Ինչքա՞ն միս պետք է լինի բժշկական երշիկում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

ԽՍՀՄ-ում շատ հայտնի բժշկական երշիկի պատմությունը սկսվել է 1930-ականներից: Այն ստեղծվել է էժան սննդամթերք ստանալու նպատակով: 20-րդ դարի 30-ական թվականներին երիտասարդ խորհրդային պետությունը ՆԷՊ-ը արգելելուց հետո սննդամթերքի խիստ պակասորդ է ունեցել, մի խոսքով՝ բնակչությունը քաղցած է եղել: Չճշտված տեղեկություններով, անձամբ Ստալինն է հանձնարարել ստեղծել այնպիսի երշիկ, որը էժան ու հասանելի լինի ժողովրդին:

Բանն այն է, որ, օրինակ՝ եթե մարդը կարող է միանգամից կես կիլոգրամ միս ուտել (մոտավորապես 3-4 կտոր միս), ապա կես կիլոգրամ երշիկ ուտելն անհնար է, բացի դա, այդ երշիկում խիստ սահմանափակ է ամենաթանկ սննդամթերք հանդիսացող ճարպի պարունակությունը: Ելնելով դրանից՝ ԽՍՀՄ առողջապահության ժողովրդական կոմիսարիատը հանձնարարում է Մոսկվայում գտնվող «Ա. Միկոյանի անվան մսի կոմբինատի» մասնագետներին՝ ստեղծել «ժողովրդական» երշիկ, որը հասանելի կլինի ինչպես պրոլետարիատի, այնպես էլ գյուղացիության գրպանի համար: Նոր արտադրանքը որոշել են անվանել հենց բժշկական երշիկ, քանի որ այն նախատեսված է եղել «քաղաքացիական պատերազմի և ցարական բռնակալության հետևանքով առողջությունը խաթարված մարդկանց համար»:

ԽՍՀՄ քաղաքացիները առաջին անգամ բժշկական երշիկը տեսել են 1936 թվականին: Այն առաջարկվել է գնել առողջական խնդիրներ ունեցողներին և խորհուրդ է տրվել օգտագործել որոշակի աղեստամոքսային տրակտի հիվանդություններով հիվանդ մարդկանց, որոնց անհրաժեշտ է օգտագործել հեշտ մարսվող սնունդ: Մի խոսքով, ստացվել է՝ «նշանակված է բժշկի կողմից»: Իսկ ինչո՞վ էր տարբերվում այս եփած երշիկը այլ երշիկներից: Իհարկե, իր բաղադրությամբ: Այն կարելի էր լրիվ դիետիկ համարել, քանի որ այս եփած երշիկի 1 կիլոգրամը պարունակում էր 250 գրամ տավարի միս, 700 գրամ ոչ յուղոտ խոզի միս, մեկ ձու, 20 գրամ կովի կաթ, կերակրի աղ, շաքարավազ, կարդամոն կամ մշկընկույզ և... ուրիշ ոչինչ (նշենք, որ գինը իջեցնող հիմնական բաղադրիչը խոզի ոչ ճարպոտ մսի մեծ քանակն էր, քանի որ այն ժամանակներում տավարի միսը համարյա կրկնակի թանկ էր խոզի մսից):

Այս երշիկն, ի վերջո, շատ է սիրվել ԽՍՀՄ բնակչության կողմից: Այն իրոք եղել է հասանելի և ժողովրդական: Տարիների ընթացքում բժշկական երշիկի բաղադրությունը փոփոխվել է: 1974 թվականին թույլատրվել է երշիկին երկու տոկոսի չափով կրախմալ ավելացնել: Բացի դա, սկսել են արտադրվել այս երշիկի այլ անոլոգիաներ տարբեր անուններով և բաղադրությամբ: Ներկայումս խանութներում վաճառվող «բժշկական երշիկը» անհնար է դիետիկ համարել: Բանն այն է, որ ներկայումս երբեմն անգամ անհայտ է՝ երշիկի մեջ միս կա՞, թե՞ չկա, էլ չասած՝ այլ բաղադրիչների հավելման մասին:

Իհարկե, ներկայիս օրենքները ևս կարգավորում են արտադրանքի բաղադրությունը, բայց արդեն չի նշվում, թե կոնկրետ ինչ սննդամթերք պետք է լինի արտադրանքի մեջ (խոզի միս, տավարի միս և այլն), այլ նշվում է, որ պետք է պարունակի այսքան ճարպ, այսքան սպիտակուց, այսքան աղ և այլն: Բացի դա, երշիկներում պարտադիր օգտագործում են նատրիումի նիտրատ (արտաքին տեսքի համար) և այլ նյութեր՝ արոմատիզատորներ, համը ուժեղացնողներ, թթվայնության կարգավորողներ և այլն: Չնայած նաև նշվում է, որ արգելվում է սոյայի սպիտակուցի, կրախմալի, բուսական ժելե առաջացնողների և այլնի օգտագործումը, բայց անհայտ է՝ արդյո՞ք դրանք բացակայում են երշիկում:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում