Բադասխա՞ն ենք տալիս

ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանի երկրորդ օրը հետաքրքրական էր հայ հասարակության համար: Քվեարկության էին դրված երկու բանաձևեր, որոնք ունեին հակահայկական ուղղվածություն: Դրանք էին Ռոբերթ Ուոլթերի հեղինակած «Բռնության աճը Լեռնային Ղարաբաղում և Ադրբեջանի մյուս գրավյալ տարածքներում» և բոսնիացի պատգամավոր Միլիցա Մարկովիչի «Ադրբեջանի սահմանամերձ շրջանների բնակիչները միտումնավոր զրկված են ջրից» զեկույցները: Այստեղ քննարկելու բան չկա: Փորձենք վերանալ հայկական շրջանակներում առկա խավիարային հիստերիայից և գնահատենք եղածը:

Այն, որ Հայաստանի ապաշնորհ կառավարման արդյունքում ունենք բազմապիսի խնդիրներ արտաքին և ներքին քաղաքական ոլորտներում, դա պարզ է բոլորին: Ներքին անմխիթար սոցիալականին գումարվում է արտաքին խայտառակ վիճակը: Եվ դա բնական է: Որևէ լուրջ երկիր հաշվի չի նստում ո´չ իրավակարգ ու ո´չ սեփական ժողովրդի վստահությունը չվայելող իշխանության հետ, ավելին, ցանկացած պարագայում հարմար պահը որսում և մեկ ավելորդ ապտակ է հասցնում այդ իշխանությանը՝ հիշեցնելու նրա կարգավիճակը: Հասկանալի է նաև, որ Ռոբերթ Ուոլթերը կամ Միլիցա Մարկովիչը Ալիևի կնոջ գեղեցկության համար չէ, որ առաջ էին քաշել այս զեկույցները: Բնական է, նրանք ունեն անձնական շահ, այնպես ինչպես ԱՄՆ այն սենատորները, ովքեր առաջ են քաշում Ցեղասպանության վերաբերյալ տարբեր բանաձևեր: Հավատացեք, նրանք դա չեն անում հայերիս վշտամորմոք աչքերի համար: Եթե կա քաղաքականություն, ապա կա նաև քաղաքական կշիռների ինստիտուտ, որը ձևավորվում է տարբեր գործոններով, այդ թվում՝ փողով: Ու տարբեր հերթապահ աշխուժակները, մինչ այս կամ այն դեսպանատանը խավիար նվիրելը, ավելի լավ է ժամանակին մտածեին սեփական իշխանության ապաշնորհության մասին:

Այս թնջուկում ինձ ավելի շատ հուզում է մեր հարևանների և այսպես ասած բարեկամների քվեարկությունները, ինչպես նաև քաղաքական դաշտում ներկայացվող մոտեցումները: Այն, որ զեկույցներից մեկն ընդունվեց, իսկ մյուսը՝ ոչ, մեր քաղաքական դաշտում հռչակեցին որպես հաղթանակ: Իհարկե, իրականում դա պրիմիտիվ ֆարս է: Հայկական ներկայիս քաղաքական դաշտն իր ինտելեկտուալ տկար կարողություններով ավելիին ընդունակ էլ չէր: Հաջողություն կլիներ, եթե այդ զեկույցներն անգամ քվեարկության չհասնեին, իսկ եթե հասել էին, ապա երկուսն էլ մերժվեին: Ֆուտբոլային լեզվով ասած, էական չէ՝ պարտվել ես 1-0, թե 2-0 հաշվով, պարտությունը մնում է պարտություն, իսկ այն հանգամանքը, որ տիկին Մարկովիչի զեկույցի շատ պարբերություններ կրկնում էին Ուոլթերի զեկույցի զգալի սուր հատվածները, այդ պարտությունն ավելի ողբերգական է դարձնում:

Ինչպե՞ս քվեարկեցին հարևանները՝ վրացիները գրեթե ամբողջ կազմով՝ կողմ, թուրքերը և ադրբեջանցիները՝ 100 տոկոսով կողմ, նույնը կարելի է ասել նաև ուկրաինացիների մասին: Եթե ադրբեջանցիների և թուրքերի պարագայում դա բնական էր, ապա վրացիների և ուկրաինացիների պարագայում, առավել քան հիմնավորված: Վրացիների դեպքում դա արդյունք էր մեր վերջին կարճամիտ քայլերի, որոնք հատկապես առնչվում էին Վրաստանից առանձնացած կազմավորումների առաջնորդների հետ Գալուստ Գրիգորիչի հանդիպումներին: Իսկ Ուկրաինայի պարագայում դեռ թարմ է հիշողությունը Ղրիմի հարցի քվեարկության մասին: Դե, հիշում եք, թե մեր հոպարներին ինչպես աջակցեցինք:

Խոսքս Ռուսաստանի մասին է: Ի դեպ, ռուսների մասով. որտե՞ղ էին մեր կարևորագույն ու մերձավորագույն դաշնակիցներն այդ քվեարկությունների ընթացքում: Անձամբ ես նրանց անունները չտեսա: Ի վերջո, մերձ հարաբերությունները միայն անկողնային վիճակ չէ, որ պարտադրում են, դրանից զատ այլ իրողություններ էլ կան:

Ամփոփելով ասվածը՝ փաստենք, որ այս բանաձևերն էության մեջ ոչինչ չեն տա, քանի որ երկու բանաձևերն էլ ունեն այնպիսի ձևակերպումներ, որոնք հակասում են ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի և ԵԱՀԿ փաստաթղթերին: 1993թ. ընդունված ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 822 բանաձևը հստակ սահմանում է, որ «օկուպացիոն ուժը»՝ Լեռնային Ղարաբաղի «տեղական հայկական ուժերն» են: Նույն թվականի 844 բանաձևը «կոչ է անում Հայաստանի իշխանություններին օգտագործել իր ազդեցությունը Լեռնային Ղարաբաղի հայերի վրա՝ որպեսզի վերջիններս կատարեն ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևերի պահանջները»: ԵԱՀԿ 1994թ. Բուդապեշտի գագաթաժողովը ճանաչում է Լեռնային Ղարաբաղը որպես հակամարտության կողմ:

Հ. Գ. Ամեն դեպքում, մտածելու շատ բան ունեն պարոնայք իշխողները:

Վահրամ Թոքմաջյան

Past.am, վերլուծաբան