Ереван, 13.Февраль.2026,
00
:
00
ВАЖНО


2025 թվականի առողջապահության ոլորտի հինգ ամենակարևոր նվաճումները

ОБЩЕСТВО

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին 

Այս տարին նշանավորվել է գիտական խոշոր ձեռքբերումներով, որոնք հեռանկարում կարող են փոխել միլիոնավոր մարդկանց համար ամբողջ աշխարհում գործող առողջապահական համակարգը։

Euronews-ը ներկայացնում է բժշկական հինգ առաջընթաց, որոնք հույս են ներշնչում 2025 թվականի համար։

  1. Մանկան ԴՆԹ-ի խմբագրում՝ հազվագյուտ մահացու հիվանդության բուժման համար

Փետրվարին հազվագյուտ և հաճախ մահացու գենետիկական հիվանդություն ունեցող նորածնին անցկացրել են աշխարհում առաջին անհատականացված թերապիան, որը հիմնված է եղել CRISPR տեխնոլոգիայի վրա: Գործողության ընթացքում գիտնականները փոփոխություններ են կատարել անմիջապես նրա լյարդի արատավոր գեների մեջ։

Չնայած երեխան ողջ կյանքի ընթացքում կունենա հսկողության կարիք, բուժումը նվազեցրել է նրա կախվածությունը՝ հիվանդությունը վերահսկող դեղամիջոցներից և զգալիորեն բարելավել կյանքի որակը։ Նոյեմբերին փոքրիկի մայրը հայտնել է, որ նա արդեն սկսում է քայլել և հասնում է զարգացման այլ կարևոր փուլերի։

Հետազոտողները նշել են, որ այս միջամտության հաջողությունը կարևորագույն առաջընթաց է CRISPR-ի համար և փաստում է, որ ապագայում այս տեխնոլոգիան կարող է օգնել գենետիկական հիվանդություններ ունեցող այլ պացիենտներին նույնպես։

  1. Առաջընթաց մՌՆԹ-ի պատվաստանյութի տեխնոլոգիայում

Տեղեկատվական ՌՆԹ-ի (մՌՆԹ) տեխնոլոգիայի վրա հիմնված պատվաստանյութերը լայն ճանաչում են ձեռք բերել COVID-19 համավարակի ժամանակ և այժմ հարյուրավոր կլինիկական փորձարկումներ ստուգում են դրանց արդյունավետությունը՝ գրիպի, ՄԻԱՎ-ի, գենետիկ հիվանդությունների և նույնիսկ քաղցկեղի դեմ պայքարում։

Այդ փորձարկումներից մի քանիսն արդեն խոստումնալից նախնական արդյունքներ են տվել: Ամռանը հրապարակված երկու աշխատությունները ցույց են տվել, որ մՌՆԹ-ի վրա հիմնված ՄԻԱՎ-ի պատվաստանյութերն ընդունակ են չեզոքացնող հակամարմիններ առաջացնել, որոնք իմունային պատասխանի առանցքային բաղադրիչն են և օգնում են պաշտպանել բջիջները վիրուսային վարակներից:

Այս ձեռքբերումները վկայում են այն մասին, որ մՌՆԹ տեխնոլոգիան կարող է արդյունավետ գործիք դառնալ բազմաթիվ հիվանդությունների դեմ պայքարում, թեև դրա ողջ ներուժն ու սահմանափակումները հասկանալու համար անհրաժեշտ են ավելի մասշտաբային հետազոտություններ՝ մեծ թվով մարդկանց մասնակցությամբ:

  1. Խոզերի օրգանների փոխպատվաստումը գնալով ավելի է մոտենում իրականությանը

Քսենոտրանսպլանտացիայի ոլորտը, այսինքն՝ տեսակների միջև օրգանների փոխպատվաստումը, այս տարի մի քանի նշանակալի իրադարձություններ է գրանցել, այդ թվում՝ կենդանի պացիենտին գենետիկորեն մոդիֆիկացված խոզի լյարդի առաջին փոխպատվաստումը:

Պացիենտը 71-ամյա տղամարդ է եղել, ով ունեցել է հեպատիտ B-ով պայմանավորված լյարդի հիվանդություն և լյարդի քաղցկեղ: Նրան հակացուցված է եղել ավանդական վիրահատական բուժումը և նա չէր կարող ստանալ մարդու դոնորական լյարդ: Նա խոզի լյարդով ապրել է 171 օր, ինչը ցույց է տվել, որ այդ օրգանն ընդունակ է կատարել մարդու կյանքի համար կարևոր գործառույթները:

Գիտնականները կարծում են, որ մոդիֆիկացված խոզի օրգանների փոխպատվաստումը մարդկանց ժամանակի ընթացքում կարող է օգնել լուծել մարդկային դոնորական օրգանների դեֆիցիտի խնդիրը: Վերջին տարիներին մի քանի կենդանի պացիենտների փոխպատվաստվել են նաև խոզի երիկամներ, թոքեր և սրտեր և նրանցից ոմանք այդ օրգաններով ապրել են շաբաթներ շարունակ:

  1. Գիտնականները կենդանի մարդու ուղեղի հյուսվածք են օգտագործել դեմենցիան մոդելավորելու համար

Աշխարհում առաջին անգամ Մեծ Բրիտանիայի գիտնականներն օգտագործել են մարդու ուղեղի կենդանի հյուսվածքը՝ դեմենցիայի վաղ փուլերին հետևելու համար:

Հետազոտողների խումբը այլ ցուցումներով կատարված վիրահատությունների ժամանակ ստացված առողջ բջիջները ենթարկել է Ալցհայմերի հիվանդության հետ կապված տոքսիկ սպիտակուցի՝ բետա-ամիլոիդի ազդեցությանը, որպեսզի իրական ժամանակում ցույց տա, թե ինչպես է այն քայքայում ուղեղի բջիջների միջև կապերը:

Մարդու ուղեղում դեմենցիայի զարգացման ընթացքն ուղղակիորեն ուսումնասիրելու հնարավորությունը կարող է հեշտացնել իրապես արդյունավետ բուժման մեթոդների որոնումը՝ հաշվի առնելով, որ ներկայումս դեմենցիան լիարժեք բուժող դեղամիջոց գոյություն չունի:

  1. Քաշի կորստի դեղամիջոցները խոստումնալից արդյունքներ են ցույց տվել մի շարք այլ հիվանդությունների բուժման համար

Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ գերհանրաճանաչ դեղամիջոցները, որոնք կիրառվում են գիրության և դիաբետի բուժման համար, կարող են օգնել նաև մի շարք այլ վիճակների դեպքում, ներառյալ կախվածությունները և պսիխոտիկ խանգարումները, ինչպիսին է շիզոֆրենիան:

Առավելությունները դեռևս ստուգվում են, սակայն գիտնականները կարծում են, որ դրանք երկակի են. դեղամիջոցները նվազեցնում են գիրությունը, որն առողջական բազմաթիվ այլ խնդիրների ռիսկի գործոն է, ինչպես նաև բարելավում են արյան հոսքը և նվազեցնում բորբոքումը, ինչը կարող է ազդել ուղեղի պարգևատրման համակարգի ազդակների և իմպուլսների վերահսկման վրա:

Այնուամենայնիվ, այս դեղամիջոցները պանացեա չէ: Նոյեմբերին դանիական Novo Nordisk դեղագործական ընկերությունը հայտարարել է, որ իր հետազոտությունները ցույց են տվել՝ սեմագլուտիդը (Ozempic և Wegovy դեղամիջոցների ակտիվ նյութը) չի ազդում դեմենցիա կամ թեթև ճանաչողական խանգարումներ ունեցող մարդկանց կոգնիտիվ ունակությունների և առօրյա գործունեության վրա:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Создают хаос, а затем думают, как его преодолеть: «Паст»Противоположная сторона… антицерковной «реформы»: «Паст»Ucom предлагает корпоративным клиентам комплексную услугу по построению внутренних сетей С какой политической силой будет участвовать на выборах «Страна для жизни»? «Паст»На пути к разрушению церкви «хватается за пену»: «Паст»Еврокомиссия объявила о мерах по ускорению производства дронов и систем противодействия имВодитель пострадавшего вследствие камнепада на проспекте Мясникяна автомобиля рассказал, как это былоВ Армении начнет работать монетизация YouTubeСуд в Германии приговорил к тюремному сроку гражданина США по делу о шпионаже в пользу КитаяЮнибанк стал членом А-уровня Армяно-британской торгово-промышленной палаты Зимние приключения продолжаются в Myler: Idram&IDBankСовет Европы согласился лишить дипломатического иммунитета бывшего генсека в связи с делом Эпштейна Сила одного драма — общественной организации Матeмик Учёные впервые исследовали банки Дарвина с помощью уникального лазерного метода без вскрытияРубен Варданян: Я представляю армянский народ здесь, на этом суде, не боюсь никакого наказания или решенияПервый трейлер «Дьявол носит Prada 2» — смех, интриги и стильВалерий Царукян продолжит карьеру в «Ахмате»В Москве состоится масштабное шоу скрипача-виртуоза Самвела АйрапетянаТрамп: Иран поступил бы глупо, если бы не заключил сделку с СШАНетаньяху обсудил в Вашингтоне с Уиткоффом и Кушнером переговоры США с ИраномК каким ещё мерам прибегнет Пашинян, чтобы сорвать Собрание епископов? «Паст»Попытаются применить «западный» сценарий в «армянизированном» варианте: «Паст» В прошлом ЭСА на протяжении многих лет оказывала поддержку Церкви: «Паст»В Польше создают военный резерв повышенной готовностиSCMP: в Китае обнаружили антитело для борьбы с лихорадкой SFTSВновь открылся филиал IDBank «Нор Норк»Вице-президент США Дж. Д. Вэнс прибыл в резиденцию премьер-министра Республики АрменияЕвропа пытается вредить взаимодействию России и Закавказья — ЛавровСуд над бывшим премьером Арцаха Рубеном Варданяном в Баку продолжится 10 февраляФСБ объявила, что подозреваемые в покушении на замглавы ГРУ Владимира Алексеева признали винуМаск пообещал защитить любого, кто расскажет правду об ЭпштейнеТеперь от чего «расстроены» ГД-вцы? «Паст»Что показывают просмотры и реакции на пресс-конференцию Роберта Кочаряна? «Паст»Призовое «братство»... за счет тысяч жертв, лишений и насильственного переселения: «Паст»WSJ: Иран отказался приостанавливать обогащение урана в ходе переговоров с СШАСамый богатый человек в мире признал, что деньги не приносят счастьяАрмения – на обложке французского журнала Le Courrier de l’AtlasПоздравляю Вас с днём рождения, господин генерал. полковник запаса Вооружённых сил РА Артом СимонянАрхиепископ Микаэл Аджапахян отпущен под домашний арестДавид Хачатрян – чемпион Европы по стрельбеГлава МТУИ РА и посол Ирана обсудили вопросы сотрудничестваКопыркин: Москва готова к обсуждениям возможности подключения России к проекту «Маршрут Трампа»Архиепископ Микаэл Аджапахян подал жалобу в ЕСПЧВ Норвегии начали расследование против экс-премьера из-за досье ЭпштейнаПремия за “укрепление братства” или “карт-бланш на геноцид”? Общественность требует отменить присуждение премии Zayed Award Алиеву и Пашиняну В Армению прибыла большая делегация из СШАСША рекомендовали своим гражданам покинуть ИранНовые подробности: на напряжённость между телеком-операторами и платёжно-расчётными организациями откликаются последние: «Паст»Попытаются «сделать своими» глав общин։ «Паст»«В поле «прозападников» «рассветы» вовсе не мирные». «Паст»