Աշխատանքից ապօրինի ազատման որոշումը կարող է բողոքարկվել դատական կարգով․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Սպառողների իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը շատ կարևոր է։ «Փաստն» իր նոր՝ «Լինել իրազեկ» խորագրի ներքո ներկայացնում է սպառողների իրավունքները և պարտականությունները։ Խորագրի ընթերցողներից մեկը խնդրել էր անդրադառնալ քաղաքացու աշխատանքի իրավունքին: Իրավաբան Սյուզաննա Չիլինգարյանի հետ պարբերաբար կանդրադառնանք գործատուի և աշխատողի իրավունքներին և պարտականություններին: Այսօր մեր զրուցակիցը ներկայացնելու է աշխատանքային պայմանագրին վերաբերող մի շարք դրույթներ:

Ո՞ր դեպք(եր)ում կարող է լուծվել աշխատանքային պայմանագիրը

ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի համաձայն՝ աշխատանքային պայմանագիրը լուծվում է հետևյալ դեպքերում` կողմերի համաձայնությամբ, պայմանագրի գործողության ժամկետը լրանալու դեպքում, աշխատողի կամ գործատուի նախաձեռնությամբ, աշխատողի պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության զորակոչվելու, աշխատանքի էական պայմանները փոփոխվելու դեպքում, աշխատողի կամ ֆիզիկական անձ հանդիսացող գործատուի մահվան դեպքերում և այլն:

Աշխատողն ունի՞ իրավունք 3 աշխատանքային օր բացակայելու ու դրա դիմաց վճարվելու

Աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ գործատուն իրավունք ունի աշխատողի հետ լուծելու անորոշ ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը, ինչպես նաև որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը նախքան դրա գործողության ժամկետի լրանալը՝ անհարգելի պատճառով ամբողջ աշխատանքային օրվա (հերթափոխի) ընթացքում աշխատողի՝ աշխատանքի չներկայանալու դեպքում։ Նույն հոդվածի 7-րդ կետը սահմանում է, որ գործատուն աշխատանքից չի կարող ազատել աշխատողին երկարատև անաշխատունակության հետևանքով (եթե աշխատողը ժամանակավոր անաշխատունակության պատճառով աշխատանքի չի ներկայացել ավելի քան 120 օր անընդմեջ կամ վերջին տասներկու ամսվա ընթացքում ավելի քան 140 օր, եթե օրենքով և այլ նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված չէ, որ որոշակի հիվանդությունների դեպքում աշխատատեղը և պաշտոնը պահպանվում են ավելի երկար ժամանակով)։ Տվյալ դեպքում պարտադիր պետք է ներկայացնել անաշխատունակության թերթիկ բժշկական հաստատությունից։

Գործատուն իրավունք ունի՞ իր նախաձեռնությամբ լուծել աշխատանքային պայմանագիրը

Աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածը կարգավորում է գործատուի նախաձեռնությամբ աշխատողի հետ անորոշ, ինչպես նաև որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագրի չեղարկումը՝ նախքան դրա գործողության ժամկետի լրանալը։ Օրենսգրքի 115-րդ հոդվածով նախատեսված ժամկետներում գործատուն պարտավոր է ծանուցել աշխատողին։ Գործատուի նախաձեռնությամբ անորոշ ժամկետով կնքված, ինչպես նաև որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը՝ նախքան դրա գործողության ժամկետի լրանալը, լուծվում է հետևյալ հիմքերի դեպքում. 1) կազմակերպության լուծարման դեպքում, 2) աշխատողի` զբաղեցրած պաշտոնին կամ կատարած աշխատանքին չհամապատասխանելու դեպքում, 3) աշխատողի կողմից աշխատանքային պայմանագրով կամ ներքին կարգապահական կանոններով իրեն վերապահված պարտականությունները առանց հարգելի պատճառի պարբերաբար չկատարելու դեպքում, 4) աշխատողի կողմից ոգելից խմիչքների, թմրամիջոցների կամ հոգեներգործուն նյութերի ազդեցության տակ աշխատավայրում գտնվելու դեպքում, 5) անհարգելի պատճառով ամբողջ աշխատանքային օրվա (հերթափոխի) ընթացքում աշխատողի` աշխատանքի չներկայանալու դեպքում և այլն: Գործատուն իր նախաձեռնությամբ ո՞ր դեպքերում չի կարող լուծել աշխատանքային պայմանագիրը. Աշխատանքային պայմանագրի լուծումը գործատուի նախաձեռնությամբ արգելվում է աշխատողի ժամանակավոր անաշխատունակության, աշխատողի արձակուրդում գտնվելու ժամանակահատվածներում: Գործատուն չի կարող լուծել պայմանագիրը հղի կանանց հետ` հղիության մասին գործատուին տեղեկանք ներկայացնելու օրվանից մինչև հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի ավարտման օրվանից հետո մեկ ամիսը լրանալը, երեխային փաստացի խնամող՝ արձակուրդում չգտնվող անձի՝ մինչև մեկ տարեկան երեխա խնամելու ամբողջ ժամանակահատվածում և այլն:

Ի՞նչպես աշխատողը պաշտպանի իր իրավունքները, եթե գործատուն ստիպում է աշխատանքից ազատման դիմում գրել

Գործատուն իրավունք ունի աշխատողին աշխատանքից ազատել իր նախաձեռնությամբ՝ Աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածում նշված հիմքերով, օրենքով սահմանված կարգով և ժամկետներում՝ աշխատողին նախապես ծանուցելով աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին: Ինչ վերաբերում է «ստիպելուն», ապա գործատուն նման իրավունք չունի, նա կարող է աշխատողին աշխատանքից ազատել միայն օրինական հիմքերի առկայության դեպքում։ Աշխատողը գործատուի նախաձեռնությամբ աշխատանքից ապօրինի ազատելու որոշումը կարող է բողոքարկել դատական կարգով։

Լուսինե Առաքելյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում