Իրականում ո՞րն է «բուլղարական պղպեղի» հայրենիքը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Համարվում է, որ քաղցր բուլղարական պղպեղի տեսակը, ինչպես և հուշում է անունը, ստացել են Բուլղարիայում: Բայց «բուլղարական պղպեղ» անվանումը օգտագործվում է միայն նախկին ԽՍՀՄ տարածքի երկրներում: Անգամ բուն Բուլղարիայում այդ բանջարեղենին բուլղարական պղպեղ չեն անվանում, ինչքան էլ դա հաճելի հնչի իրենց համար: Բուլղարիայում քաղցր պղպեղին ուղղակի «պիպեր» են կոչում: Ընդ որում, այն նույն կերպ է կոչվում նաև այլ երկրներում: Որոշ եվրոպական երկրներում այն «պապրիկա» են անվանում:

«Բուլղարական պղպեղ» անվանման առաջացման մասին մի քանի վարկածներ կան: Ըստ առաջին վարկածի, 17-րդ դարի վերջին և 18-րդ դարի սկզբին Բուլղարիայից Զապորոժիե և Բեսարաբիա գաղթած բուլղարներն իրենց հետ բերել են այդ քաղցր պղպեղի սերմեր և սկսել մասսայական աճեցնել: Իսկ Բուլղարիա պղպեղը մուտք էր գործել Օսմանյան Կայսրությունից, որտեղ այն արդեն մշակվում էր: Հետագայում, իհարկե, այդ մշակաբույսը «բուլղարական պղպեղ» անվամբ տարածվել է Ռուսական Կայսրության այլ վայրերում: Դա վարկածներից մեկն է: Ըստ մեկ այլ վարկածի, 1950-60-ականներին, երբ Բուլղարիան սոցիալիստական երկիր էր, սկսել է մեծ քանակությամբ ԽՍՀՄ արտահանել իր գյուղատնտեսական արտադրանքը, այդ թվում՝ նաև քաղցր պղպեղ: Խանութներում և շուկաներում վաճառողները ապրանքը նկարագրելու համար ուղղակի նշել են, որ դա «բուլղարական պղպեղ» է, այսինքն՝ այնտեղից է բերված: Այսպես էլ հենց այդ անունը տարածվել է:

Բացի դա, ԽՍՀՄ-ում պահածոների գործարաններ սովորաբար կառուցել են բուլղարները, որոնք սննդի արդյունաբերության այդ ճյուղի մեծ վարպետներ են եղել: Հենց այդ ձեռնարկություններում էլ սկսել են պահածոյացնել քաղցր պղպեղը: Ուղղակի նշենք նաև, որ բուն Բուլղարիայում պղպեղը շատ բարձր է դասվում: Այն ամենուրեք է: Վաճառվում է ինչպես թարմ, այնպես էլ չորացված կամ պահածոյացված վիճակում: Սակայն իրականում քաղցր պղպեղի հայրենիքը ո՛չ Բուլղարիան է, ո՛չ էլ Օսմանյան Կայսրությունը. այդ բանջարեղենը Կոլումբոսն է Եվրոպա բերել Ամերիկայից: Հնէաբանական պեղումները հաստատում են, որ դեռևս մեր թվարկությունից առաջ 6-րդ հազարամյակում այդ բանջարեղենը մշակել են Մեքսիկայում և Պերուում: Ներկայումս պղպեղի վայրի տեսակներ կան Գվատեմալայում և Մեքսիկայում:

Եվրոպայում առաջինը քաղցր պղպեղ սկսել են մշակել իսպանացիները և պորտուգալացիները: Ապա նրանց են միացել Ալժիրը, Իտալիան և Միջերկրածովյան այլ երկրները: Չնայած Ռուսաստան քաղցր պղպեղը հասել է 16-րդ դարում, բայց նրա մասսայական օգտագործումը սկսվել է միայն 18րդ դարից: Քաղցր պղպեղը ներկայումս էլ շատ տարածված և օգտագործվող բանջարեղեն է, այդ թվում՝ հատկապես Հայաստանում: Ընդ որում, ընդունված է, որ պղպեղ շատ են օգտագործում հենց Արարատյան դաշտավայրում, ինչը հասկանալի է, քանի որ հենց այնտեղ էլ դա մշակում են արդյունաբերական մասշտաբներով:

Կամո Խաչիկյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում