«Երեխաներս ու թոռնիկներս են ապրեցնում, Արսենի մասին բոլորին նաև իր քանդակած խաչքարերն են հիշեցնում». հրետանավոր Արսեն Մելքոնյանն անմահացել է հոկտեմբերի 13-ին Մարտակերտում. «Փաստ»

ИНТЕРВЬЮ 19 Апрель, 2025 11:33

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

«Մանկության տարիներին շատ աշխույժ էր, հետաքրքրասեր: Սկեսրայրս՝ Լևոն Մելքոնյանը, քանդակագործ էր, նրա ջիղը փոխանցվել էր Արսենին: Նա միշտ ասում էր, որ Արսենը կդառնա քանդակագործ: Երկու տարեկան էր, մուրճը ձեռքում պահել չէր կարողանում, անունն էլ «չըխկ» էր դրել, խնդրում էր իր համար փայտից մուրճ պատրաստել: Արսենս Գողթում է ծնվել, շատ կապված էր բնությանը: Ամբողջ օրը սարերում էր, բնության մեջ: Թռչուններ, ձկներ էր բերում, պահում: Լավատես էր, կենսուրախ, աշխատասեր, նպատակասլաց»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է տիկին Սեդան՝ Արսենի մայրիկը: Նշում է՝ որդին դպրոցում շատ լավ է սովորել, խելացի էր: «Երկրաչափություն առարկան էր շատ սիրում:

Դպրոցին զուգահեռ նաև ըմբշամարտի էր հաճախում Գառնիում: Մեդալներ ունի: Պարապմունքներն ուշ ժամի էին վերջանում, սեփական մեքենա չունեինք, տրանսպորտ չկար, երբեմն ոտքով էր տուն վերադառնում, ինչը վտանգավոր էր, այդ պատճառով սպորտը թողեց: Բայց կարծում եմ՝ եթե շարունակեր պարապել, մեծ հաջողությունների կհասներ»: Մինչ բանակ գնալը Արսենը կահույքագործության գաղտնիքներն է սովորում: «Կահույք է պատրաստել մի քանի տան համար: Բանակից վերադառնալուց հետո կահույքագործությունը թողեց: Սկսեց շինարարությամբ զբաղվել»: Դպրոցն ավարտելուց հետո 2004 թվականին Արսենը զորակոչվում է պարտադիր ժամկետային զինծառայության Արցախ: Ծառայել է Ստեփանակերտում՝ Հայկազով զորամասում, Դ 20 դիվիզիոնում, եղել է հրանոթի հրամանատար: Մայրիկը պատմում է՝ համաբանակային զորավարժությունների ժամանակ որդին ճանաչվել է հրանոթի լավագույն հրամանատար և պարգևատրվել ՊՆ հրամանատարի կողմից: Ունի նաև շատ շնորհակալագրեր և պատվոգրեր:

Քանդակագործությունն Արսենի արյան մեջ էր: Տիկին Սեդան լավ է հիշում այն օրը, երբ որդին մի հսկա քար բերեց տուն: «Այդ քարի չափերը չեմ կարող նկարագրել: Երբ հարցրեցի, թե ինչու է այն բերել տուն, ասաց՝ խաչքար եմ քանդակելու: Իր խոսքի տերը եղավ: Արդյունքը մի քանի խաչքարերն են, որոնցից մեկն, օրինակ՝ հիմա մեր տան բակում է: Մեկը նվիրեց իր վարպետին, որի մոտ կահույքագործություն էր սովորել: Իր ըմբշամարտի մարզչի տղան հանկարծամահ էր եղել, իմացել էր, որ տղայի համար ուզում են հուշաղբյուր կառուցել: Իր քանդակած խաչքարերից մեկն էլ նվիրեց իր մարզչի ընտանիքին: Խաչքարերից մեկն իր չափերով բավականին մեծ էր ստացվել: Մեր գյուղապետարանից եկան, իրեն ասացին, որ գյուղում ուզում են խաչքար տեղադրել Եղեռնի տարելիցին: Արսենը չմերժեց, հետո այնպես ստացվեց, որ չեկան այդ խաչքարը տանելու: Արսենն ասաց՝ իմ ուժերով այդ խաչքարը կտեղադրեմ, բայց սկսվեց պատերազմը»: Մայրիկն ասում է՝ որդին երբեք չի համաձայնել խաչքարը վաճառելու առաջարկությունների հետ, մշտապես հակադարձել է՝ խաչքարը չեն վաճառում: Սեպտեմբերի 27-ին սկսվեց պատերազմը: Արսենը կամավորագրվեց և հաջորդ օրը մեկնեց մարտադաշտ: «Գյուղից մի քանի հոգով գնացին: Արսենս ու ընկերը՝ Դավիթը, չվերադարձան: Երկուսն էլ հրետանավոր էին: Իրենք եղել են Մարտակերտ-Մատաղիս հատվածում»:

Պատերազմի ծանր օրերին, երբ քիչ թե շատ հանդարտ պահեր են եղել, Արսենը տուն է զանգահարել, զրուցել ընտանիքի անդամների հետ: «Զրույցների ժամանակ իրեն ասում էի՝ Արսե՛ն ջան, հետ արի, թող գոնե հերթափոխ լինի: Արսենն ինձ մշտապես ասել է, թե երրորդ գծում է, և ես հավատում էի իրեն: Ավելին, ես չէի պատկերացնում, թե ինչ ասել է պատերազմ: Արսենն ինձ միշտ ասում էր՝ այստեղ շատ հանգիստ է: Երբ հարցնում էի, թե այդ ինչ ձայներ են լսվում, ընդամենն արձագանքում էր՝ խզարում ենք»: Արսենն այդպես էլ մայրիկին չի պատմել, որ պատերազմի ընթացքում վիրավորվել է ոտքի շրջանում. «Ընկերը՝ Դավիթն իրեն ասել է՝ գնա, վիրավոր ես, բայց Արսենն արձագանքել է՝ քեզ մենակ չեմ թողնի»: Արսենն անմահացել է հոկտեմբերի 13-ին Մարտակերտում: «Ասել էր, որ իրենց մոտ մի քիչ ավելի հանգիստ է, իրենց ուզում են տեղափոխել ավելի թեժ կետ: Առավոտ շուտ մեքենա է եկել, որ նաև հրետանին տեղափոխեն: Վեց հոգով են եղել, իրար կողքի են հավաքվել, որ հրետանին տեղավորեն, անօդաչուն ֆիքսել է ու հարվածել:

Այդ օրն աշխատավայրում ինձ վատ զգացի, կարծես ոտքերս թուլացան, տուն եկա: Տանն արդեն լսեցի բոթը, բայց մինչև իրեն տուն բերելը չեմ հավատացել: Երազ էի տեսել, այդ երազով էի ապրում, հավատում էի այն մտքին, որ նա հրետանավոր է ու երրորդ գծում է: Մեկ ուրիշն էլ ասում էր՝ տղաներն անտառներում են: Վստահ էի, որ չի փախչի, չի թաքնվի: Բայց ամեն հավաստիացում, որ նա կարող է ողջ լիներ, ինձ ապրեցնում էր: Հույսով եմ ապրել: Բակում ծառեր ու ծաղիկներ էր սիրում տնկել, խնամել: Այդ վատ հոգեվիճակում շարունակում էի հոգ տանել դրանց մասին, որ հանկարծ չգա տուն և տեսնի, որ չեմ խնամել դրանք: Երբ հիմա էլ ինչ-որ նոր լուսանկար եմ գտնում, կարծես ինձ թվա, որ Արսենս գալու է»:

Դեկտեմբերի 4-ին է եղել Արսենի «վերադարձը» տուն: «Ես արդեն արյուն էի հանձնել: Այդ ընթացքում ամուսնուս առողջական վիճակը վատթարացավ: Մինչև նոյեմբերի 9-ը հույսներս չէինք կտրում, կարծում էինք, որ կզանգի, երևի կապ չկա, հնարավորություն չկա զանգահարելու: Բայց, ավաղ…»: Հիմա գյուղում՝ Արսենի նախանշած վայրում տեղադրվել է Արսենի քանդակած խաչքարը՝ այն մեկը, որ նա սեփական ուժերով պետք է տեղադրեր՝ ի հիշատակ Ցեղասպանության զոհերի: Հիմա այդ խաչքարը հավերժացնում է պատերազմում անմահացած տղաների հիշատակը: «Չցանկացա, որ մեր զոհված տղաներն առանձնանան: Խաչքարի մոտ կառուցված պատին Արսենի և գյուղի անմահացած հինգ տղաների նկարներն են: Բոլորը նույն գաղափարի համար են պայքարել ու անմահացել: Արսենի նկարի ներքևի հատվածում գրել ենք. «Իմ իսկ ձեռքով կերտած խաչքարը դարձավ ինձ հուշաքար»»:

Ապրելու ուժի մասին: «Տղաս ու աղջիկս են ուժ տալիս, հինգ թոռնիկ ունեմ, նրանք են ապրեցնում: Իր համար անընդհատ թարմ ծաղիկներ եմ տանում: Գնում եմ իր մոտ, տնկածս ծաղիկները խնամում, դրանք սկսում են ծաղկել, զգացողություն եմ ունենում կարծես իր համար ինչ-որ բան արեցի: Ասում են՝ մարդն ապրում է այնքան, որքան նրան հիշում են: Ես հավատում եմ, որ Արսենն էլ, մեր մյուս տղաներն էլ անմահ են: Եվ ամենակարևորը՝ իր քանդակած խաչքարերն են հիշեցնում բոլորին Արսենի մասին»:

Հ. Գ. - Հրետանավոր Արսեն Մելքոնյանը հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով: Հուղարկավորված է հայրենի Գողթի պանթեոնում: