրա:

Կամո Խաչիկյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում