Մոլոտովի կոկտեյլ. իրականում այն ի՞նչ կապ ունի Մոլոտովի հետ․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Բոցավառվող հեղուկով շիշը կոչվում է Մոլոտովի կոկտեյլ, և այն օգտագործել են ԽՍՀՄ-ում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին: Անգամ աշխարհի այլ երկրներում են այդ նռնակը կոչում Մոլոտովի կոկտեյլ: Նշենք, որ Մոլոտովը եղել է ԽՍՀՄ արտգործնախարար և ոչ մի առնչություն չունի այդ նռնակի հետ: Բանն այն է, որ ընդհանրապես սկզբից ոչ թե խորհրդային բանակն է այն օգտագործել, այլ հակառակը՝ այն օգտագործվել է խորհրդային զինվորների և տանկերի դեմ 1939 թվականի խորհրդա-ֆիննական պատերազմի ժամանակ: Եվ հենց ֆիններն էլ այդ բոցավառվող նռնակը անվանել են «կոկտեյլ Մոլոտովի համար», քանի որ հենց Մոլոտովն է վարել բանակցություններ ֆինների հետ: Այն ժամանակ Հելսինկին ռմբակոծվում էր խորհրդային ավիացիայի կողմից, և աշխարհի երկրները մեղադրում էին ԽՍՀՄ-ին:

Ի պատասխան դրան՝ արտգործնախարար Մոլոտովը հայտարարել էր, որ խորհրդային ռմբակոծիչները ոչ թե ռումբեր են գցում քաղաքի վրա, այլ հաց սոված ֆինների համար: Ֆիններն անմիջապես խորհրդային կասետային РРАБ-3 ռումբը կոչել են «Մոլոտովի հացաման», իսկ փոքր ռումբերը՝ «Մոլոտովի հացեր»: Նույն անալոգիայով, երբ ֆինները սկսել են օգտագործել կապիտան Կուինտիննենի ստեղծած «վառվող շշերը», այն վերանվանել են «կոկտեյլ Մոլոտովի համար»: Կապված լրագրողի կատարած սխալ թարգմանության հետ՝ հետագայում անգլիացիները, փոխառելով անվանումը, դրանք սկսել են կոչել «Մոլոտովի կոկտեյլ»: Ֆիննական «Մոլոտովի կոկտեյլները» պատրաստվել են օղու գործարանում: Սկզբից դա եղել է սովորական բենզինով լցված շիշ՝ բերանին ամրացված լաթի կտորով: Սակայն այդ տեսքով այն էֆեկտիվ չի եղել, քանի որ վառվող շիշը ձեռքին զինվորը շատ նկատելի թիրախ է, իսկ նպատակին նետվածը անգամ մեծ վնաս չի հասցրել, քանի որ բենզինը անմիջապես ներքև է հոսել և նպատակակետը քիչ վնասել: Կուինտիննենը հրավառ հեղուկի կպչողունակությունը ավելացնելու համար բենզինին մազութ է խառնել, իսկ լաթի կտորը փոխարինել է սովորական լուցկու երկու հատիկներով, որոնք վառվել են մեկ րոպե:

Հենց դա էլ անվանվել է «կոկտեյլ Մոլոտովի համար»: Որպես զենք՝ վառվող հեղուկներով լի տարողությունների օգտագործումը իրականում ավելի հին պատմություն ունի: Մոտավորապես նմանատիպ զենք օգտագործել են դեռևս հին հույները, և նրանց մոտ դա կոչվել է «հունական կրակ»: Նման զենք օգտագործել են Կուբայում 1895 թվականին անկախության համար մղված պատերազմում: Անգամ հայտնի է օգտագործման կոնկրետ ամսաթիվը՝ 1895 թվականի հուլիսի 20: Այն ժամանակ կուբայական ապստամբները օղակել էին Բայրե բնակավայրում գտնվող իսպանական կայազորը և պահանջել են հանձնվել՝ հակառակ դեպքում սպառնալով օգտագործել իրենց «նոր գաղտնի զենքը», որը և իրականացրել են: Ռուսական Կայսրությունում 1915 թվականին ևս ստեղծվել են նմանատիպ զենքեր: Մոսկվայի թագավորական տեխնիկական ուսումնարանում ենթասպա Յուրևի կողմից ստեղծվել է «վառվող ռումբ»՝ նախատեսված ինքնաթիռներից հակառակորդին ռմբակոծելու համար: Անգամ արտադրվել է որոշակի խմբաքանակ և ուղարկվել զորքեր, բայց դրանց օգտագործումը էֆեկտիվ չի եղել, քանի որ հողի վրա ընկած շշերը ավելի հաճախ չեն ջարդվում:

1936 թվականի Իսպանական պատերազմի ժամանակ էլ են օգտագործվել վառվող հեղուկով լի շշեր: Իսպանական նացիոնալիստները այդ շշերը օգտագործել են հանրապետական բանակի Т-26 и БТ-7 տանկերի դեմ, ընդ որում՝ շատ արդյունավետ: Նմանապես Խալխին Գյոլում և Խասան լճի մոտ խորհրդային տանկերի դեմ նմանատիպ զենք են օգտագործել ճապոնացիները: Նրանք անգամ հետևակի կազմում ունեցել են 10-12 զինվորներից կազմված հատուկ դասակներ, որոնք զինված են եղել վառվող հեղուկով լի շշերով: Ներկայումս Մոլոտովի կոկտեյլը կարելի է համարել հեղափոխությունների զենք, որովհետև դա օգտագործում են ցուցարարները. ժամանակին Հայաստանը ևս անմասն չի մնացել դրանց օգտագործումից:

Կամո Խաչիկյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում