Ինչո՞ւ են մարդիկ որոշել հալեցնել պանիրը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հալած պանիրը կաթնամթերք է, որը ստացվում է սովորական պանրի կամ կաթնաշոռի վերամշակումից: Հալած պանիրն ունի իր ստեղծման «լեգենդապատումային» երկու ամսաթիվ, որոնք իրար միջև մի քանի դարի տարբերություն ունեն: Առաջինը վերաբերում է 14-րդ դարին, և հալած պանրի ստեղծողների դափնիները վերագրվում են շվեյցարական հովիվներին: Ըստ այդ «լեգենդի», նրանք երկար օրեր նախիրներով քայլել են սարերում: Արդյունքում պանիրը, որ նրանք վերցրել են իրենց հետ, չորացել է, և այն այլևս հնարավոր չի եղել ուտել: Բայց հովիվներն այն ուտելու համար հալեցրել են կաթսայի մեջ գինու հետ: Իրականում դա դեռ եղել է ոչ թե վերամշակված պանիրը, այլ ֆոնդյուն: Այնուամենայնիվ, կա կարծիք, որ ամեն ինչ այդտեղից էլ սկսվել է:

Երկրորդ «լեգենդն» ասում է, որ պանրի հետ նույն մանիպուլ յացիաները կատարել են զինվորները Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին: Այսպես թե այնպես, քսաներորդ դարի սկզբին հալած պանրի արդյունաբերական արտադրություն է սկսվել Շվեյցարիայում և ԱՄՆ-ում: Բիզնեսը բավականին շահավետ է ստացվել, քանի որ հալած պանիրը ջերմային մշակման շնորհիվ ավելի երկար է պահպանվում և հարմար է ճանապարհորդելիս: Հալած պանիր ստանում են շիճուկային պանիրներից, հալվող պանիրներից, կաթնաշոռից, կարագից և կաթնամթերքի այլ տեսակներից, որոնց ավելացվում են համեմունքներ, հագեցած բուսական ճարպեր և լցահարիչներ՝ պանրի զանգվածը հալեցնելով 75-95 0C ջերմաստիճանում՝ հավելանյութերի առկայությամբ (նատրիումի ցիտրատներ, ֆոսֆատներ և կալիում):

Այս ամենը շվեյցարական Թյուն քաղաքում հորինվել է շվեյցարացի Վալտեր Գերբերի և Ֆրից Շտետլերի կողմից 1911 թվականին, երբ նրանք պատրաստել են հալած պանիր էմմենտալ պանրին նատրիումի ցիտրատ ավելացնելով: Kraft Foods համանուն ընկերության հիմնադիր Ջեյմս Քրաֆթը արտոնագրել է հալած պանիր պատրաստելու իր մեթոդը 1916 թվականին: Նրա ընկերությունը 1950 թվականին աշխարհում առաջին անգամ ներկայացրել է կտրտված հալած պանիր: Հալած պանրի էժանությունը ավանդականի համեմատությամբ (ներառյալ էժան բաղադրիչների օգտագործման պատճառով) ապահովել է դրա հանրաճանաչության արագ աճը նախ՝ ԱՄՆ-ում, ապա՝ նաև այլ երկրներում: Երեսնական թվականներին Խորհրդային Միությունը մտահոգվել է, որ երկիրը չունի իր սեփական հալած պանիրը: Եվ մայրաքաղաք Մոսկվայում հայտնվել է Մոսկվայի հալած պանրի գործարանը, որը եղել է ԽՍՀՄ-ում հալած պանիր արտադրող առաջին ձեռնարկությունը:

Այն աշխատել է շվեյցարական տեխնոլոգիաներով: 1934 թվականին «պանիր N-1»-ն է արտադրվել այդ գործարանում: Այդ ժամանակից ի վեր գործարանը հաջողությամբ սկսել է զարգանալ: 1963 թվականին հայտնվել է «Դրուժբա» պանիրը, որը երևի թե ամենահայտնին է եղել նախկին ԽՍՀՄ տարածքում, այդ թվում՝ Հայաստանում: Այն հիմա էլ արտադրվում է, և դրա բաղադրատոմսը չի փոխվել: Նմանապես չի փոխվել «Յանտար» պանրի բաղադրատոմսը: Վերջինս ունի բավականին վառ պատմություն: Այն ստեղծվել է «Դրուժբա» պանրի ստեղծումից մեկ տարի անց կառավարության հատուկ հրամանով: Անհրաժեշտ էր ստեղծել համով և որակով մնացած պանիրներին գերազանցող պանիր: Եվ ստեղծվեց «Յանտարը», որը «պրեմիում» կարգի պանիր է: Հալած պանիրն արտադրվում է հետևյալ կերպ:

Պանիրն առաքվում է գործարան, մաքրվում է թաղանթից, լվացվում և անցնում է մեծ պանրաղացների միջով: Դրանից հետո ստացված զանգվածին ավելացվում է կաթը, բնական կարագը, հալվող աղերը, որոշ դեպքերում՝ նաև կաթնաշոռ: Եվ այդ խառնուրդը ուղարկվում է կաթսաներ, որտեղ այն հալվում է բարձր ջերմաստիճանի տակ: Արդյունքում ստացված զանգվածը տաք փաթեթավորվում է և ուղարկվում հովացման սենյակ: Դրանից հետո այն փաթեթավորվում է տուփերի մեջ և առաքվում գնորդին: Հալած պանիրը կարելի է պատրաստել նաև տանը: Բաղադրատոմսը շատ պարզ է` կաթ, կաթնաշոռ, կարագ, ձու, սոդա և աղ։

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում