Խաչմերուկը փակուղի է․ ինչու Վաշինգտոնի հռչակագիրը չի բերում տնտեսական օգուտ

Վաշինգտոնում ստորագրված հայ-ադրբեջանական հռչակագիրը շարունակում է մնալ հանրային և փորձագիտական քննարկումների կիզակետում։ Եթե իշխանությունները փորձում են այն ներկայացնել որպես «խաղաղության խաչմերուկ» և տնտեսական հեռանկարների սկիզբ, ապա փորձագետների զգալի մասը շեշտում է՝ փաստաթուղթը ոչ միայն չի ապահովում անվտանգություն, այլև չի պարունակում իրական տնտեսական հնարավորություններ։

Այս մասին «Փաստ»-ի հետ զրույցում խոսեց «Իրազեկ և պաշտպանված սպառող» ՀԿ նախագահ Բաբկեն Պիպոյանը, ընդգծելով․ «Այս պայմանագիրը, եթե տնտեսական որևէ հարց է լուծում, ապա ոչ մեզ համար»։

Պիպոյանի խոսքով՝ բոլոր պետությունների առաջին շեշտադրումը տնտեսականն է, մինչդեռ Հայաստանում այն դրվում է վերջին պլանում․

«Քննադատություններից խուսափելու համար իշխանությունը փորձել է փաստաթղթին տնտեսական փաթեթավորում տալ՝ օգտագործելով «խաղաղության խաչմերուկ» ձևակերպումը։ Բայց իրականում դա չի ապահովում որևէ տնտեսական հնարավորություն Հայաստանի համար»։

ՀԿ նախագահի գնահատմամբ, հռչակագրի դրույթների մասին որևէ հստակ պատկերացում չկա, և այդ անորոշությունը լրջագույն խնդիր է․

«Տնտեսությունն առանց դետալների չես կարող հավաքել։ Դա նման է առանց անհրաժեշտ մասերի մեքենա կառուցելուն։ Եթե ստացվի՝ արդյունքը կլինի բարեբեր, բայց ձախողման դեպքում հետևանքները աղետաբեր կլինեն»։

Պիպոյանը նաև ընդգծեց, որ չի հավատում ճանապարհների ապաշրջափակումից բխող խաղաղությանը․

«Ես չեմ լսել ադրբեջանական իշխանություններից որևէ թեզ, թե իրենց ճանապարհները հայերի համար էլ են բացվելու։ Ընդհակառակը, նրանք շարունակում են մնալ թշնամի»։

Ըստ Պիպոյանի՝ Հայաստանի քաղաքական դաշտում բացակայում են ուժեր, որոնք առաջնորդվելու են բացառապես ազգային շահերով․

«Այսօր մեզ պակասում են հայամետ քաղաքական ուժեր, որոնք ցանկացած պայմանավորվածության հիմքում կդնեն հայի շահը։ Առանց դրանց, ցանկացած փաստաթուղթ դառնում է վտանգավոր»։

Վաշինգտոնի հռչակագիրը հստակ ցույց է տալիս, որ Հայաստանի համար տնտեսական հեռանկար չի բացվում։ Փոխարենը, փաստաթուղթը ընդգծում է երկրի վրա գնալով ուժգնացող արտաքին ճնշումները։ Իսկ ներսում իշխանությունը շարունակում է գործել կոշտ մեթոդներով․ եկեղեցականների կալանքի երկարացումը, գործարար Սամվել Կարապետյանի դեմ հարուցված գործը և ունեցվածքի նկատմամբ հարձակումները վկայում են, որ այլախոհությունը վերածվել է քրեական հետապնդման պատճառի։

Այս ամենը խորացնում է հասարակական հիասթափությունը․ մարդիկ չեն տեսնում ոչ տնտեսական հնարավորություն, ոչ էլ իրական խաղաղություն։ Նրանց համար առավել տեսանելի է աղքատության աճը, անորոշությունը և ապագայի հանդեպ անվստահությունը։ Իսկ իշխանության խոստացած «խաչմերուկները» վերածվում են ոչ թե բարգավաճման, այլ նոր կախվածությունների։

Իրանի նախագահի այցը ևս ընդգծում է, որ տարածաշրջանում ձևավորվում են նոր խաղի կանոններ, որտեղ Հայաստանը հայտնվել է թուլացած ու անպաշտպան դիրքում։ Իսկ Բաբկեն Պիպոյանի հնչեցրած գնահատականը, թե «այս պայմանագիրը մեզ համար որևէ տնտեսական հարց չի լուծում», փաստում է ոչ միայն փաստաթղթի դատարկությունը, այլև հանրային սպասումների կործանումը։

Եթե երկրում չձևավորվեն իրական հայամետ ուժեր, որոնք ազգային շահը կդնեն ցանկացած գործարքի հիմքում, ապա հանրային անվստահությունն անխուսափելիորեն կվերածվի պետական ճգնաժամի։