Նման դատավարությունները կարող են տևել մինչև տասը տարի. ե՞րբ կլինեն բարենպաստ պայմաններ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

kommersant.ru-ն գրում է, որ Բաքուն և Երևանը մտադիր են միմյանց պատասխանատվության ենթարկել ռասայական խտրականության համար: Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի պաշտոնական ներկայացուցիչ Լեյլա Աբդուլաևան «Ինտերֆաքս-Ադրբեջան» գործակալությանը հայտնել է, որ Ադրբեջանը հայց կներկայացնի Հայաստանի դեմ ՄԱԿ-ի միջազգային դատարան:

Որոշումը հրապարակվել է հաջորդ օրը՝ այն բանից հետո, երբ Երևանը հայտարարել է, որ արդեն հայց է ներկայացրել նույն կառույցին: Մեղադրանքները ճիշտ նույնն են՝ Ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման միջազգային կոնվենցիայի նորմերին չհամապատասխանելը: Աբդուլլաևան պնդում է, որ խախտումները տեղի են ունեցել ինչպես անցյալ տարվա նոյեմբերին Ռուսաստանի միջնորդությամբ ձեռք բերված հրադադարից առաջ, այնպես էլ դրանից հետո:

Նա պարզաբանել է, որ խոսքը «բռնի վտարման, դաժան վերաբերմունքի, խոշտանգումների, էթնիկ պատկանելիության պատճառով ադրբեջանցիների սպանության դեպքերի մասին» է: Բացի այդ, ըստ դիվանագետի, Երևանը կանխել է «հարկադիր վտարված ադրբեջանցիների վերաբնակեցումը հայրենիք»՝ տարածքների ականապատմամբ: Երևանը մեղադրում է Բաքվին կոտորածների, խոշտանգումների և մարդու իրավունքների այլ խախտումների մեջ՝ պնդելով, որ «Ադրբեջանը տասնամյակներ շարունակ հայերին ռասայական խտրականության է ենթարկել»:

«Հայաստանը, որպես միջանկյալ միջոց, պահանջում է դադարեցնել հայկական կրոնական և մշակութային ժառանգության ոչնչացումը, ապահովել հայ գերիների վերադարձը Ադրբեջանից: Հայաստանը նաև պահանջում է, որ Ադրբեջանը պարտավորվի ձեռնպահ մնալ հակահայկական հայտարարություններից, էթնիկ և ատելության հողի վրա հանցագործություն կատարած անձանց հերոսացումից»,- kommersant.ru-ին ասել է միջազգային իրավունքի հայազգի փորձագետ Լևոն Գևորգյանը՝ նշելով, որ նման դատավարությունները կարող են տևել մինչև տասը տարի: «Այս պատմությունն ավելի շատ քարոզչական բնույթ է կրում», - kommersant.ru-ին տված հարցազրույցում ասել է ադրբեջանցի քաղաքագետ, «Վալդայ» ակումբի փորձագետ Ֆարհադ Մամեդովը: Լևոն Գևորգյանը նաև մատնանշել է, որ հայց ներկայացնելը մեծամասամբ իմիջի խնդիր է: «Դա արվում է, ի թիվս այլ բաների, Ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ ձևավորված կարծրատիպերը փոխելու համար:

Փաստն այն է, որ տասնամյակներ շարունակ Ադրբեջանը փորձել է ստեղծել զոհի կերպար, և, դրան համապատասխան, միջազգային հանրությունը շատ հանգիստ է ընկալել 44-օրյա պատերազմի արդյունքները,- պարզաբանել է kommersant.ru-ի զրուցակիցը,- շատ կարևոր է, որ միջազգային հանրությունը իմանա, որ գործ ունի ռասիստ և ատելություն քարոզող երկրի հետ»: Նշենք, որ նմանատիպ իրավական մարտեր են ընթանում ևս մեկ այլ միջազգային ատյանում՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում (ՄԻԵԴ): Մայիսին Հայաստանը հայց է ներկայացրել՝ կապված Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությանը Թուրքիայի մասնակցության հետ:

Բացի այդ, Երևանը դիմել է ՄԻԵԴ՝ խնդրելով ապահովել գերեվարված հայ զինծառայողների հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը: Հետ չեն մնում նաև Բաքվում: Հունվարին ընդդեմ Հայաստանի հայց է ներկայացվել ՄԻԵԴ՝ հակամարտության ընթացքում Ադրբեջանի քաղաքացիների իրավունքների խախտումների հարցով: Հունիսին ադրբեջանական կողմը դիմել է նույն մարմնին՝ կապված «օկուպացիայից ազատագրված Ադրբեջանի տարածքներում» ականապատ դաշտերի քարտեզների տրամադրման մերժման հետ: Բողոքների ու դատական գործերի թիվը, ըստ ամենայնի, միայն կավելանա: Ներկայումս Ադրբեջանը տնտեսական հարցերի վերաբերյալ հայցեր է նախապատրաստում տարբեր դատարաններ ներկայացնելու համար:

«Այստեղ խոսքը օկուպացիայի ընթացքում անօրինական տնտեսական գործունեության և շրջակա միջավայրին հասցված վնասների մասին է»,- ասել է Ֆարհադ Մամեդովը: Շփման գծում իրավիճակը նույնպես հեռու է լիակատար հանգստությունից: Հայկական կողմը խորապես մտահոգված է տրանսպորտային մեկուսացման մեջ հայտնված որոշ բնակավայրերում հումանիտար ճգնաժամի պատճառով: Հայաստանի ՄԻՊ Արման Թաթոյանը ավելի վաղ հայտնել էր, որ Սյունիքի մարզի մի շարք գյուղեր ամբողջովին կտրված են այլ բնակավայրերից ադրբեջանական զինուժի կողմից Գորիս-Կապան ճանապարհահատվածի փակման պատճառով: Իրավիճակը հատկապես սրվել է այն բանից հետո, երբ ադրբեջանցի զինվորականներին են միացել ոստիկանները, որոնք ներկայումս կանգնեցնում են Գորիսի ուղղությամբ շարժվող իրանական բեռնատարները: Վարորդներին ստիպում են տրանսպորտային հարկ և տուրք վճարել Ադրբեջանի բյուջեին: Իսկ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովը հավաստիացնում է, որ Բաքուն ամբողջությամբ է կատարում զինադադարի պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունները:

«Մենք վերահսկում ենք սահմանի ամբողջ պարագիծը, - ասել է Ֆարհադ Մամեդովը,- հայերը հայտարարում են, որ մենք մտել ենք իրենց տարածքի որոշ հատվածներ, բայց մենք այդպես չենք կարծում»: Օրակարգի գլխավոր հարցը սահմանազատման և սահմանագծման հարցն է: Ռուսաստանը ևս ակտիվորեն կոչ է անում սկսել այս գործընթացը, Մոսկվայի առաջարկները փոխանցվել են երկու կողմին: Այնուամենայնիվ, չկան նախադրյալներ, որ այդ գործընթացը սկսվի մոտ ապագայում: Ավելի վաղ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը CNN Turk հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում ասել էր, որ Բաքուն Երևանին առաջարկել է ստորագրել երկու պետությունների տարածքային ամբողջականության ճանաչման և սահմանների վերջնական հաստատման հաշտության պայմանագիր:

«Հայաստանը հրաժարվում է ստորագրել համաձայնագիրը»,- kommersant.ru-ի հետ զրույցում դժգոհել է Մամեդովը: Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը «ՌԻԱ Նովոստիին» տված հարցազրույցում հաստատել է, որ Բաքուն և Երևանը բանակցություններ չեն վարում այդ հարցի շուրջ: Միևնույն ժամանակ, դիվանագետը հասկացրել է, որ գնդակը Բաքվի դաշտում է: Ըստ նրա, գործընթացը սկսելու համար բարենպաստ պայմաններ կհայտնվեն միայն այն ժամանակ, երբ Ադրբեջանը «դուրս բերի իր զորքերը Հայաստանի սուվերեն տարածքից»:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում