Փաշինյանի հայտարարություններն ավելի շատ նման են ոչ թե կառուցողական առաջարկությունների, այլ քարոզչության և «հանդիսատեսի համար խաղի». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

ritmeurasia.org-ն «Ի՞նչ է թաքնված հայադրբեջանական սահմանին բախումների հետևում» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ, ըստ մի շարք մեկնաբանների, հայ-ադրբեջանական սահմանին տեղի ունեցած միջադեպերը, ինչպես նաև ընդհանրապես լարվածության աճը կապված են ԱՄՆ-ի նոր վարչակազմի, ինչպես նաև Եվրամիության` ի դեմս Ֆրանսիայի, բանակցային գործընթացին ակտիվ մասնակցություն ունենալու նպատակների հետ, որտեղ ներկայումս հիմնական միջնորդը Ռուսաստանն է:

Այնպիսի զգացողություն է, որ Նիկոլ Փաշինյանի վարչակազմը, հակառուսական քարոզչության միջոցով ամրապնդելով իր դիրքերը հավատարիմ ընտրազանգվածի շրջանում, միևնույն ժամանակ պատրաստակամություն է ցուցաբերում խաղալ ֆրանսիացիների և ամերիկացիների հետ միասին: Խոսելով Ադրբեջանի հետ Հայաստանի սահմանին ռուսական սահմանային դիտակետերի տեղադրման մասին՝ իրականում, կարծես թե, Հայաստանի ներկայիս իշխանությունները փորձում են խաղի մեջ ներքաշել Վաշինգտոնին և Փարիզին: Այդ առումով ուշադրության է արժանի Բրյուսելի կողմից Երևանին 2,6 մլրդ եվրո հատկացնելու որոշումը:

Մինչև հայ-ադրբեջանական ենթադրյալ համաձայնագրի համաձայնեցման գործընթացը, որը սահմանազատման և սահմանագծման միջոցով հետագայում կարող է ճանապարհ հարթել «մեծ» համաձայնագրի ստորագրման համար, Փաշինյանը փորձում է կոշտ հայտարարություններ անել, սակայն ակնհայտ առավելությունը Բաքվի կողմն է: Ինչպես նախկինում, ադրբեջանցիների թիկունքին երևում է Անկարայի ստվերը, որը ձգտում է իր «փափուկ ուժին» ավելի ու ավելի կոշտ ձևեր տալ, ինչպես նաև իր կողմը գրավել իսլամական աշխարհի ներուժը՝ ի դեմս միջուկային զենքով Պակիստանի, ինչը թուրքական իշխանություններն արդեն ուղղակիորեն են հայտարարում:

Վերջին շրջանում ԶԼՄ -ներում ակտիվորեն շրջանառվում են լուրեր այն մասին, որ ՆԱՏՕ-ական Թուրքիան և Ադրբեջանը կարող են ստեղծել համատեղ «թյուրքական» բանակ: Նման տեղեկատվական «սլիվը», ինչպես նաև Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Պակիստանի ղեկավարների կողմից որոշակի «եռակողմ ձևաչափ» ստեղծելու հնարավորությունը և սահմանին իրական բախումները կարող են դիտվել որպես Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից Հայաստանի վրա ճնշման ռազմավարության մի մաս: Այդ ռազմավարության մեկ այլ տարր է գերեվարված հայերին պահելը Ադրբեջանում, ինչպես նաև Բաքվի կողմից մշտական շեշտադրումը, որ «Ղարաբաղի խնդիրն» արդեն լուծված է, չնայած Երևանը կարծում է, որ կարգավիճակը պետք է որոշվի ապագայում բանակցություններով:

Պարզ ասած՝ Բաքուն ձգտում է ստորագրել տալ մի փաստաթուղթ, որը կնշանակի Հայաստանի կողմից Ադրբեջանի (այդ թվում՝ Ղարաբաղը) «տարածքային ամբողջականության» ճանաչում: Այս ռազմավարության նպատակը ոչ միայն ադրբեջանական կողմին հարմար ձևակերպումներով խաղաղ պայմանագրի օրինականացումն է, այլ նաև Հայաստանի հարավում տրանսպորտային միջանցքի ստեղծումը Հայաստանի տարածքով Ադրբեջանից դեպի Նախիջևան և հետագայում Թուրքիա: Իհարկե, այս համատեքստում ՀԱՊԿ-ը կարող է էական դեր խաղալ հակամարտության լուծման գործում, որն արդեն իսկ մտահոգություն է հայտնել հայ-ադրբեջանական սահմանին ուժի կիրառման անթույլատրելիության մասին: «Մենք անընդունելի ենք համարում ուժի կիրառումը:

Հակասությունները լուծելու համար պետք է օգտագործել միայն քաղաքական և դիվանագիտական մեթոդները ... Լուրջ մտահոգություն է առաջացնում տարածաշրջանում լարվածության հետագա աճի վտանգը, որը կարող է բացասաբար անդրադառնալ եռակողմ հայտարարության մեջ ամրագրված պայմանների կատարման վրա», - ասված է կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Ստանիսլավ Զասի հայտարարության մեջ: Միևնույն ժամանակ, ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը ողջունել է տարածաշրջանում իրավիճակի կայունացմանն ուղղված Ռուսաստանի ջանքերը: Հայաստանը, որը ՀԱՊԿ նախագահ կդառնա սեպտեմբերի 16 -ից, խորհրդակցությունների համար դիմել է կազմակերպությանը դեռ մայիսին`սահմանային առաջին բախումներից հետո: Թվում է, թե այս ընթացքում շատ բան կարելի էր համաձայնեցնել և լուծել:

Եվ անգամ սկսել կիրառել այն: Փաշինյանը կառավարության նիստում առաջարկել է Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանին, բացի ռուս սահմանապահներից, տեղակայել նաև ՀԱՊԿ-ի դիտորդական առաքելություն: Թվում էր, թե դա հնարավոր բան է, ինչը հնարավորություն կտար իրականացնել սահմանազատման և սահմանագծման ուղղությամբ աշխատանքները: Այնուամենայնիվ, ներկայիս իրավիճակում նման հայտարարություններն ավելի շատ նման են ոչ թե կառուցողական առաջարկությունների, այլ քարոզչության և «հանդիսատեսի համար խաղի»: Նման հայտարարություններ անելիս պետք է հաշվի առնել նախ այն իրավիճակը, որն այսօր առկա է ՀԱՊԿ այնպիսի անդամների սահմաններում, ինչպես, օրինակ՝ Տաջիկստանը:

Աֆղանստանի սահմանային գոտում ստեղծված իրավիճակը հատուկ ուշադրություն է պահանջում ՀԱՊԿ -ի կողմից: Երկրորդ հերթին՝ հայերի և ադրբեջանցիների առճակատումը չի սահմանափակվում միայն Ղարաբաղով. հակամարտությունը քաղաքական և գաղափարական բնույթ ունի և, չնայած արմատապես փոխված ստատուս քվոյին, կարող է երկար ժամանակ վերարտադրվել, այդ թվում՝ պայմանավորվածությունների և մեխանիզմների բացակայության պատճառով: Ըստ այդմ, անթույլատրելի է ուղղակի դիվանագիտական շփումները փոխարինել պոպուլիստական հայտարարություններով:

Նման հայտարարություններն այն ձևով, որով արվում են Հայաստանի ներկայիս իշխանությունների կողմից, ոչ միայն նման են սադրանքի և շանտաժի, այլ նաև դաշնակից երկրներին ներգրավելով ռազմական գործողությունների մեջ՝ կարող են իրական սպառնալիքներ ստեղծել ՀԱՊԿ անդամների անվտանգության համար:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում