Փաշինյանի նման խաղը, ի վերջո, կարող է ծանր հետևանքներ ունենալ ոչ միայն անձամբ իր, այլ նաև ողջ Հայաստանի համար. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

eadaily.com-ը «Բելառուս և Հայաստան. հարաբերությունների ճգնաժա՞մ, թե՞ Երևանի ձախողված խաղ» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Բելառուսի և Հայաստանի հարաբերությունները վերջին տասնամյակում շատ երկիմաստ են եղել։ Երկրները անդամ են մի շարք հետխորհրդային ինտեգրացիոն ասոցիացիաների, իրականացնում են բավականին հաջող առևտուր և նախկինում ընդգծել են երկկողմ համագործակցության բարեկամական բնույթը։ Միևնույն ժամանակ, Երևանը բազմիցս է արտահայտել իր դժգոհությունը արտաքին քաղաքականության մեջ Մինսկի գործողությունների առնչությամբ՝ առաջին հերթին կապված Բաքվի հետ ունեցած կապերի հետ։ Սակայն մինչ օրս Հայաստանի իշխանությունները չեն հատել որոշակի սահման և սահմանափակվել են միայն Բելառուսի հասցեին հնչող քննադատություններով ու տարբեր քաղաքագետների ու փորձագետների հայտարարություններով։

Այսօր իրավիճակը սկսել է կտրուկ փոխվել, և Հայաստանի ղեկավարությունը, ըստ ամենայնի, որոշել է կասկածի տակ դնել պաշտոնական Մինսկի հետ Երևանի հետագա համագործակցությունը։ Ստեղծված իրավիճակում տրամաբանական հարց է առաջանում, թե ինչո՞վ է պայմանավորված Հայաստանի իշխանությունների ներկայիս ակնհայտ թշնամական հռետորաբանությունը Բելառուսի նկատմամբ։ Մի շարք փորձագետներ նշում են, որ Փաշինյանի գործողությունների խթանը մայիսի կեսերին Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի այցն էր Ադրբեջան, երբ Բելառուսի ղեկավարը Ադրբեջանի ղեկավար Իլհամ Ալիևի հետ միասին այցելել էր Լեռնային Ղարաբաղ և հայտարարել, որ Բելառուսը պատրաստ է մասնակցել այդ տարածքի վերականգնմանը։ Բացի այդ, առկա է Մինսկի և Բաքվի բարեկամական հարաբերությունները, ինչպես նաև Բելառուսի կողմից Ադրբեջանին զենք մատակարարելը։

Այնուամենայնիվ, ասել, որ բելառուսահայկական հարաբերություններում իրավիճակի սրման վրա ազդել են միայն Մինսկի և Բաքվի կապերը և, առավել ևս, Լուկաշենկոյի՝ Ադրբեջան կատարած վերջին այցն ու նրա որոշ հայտարարությունները, առնվազն միամտություն է։ Տեղի ունեցողի պատճառները Հայաստանի ներկայիս ղեկավարության և մասնավորապես Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական դիրքորոշումներն են։ Փաստացի, այն, ինչ տեղի է ունենում հիմա Մինսկի և Երևանի հարաբերություններում, Հայաստանի իշխանությունների՝ դեպի Արևմուտք շրջադարձի մաս է կազմում։ Բելառուսի հետ հակամարտության միջոցով Երևանն արդարացնում է երկիրը թե՛ ՀԱՊԿ-ից, թե՛ Ռուսաստանից հեռացնելու իր միտումը։

Այս ամենի պատճառները ոչ թե Մինսկի գործողություններն են, ինչպես փորձում են ներկայացնել որոշ «վերլուծաբաններ», այլ Հայաստանի ղեկավարության աճող կախվածությունը արևմտյան գործընկերներից, որոնք, ըստ ամենայնի, դեռևս լիովին չեն կողմնորոշվել, թե ո՞ւմ վրա հենվեն ներկայիս պայմաններում՝ իշխանությունների՞, թե՞ ընդդիմության: Եվ, հավանաբար, Փաշինյանի դեմարշն արդեն իսկ որոշակի ազդեցություն է ունեցել, քանի որ ոչ պատահականորեն նրա պնդումները գրեթե անմիջապես արձագանք են գտել ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի խամաճիկ արևմտյան լրատվամիջոցներում։ Օրինակ՝ ամերիկյան Politico պարբերականը հոդված է հրապարակել, որտեղ անդրադարձել է «գաղտնի փաստաթղթերին» և հատկապես ընդգծել, որ Բելառուսը, լինելով ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի դաշնակիցը, ժամանակակից զենք է մատակարարել Ադրբեջանին։

«Ռուսաստանի հավատարիմ դաշնակից Բելառուսի որոշումը 2018-2022 թվականներին Ադրբեջանին առաջադեմ ռազմական տեխնիկա մատակարարելու մասին, ինչը նրան առավելություն է տվել իր վաղեմի մրցակցի հետ պատերազմների շարքում, Հայաստանի կողմից կդիտվի որպես դառը դավաճանություն», - գրել է Politico-ն: Անմասն չեն մնացել նաև բելառուսական ընդդիմության փախած ներկայացուցիչները, որոնք գործում են բացառապես իրենց արևմտյան տերերի ցուցումով։ Այսպես, փախած ընդդիմադիր Սվետլանա Տիխանովսկայան, որը նախկինում առանձնապես հետաքրքրված չէր Հայաստանով և Լեռնային Ղարաբաղով, հանկարծ հայտարարել է, որ Փաշինյանը «ճիշտ է» Լուկաշենկոյի հասցեին հնչեցրած մեղադրանքներում, Բելառուսի առաջնորդը «դավաճանել է Հայաստանին, ինչպես դավաճանել է Ուկրաինային»։

«Էմիգրանտկան» որոշել է չհստակեցնել, թե ո՞րն է «դավաճանությունը» և միայն հավելել է, որ «աշխարհին անհրաժեշտ է ազատ և ժողովրդավարական Բելառուս՝ որպես խաղաղության վստահելի գործընկեր, այլ ոչ թե նենգ բռնապետ»։ Տիխանովսկայայի և նրա շրջապատի հայտարարությանն ուշադրություն դարձնելն անիմաստ կլիներ, եթե չլիներ դրանց հանկարծակիությունը։ Ըստ երևույթին, Արևմուտքում ինչ-որ մեկին դուր են եկել Փաշինյանի վերջին գործողությունները, և, հետևաբար, նրան աջակցելու և արդարացնելու համար կիրառվում են տարբեր գործիքներ, այդ թվում՝ Բելառուսի մի բուռ դավաճանները։ Ուստի, ամենևին էլ զարմանալի չէ, որ հունիսի 20-ին Տիխանովսկայան անսպասելիորեն Վիլնյուսում հանդիպել է Հայաստանի ԱԳՆ ղեկավարին, նրա հետ քննարկել «քաղաքական իրավիճակը Բելառուսում, Հայաստանում և տարածաշրջանում»։ Առանձին խոսվել է «Հայաստանում բելառուսների վիճակի, այն է՝ պաշտոնական Մինսկի պահանջով Բելառուսի քաղաքացիների չարտահանձնման մասին»։

Իսկ ընդհանրապես, կարող ենք արձանագրել, որ Երևանի եւ Մինսկի միջև ներկա հակամարտությունը, որը նախաձեռնել է հայկական կողմը Արևմուտքի աջակցությամբ, մոտ ապագայում չի մարելու։ Մինսկում իրենց ոչ մի բանում մեղավոր չեն համարում և չեն ծրագրում արդարացումներ անել, ոչ էլ նախատեսում են խզել հարաբերությունները Երևանի հետ նույնիսկ Փաշինյանի և ՀՀ ԱԳՆ-ի ծայրահեղ ոչ ադեկվատ հայտարարություններից հետո։ Սակայն Երևանում կարող են իրավիճակին այլ կերպ նայել և օգտագործել «բելառուսական հարցը»՝ որպես հավելում ընթացող ներքաղաքական պայքարին և երկրի արտաքին քաղաքական վեկտորի վերափոխման գործընթացին։ Դա դժվար թե հանգեցնի երկրների միջև հարաբերությունների խզման, բայց դրանք կդարձնի կարճաժամկետ հեռանկարում ծայրահեղ սառը՝ առանց զարգացման հեռանկարի: Հարկ է նաև նշել, որ Փաշինյանի նման խաղը, ի վերջո, կարող է ծանր հետևանքներ ունենալ ոչ միայն անձամբ իր, այլ նաև ողջ Հայաստանի համար։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում