«Գիտությամբ զբաղվելը պետք է ոչ միայն գրավիչ լինի, այլև ապահովի արժանապատիվ ապագա երիտասարդների համար». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Երիտասարդներից կազմված գիտական խումբը զբաղվում է երկաթ և ծծումբ օքսիդացնող մանրէների բազմազանության և տարածվածության ուսումնասիրությամբ Հայաստանի և Արցախի մետաղական հանքավայրերում: Դիմել են ինչպես Գիտության կոմիտեի, այնպես էլ միջազգային մի շարք դրամաշնորհների՝ իրենց ուսումնասիրություններն էլ ավելի համապարփակ դարձնելու նպատակով:

«ՀՀ ԳԱԱ «Հայկենսատեխնոլոգիա» ԳԱԿ-ի Մետաղների կենսատարրալվացման լաբորատորիայի գիտական թեմայի շրջանակներում հետազոտություններ են իրականացվում քեմոլիթոտրոֆ մանրէների ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների՝ ադհեզիայի, կենսաթաղանթի առաջացման և իմոբիլիզացիայի խնդիրների ուսումնասիրման ուղղությամբ: Նշված հետազոտություններն ունեն ոչ միայն կարևոր հիմնարար, այլև գործնական մեծ նշանակություն և կարող են կիրառվել մետաղների ստացման ժամանակակից մանրէաբանական կենսատեխնոլոգիական գործընթացներում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է ՀՀ ԳԱԱ «Հայկենսատեխնոլոգիա» ԳԱԿ-ի Մետաղների կենսատարրալվացման լաբորատորիայի ավագ գիտաշխատող, կ.գ.թ. Արևիկ Վարդանյանը:

Հեղինակ է մոտ 40 գիտական աշխատանքների, որոնցից 21-ը տպագրվել է միջազգային գիտական շտեմարաններում ընդգրկված բարձր ազդեցության գործակից ունեցող ամսագրերում, ստացել է բազմաթիվ միջազգային հետազոտական դրամաշնորհներ, մասնակցել մի շարք միջազգային գիտաժողովների:

Վերադառնալով ուսումնասիրություններին, ընդգծում է՝ մանրէների աճի, ինչպես նաև նրանց կողմից իրականացվող մետաղների տարրալուծման գործընթացների վրա ազդող առավել կարևոր գործոններից է միջավայրի pH-ը: «Միջավայրի pH-ի կամ թթվայնության ճիշտ վերահսկումը և կարգավորումը կարող է էականորեն բարձրացնել մետաղների տարրալուծման արդյունավետությունը: Նշված հետազոտությունների իրականացման համար խիստ անհրաժեշտ էր ժամանակակից գերճշգրիտ pH-մետր, որը ձեռք ենք բերել ԳՊԿ-ի Գիտական սարքերի և/կամ նյութերի ձեռքբերման համար տրամադրված դրամաշնորհի շրջանակներում: Իմ ղեկավարությամբ մրցույթին մասնակցել է մեր լաբորատորիայի երիտասարդ գիտնականներից կազմված խումբ, անդամներն են Մետաղների կենսատարրալվացման լաբորատորիայի գիտաշխատող, հայցորդ Աննա Խաչատրյանը և կրտսեր գիտաշխատող Նելլի Աբրահամյանը»,-տեղեկացնում է մեր զրուցակիցը:

Ասում է՝ իրենց հետազոտությունների ոլորտը կենսահիդրոմետալուրգիան է, որն ուղղված է երկաթ և ծծումբ օքսիդացնող մանրէների բազմազանության և Հայաստանի ու Արցախի մետաղական հանքավայրերում տարածվածության ուսումնասիրությանը, արդյունավետ շտամների մեկուսացմանը, ինչպես նաև դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունների, մասնավորապես՝ սուլֆիդային ապարների տարրալուծման, գունավոր և այլ արժեքավոր մետաղների կորզման, ադհեզիայի և կենսաթաղանթի առաջացման ունակությունների ուսումնասիրությանը: «Մետաղական հանքավայրերով հարուստ Հայաստանում, որտեղ առկա են աղքատ հանքաքարերի, հանքաթափոնների և պոչանքների հսկայական զանգվածներ, արդիական և հրատապ է ժամանակակից, շրջապատող միջավայրի համար միանգամայն անվտանգ կենսահիդրոմետալուրգիայի կամ մանրէաբանական տարրալուծման տեխնոլոգիայի ներդրումը: Վերջին տարիներին մեր գիտական խումբը զբաղվում է նաև էլեկտրոնային և էլեկտրական թափոնների մանրէաբանական վերամշակման հարցերով: Ի տարբերություն ավանդական տեխնոլոգիաների, այս թափոնների մանրէաբանական մշակումը էներգախնայողական և տնտեսապես շահավետ, անթափոն և շրջակա միջավայրի համար միանգամայն անվնաս այլընտրանքային տեխնոլոգիա է»,-նշում է Արևիկը:

Անցած տարվա ընթացքում լաբորատորիան ճանաչվել է ԳԿ-ի գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության պայմանագրային (թեմատիկ) ֆինանսավորման նպատակով գիտական թեմաների հայտերի մրցույթի հաղթող՝ լաբորատորիայի վարիչ, կ.գ.դ Նարինե Վարդանյանի ղեկավարությամբ: Խմբի անդամ Աննա Խաչատրյանն էլ ճանաչվել է գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության պայմանագրային (թեմատիկ) ֆինանսավորման շրջանակներում ազդեցության գործակցով գիտական պարբերականներում տպագրված հոդվածների մրցույթի շահառու, ինչպես նաև «Memorandum of Understanding» միջազգային դրամաշնորհի շրջանակներում երկու ամիս տևողությամբ հետազոտություններ է իրականացրել Գերմանիայի ՄարտինԼութերի անվան Հալլե-Վիթենբերգի համալսարանում: «Ես և լաբորատորիայի վարիչ Ն. Վարդանյանը արժանացել ենք ՀՀ պետբյուջեի հաշվին իրականացվող գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության ծրագրերում և (կամ) թեմաներում ընդգրկված բարձր արդյունավետությամբ աշխատող գիտաշխատողների հավելավճարի՝ ամենաբարձր 3-րդ շեմում»,-հավելում է մեր զրուցակիցը:

Սրան զուգահեռ հաստատվել է նաև Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի Օվկիանոսագիտության ինստիտուտի հետ համատեղ ներկայացված ծրագրի ֆինանսավորումը, ինչի շրջանակներում նախատեսվում է համատեղ հետազոտություններ իրականացնել մետալուրգիական շլակներից մանրէների համակեցությունների, նրանց իմոբիլիզացված համակարգերի միջոցով ստացվող ռեգեներացիոն կենսալուծույթների կիրառմամբ գունավոր մետաղների կենսատարրալուծման գործընթացի ուսումնասիրության նպատակով: Ակնհայտ է՝ այս պարագայում երիտասարդ գիտաշխատողները բաց չեն թողնում որևէ հնարավորություն դրամաշնորհներին դիմելու և գիտության ոլորտում գործունեություն ծավալելու, ոլորտի երիտասարդացմանն ու արդիականացմանը նպաստելու համար:

Մեր զրուցակիցը նշում է՝ գիտությունն ունի երիտասարդացման կարիք, բայց դա չպետք է ինքնանպատակ լինի: «Գիտության ֆինանսավորման ավելացումն ընդամենը առաջին քայլն է այդ ուղղությամբ: Պետք է պատշած կերպով արժևորել գիտնականի աշխատանքը, նպաստել նրա վարկանիշի բարձրացմանը հասարակության մեջ, օգտագործել բոլոր հնարավոր միջոցներն ու ուղիները տաղանդավոր երիտասարդներին ներգրավելու գիտական հետազոտություններում, անհրաժեշտության դեպքում կազմակերպել նրանց ուսուցումը և վերապատրաստումը աշխարհի առաջատար բուհերում: Գիտությամբ զբաղվելը պետք է ոչ միայն գրավիչ լինի, այլև ապահովի արժանապատիվ ապագա երիտասարդների համար»,-եզրափակում է Արևիկ Վարդանյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում