Ереван, 06.Апрель.2026,
00
:
00
ВАЖНО


2025 թվականի առողջապահության ոլորտի հինգ ամենակարևոր նվաճումները

ОБЩЕСТВО

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին 

Այս տարին նշանավորվել է գիտական խոշոր ձեռքբերումներով, որոնք հեռանկարում կարող են փոխել միլիոնավոր մարդկանց համար ամբողջ աշխարհում գործող առողջապահական համակարգը։

Euronews-ը ներկայացնում է բժշկական հինգ առաջընթաց, որոնք հույս են ներշնչում 2025 թվականի համար։

  1. Մանկան ԴՆԹ-ի խմբագրում՝ հազվագյուտ մահացու հիվանդության բուժման համար

Փետրվարին հազվագյուտ և հաճախ մահացու գենետիկական հիվանդություն ունեցող նորածնին անցկացրել են աշխարհում առաջին անհատականացված թերապիան, որը հիմնված է եղել CRISPR տեխնոլոգիայի վրա: Գործողության ընթացքում գիտնականները փոփոխություններ են կատարել անմիջապես նրա լյարդի արատավոր գեների մեջ։

Չնայած երեխան ողջ կյանքի ընթացքում կունենա հսկողության կարիք, բուժումը նվազեցրել է նրա կախվածությունը՝ հիվանդությունը վերահսկող դեղամիջոցներից և զգալիորեն բարելավել կյանքի որակը։ Նոյեմբերին փոքրիկի մայրը հայտնել է, որ նա արդեն սկսում է քայլել և հասնում է զարգացման այլ կարևոր փուլերի։

Հետազոտողները նշել են, որ այս միջամտության հաջողությունը կարևորագույն առաջընթաց է CRISPR-ի համար և փաստում է, որ ապագայում այս տեխնոլոգիան կարող է օգնել գենետիկական հիվանդություններ ունեցող այլ պացիենտներին նույնպես։

  1. Առաջընթաց մՌՆԹ-ի պատվաստանյութի տեխնոլոգիայում

Տեղեկատվական ՌՆԹ-ի (մՌՆԹ) տեխնոլոգիայի վրա հիմնված պատվաստանյութերը լայն ճանաչում են ձեռք բերել COVID-19 համավարակի ժամանակ և այժմ հարյուրավոր կլինիկական փորձարկումներ ստուգում են դրանց արդյունավետությունը՝ գրիպի, ՄԻԱՎ-ի, գենետիկ հիվանդությունների և նույնիսկ քաղցկեղի դեմ պայքարում։

Այդ փորձարկումներից մի քանիսն արդեն խոստումնալից նախնական արդյունքներ են տվել: Ամռանը հրապարակված երկու աշխատությունները ցույց են տվել, որ մՌՆԹ-ի վրա հիմնված ՄԻԱՎ-ի պատվաստանյութերն ընդունակ են չեզոքացնող հակամարմիններ առաջացնել, որոնք իմունային պատասխանի առանցքային բաղադրիչն են և օգնում են պաշտպանել բջիջները վիրուսային վարակներից:

Այս ձեռքբերումները վկայում են այն մասին, որ մՌՆԹ տեխնոլոգիան կարող է արդյունավետ գործիք դառնալ բազմաթիվ հիվանդությունների դեմ պայքարում, թեև դրա ողջ ներուժն ու սահմանափակումները հասկանալու համար անհրաժեշտ են ավելի մասշտաբային հետազոտություններ՝ մեծ թվով մարդկանց մասնակցությամբ:

  1. Խոզերի օրգանների փոխպատվաստումը գնալով ավելի է մոտենում իրականությանը

Քսենոտրանսպլանտացիայի ոլորտը, այսինքն՝ տեսակների միջև օրգանների փոխպատվաստումը, այս տարի մի քանի նշանակալի իրադարձություններ է գրանցել, այդ թվում՝ կենդանի պացիենտին գենետիկորեն մոդիֆիկացված խոզի լյարդի առաջին փոխպատվաստումը:

Պացիենտը 71-ամյա տղամարդ է եղել, ով ունեցել է հեպատիտ B-ով պայմանավորված լյարդի հիվանդություն և լյարդի քաղցկեղ: Նրան հակացուցված է եղել ավանդական վիրահատական բուժումը և նա չէր կարող ստանալ մարդու դոնորական լյարդ: Նա խոզի լյարդով ապրել է 171 օր, ինչը ցույց է տվել, որ այդ օրգանն ընդունակ է կատարել մարդու կյանքի համար կարևոր գործառույթները:

Գիտնականները կարծում են, որ մոդիֆիկացված խոզի օրգանների փոխպատվաստումը մարդկանց ժամանակի ընթացքում կարող է օգնել լուծել մարդկային դոնորական օրգանների դեֆիցիտի խնդիրը: Վերջին տարիներին մի քանի կենդանի պացիենտների փոխպատվաստվել են նաև խոզի երիկամներ, թոքեր և սրտեր և նրանցից ոմանք այդ օրգաններով ապրել են շաբաթներ շարունակ:

  1. Գիտնականները կենդանի մարդու ուղեղի հյուսվածք են օգտագործել դեմենցիան մոդելավորելու համար

Աշխարհում առաջին անգամ Մեծ Բրիտանիայի գիտնականներն օգտագործել են մարդու ուղեղի կենդանի հյուսվածքը՝ դեմենցիայի վաղ փուլերին հետևելու համար:

Հետազոտողների խումբը այլ ցուցումներով կատարված վիրահատությունների ժամանակ ստացված առողջ բջիջները ենթարկել է Ալցհայմերի հիվանդության հետ կապված տոքսիկ սպիտակուցի՝ բետա-ամիլոիդի ազդեցությանը, որպեսզի իրական ժամանակում ցույց տա, թե ինչպես է այն քայքայում ուղեղի բջիջների միջև կապերը:

Մարդու ուղեղում դեմենցիայի զարգացման ընթացքն ուղղակիորեն ուսումնասիրելու հնարավորությունը կարող է հեշտացնել իրապես արդյունավետ բուժման մեթոդների որոնումը՝ հաշվի առնելով, որ ներկայումս դեմենցիան լիարժեք բուժող դեղամիջոց գոյություն չունի:

  1. Քաշի կորստի դեղամիջոցները խոստումնալից արդյունքներ են ցույց տվել մի շարք այլ հիվանդությունների բուժման համար

Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ գերհանրաճանաչ դեղամիջոցները, որոնք կիրառվում են գիրության և դիաբետի բուժման համար, կարող են օգնել նաև մի շարք այլ վիճակների դեպքում, ներառյալ կախվածությունները և պսիխոտիկ խանգարումները, ինչպիսին է շիզոֆրենիան:

Առավելությունները դեռևս ստուգվում են, սակայն գիտնականները կարծում են, որ դրանք երկակի են. դեղամիջոցները նվազեցնում են գիրությունը, որն առողջական բազմաթիվ այլ խնդիրների ռիսկի գործոն է, ինչպես նաև բարելավում են արյան հոսքը և նվազեցնում բորբոքումը, ինչը կարող է ազդել ուղեղի պարգևատրման համակարգի ազդակների և իմպուլսների վերահսկման վրա:

Այնուամենայնիվ, այս դեղամիջոցները պանացեա չէ: Նոյեմբերին դանիական Novo Nordisk դեղագործական ընկերությունը հայտարարել է, որ իր հետազոտությունները ցույց են տվել՝ սեմագլուտիդը (Ozempic և Wegovy դեղամիջոցների ակտիվ նյութը) չի ազդում դեմենցիա կամ թեթև ճանաչողական խանգարումներ ունեցող մարդկանց կոգնիտիվ ունակությունների և առօրյա գործունեության վրա:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Армянская церковь под давлением. Армяне обращаются во Всемирный совет церквейПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» генерал-майора Аршака Карапетяна с ПасхойIDBank предоставит стипендии на сумму 35 миллионов драмов 103 арцахским студентам Ереванского государственного университета ВТБ (Армения) упростил процесс автокредитования на первичном рынке Геополитическое балансирование — на «нитке». «Паст»Одним из главных рисков выборов является распыление голосов. «Паст»С кем же на самом деле встретился Никол Пашинян? «Паст»Власти уже «цепляются за соломинку». «Паст»А где же человечность? «Паст»Жители Тигранашена не имеют права собственности и живут в постоянном ощущении угрозы (Видео)Арман Царукян сделал громкое заявление насчет своего будущегоАрмия Ирана пригрозила отбросить военных США в период до каменного векаЮнибанк присоединился к Партнерству по финансовому учету углеродных выбросов (PCAF) NYT: Франция, РФ и Китай сорвали решение в Совбезе ООН по войне против ИранаБезопасная среда - ровные возможностиРазъяснение: Почему 18-летнего арестованного Давида Минасяна перевезли из УИУ «Армавир» в УИУ «Абовян»?Юнибанк присоединился к Партнерству по финансовому учету углеродных выбросов (PCAF)Келлог назвал союзников США по НАТО трусами и призвал создать новый альянсАмериканский сенатор заявил, что США проигрывают кампанию против ИранаШеф Пентагона уволил еще двух высокопоставленных военачальников армии СШАТигранашен на грани опустения: жители приграничного села живут в тревоге и неопределённости Арестовать весь армянский народ не получится: «Паст»IDBank получил награду Commerzbank STP Excellence Award 2025«В Армении идёт тенденция к ухудшению обстановки» Аршак Карапетян Геворг Геворкян не имеет никакого отношения к партии «Всеармянский фронт»: «Паст»Почему меморандум о союзе с «Сильной Арменией» подписал руководитель инициативы «Армения-это я»? «Паст»Армяне Москвы встретили Пашиняна акцией «Мы с Эчмиадзином»: «Паст»ОАЭ сообщили о гибели человека в результате падения обломков беспилотникаДесантные операции и сценарии возможного захвата иранских островов в персидском заливе Emirates: Гражданам Ирана запрещён въезд и транзит через ОАЭВступило в силу постановление правительства о порядке расчета налога исходя из мощности двигателя электромобиляМарко Рубио: США придётся пересмотреть свои отношения с НАТО после завершения конфликта с ИраномЕреван и Армения вошли в топ стран с худшим воздухомНапряженная ситуация сложилась в ереванском детском саду: родители требуют отставки директора«Мы уйдем очень скоро»: Трамп анонсировал окончание войны независимо от того, будет ли сделка с ИраномВ Армению через Азербайджан сегодня будет отправлено 5 вагонов зернаПервый этап гуманитарной помощи для вынужденных переселенцев из Арцаха завершёнЗатопили плакатами «с сердечками»: «Паст»Снова активизируют сквернословие, злобу и ненависть: «Паст»Существует желание не допустить, чтобы «Арарат-Армения» стала чемпионом: «Паст»Ким Кардашьян выставила на благотворительный аукцион одежду из сериала «Все честно»IDBank представил специальное предложение на TOON EXPO 2026Армянский самбист Карен Саргсян завоевал золото «Кубка основоположников самбо 2026» в МосквеМеждународная конференция FINTECH360 соберет в Ереване 500 участниковЕАЭС хочет, чтобы Армения активнее участвовала в кооперации с другими странами ЕАЭС – ОверчукПредставители омбудсмена встретились с задержанными после инцидента в ЕреванеВ Большом театре в Москве прошла премьера оперы Верди «Отелло»: в главной партии выступил Ованнес АйвазянПри поддержке Ucom в Вагаршапате состоялся региональный молодежный форум «ДемАрДем: Диалог поколений»МИД Ирана: Зеленский пытается обобрать страны Ближнего Востока В поисках Защитника Демократии