Որքա՞ն կտևի ԱՄՆ-Իրան պատերազմը, ի՞նչ է կատարվում Մերձավոր Արևելքում

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին 

Փետրվարի 28-ին ռազմական գործողություններ են սկսվել․ ԱՄՆ-ն և Իսրայելը հարվածներ են հասցրել Իրանին։ Իրանը պատասխան հրթիռային հարվածներ է հասցրել Իսրայելի տարածքին, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում գտնվող ամերիկյան ռազմական օբյեկտներին:

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտնել է, որ Իսլամական Հանրապետության դեմ պատերազմը կարող է տևել չորս շաբաթ:

«Դա միշտ եղել է չորսշաբաթյա գործընթաց։ Մենք կարծում էինք, որ սա ևս կտևի մոտավորապես չորս շաբաթ, հնարավոր է՝ էլ ավելի քիչ»,- նշել է ԱՄՆ նախագահը։

Իրանը պատրա՞ստ է երկարատև դիմակայության և արդյո՞ք Իրան-ԱՄՆ-Իսրայել հակամարտությունը հասել է այն կետին, երբ դիվանագիտությանը վերադառնալը դառնում է չափազանց դժվար․ այս և այլ հարցերի շուրջ MediaHub-ը զրուցել է իրանագետ Վասիլի Պապավայի հետ։

«Իրանի, ԱՄՆ-ի և Իսրայելի միջև հակամարտությունը վերջնականապես անցել է անդարձելի կետը, որից հետո խաղաղության բանակցությունների նախկին ձևաչափին վերադառնալը գործնականում անհնար է թվում։ Այաթոլլահ Ալի Խամենեիի մահը նշանավորեց հիմնարար տեղաշարժ՝ մի իրադարձություն, որը ներկայացնում էր ոչ միայն իրանական համակարգի հոգևոր առաջնորդի կորուստը, այլ նաև հարված պետականության սրբազան հիմքին։ Այնուամենայնիվ, տասնամյակների մեկուսացումն այդ  ռեժիմում զարգացրել է ֆենոմենալ դիմադրողականություն. արտաքին խաղացողների սպասումներին հակառակ՝ իշխանության կառուցվածքը պահպանել է լիակատար վերահսկողությունը, իսկ էլիտաների գաղափարախոսական համախմբվածությունը գոյության սպառնալիքի առջև միայն ամրապնդվել է»,- նշեց իրանագետը։

Ըստ Պապավայի՝ ներքին դիմադրողականությունը ամրապնդվում է Թեհրանի՝ մեծ պատերազմի պատրաստությամբ, ինչպես ցույց են տալիս ԱՄԷ-ի և Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացիական օդանավակայանների և նավահանգիստների վրա հարձակումները։

«Չնայած Օմանի միջոցով պաշտոնական հաղորդակցման ուղիները դեռևս գործում են, դրանք դարձել են սպառնալիքներ հնչեցնելու գործիք, այլ ոչ թե փոխզիջումների որոնման, քանի որ կողմերի միջև հիմնարար վստահությունը լիովին սպառվել է։ Ներկայիս իրավիճակը մտել է ռազմավարական փակուղու փուլ, որտեղ կողմերից ոչ մեկը չի կարող նահանջել, բայց նաև պատրաստ չէ լայնածավալ բախման։ Վաշինգտոնը ձգտում է խուսափել Մերձավոր Արևելքում բազմամյա պատերազմից, մինչդեռ իրանական ռազմական մեքենան ցուցադրում է հակամարտությունը երկարաձգելու պատրաստակամություն»,- ասաց նա։

Արդյո՞ք Իրանը պատրաստ է երկարատև դիմակայության՝ հաշվի առնելով վերջին տարիների պատժամիջոցներն ու տնտեսական ճնշումը, այս հարցին իրանագետը պատասխանեց․ «Իրանի դիմակայությունը ԱՄՆ-Իսրայել դաշինքի հետ ամբողջությամբ կորցրել է դասական աշխարհաքաղաքական գործարքների բնութագրերը, այս նոր իրականության մեջ պայքարը ոչ թե ազդեցության ոլորտների, այլ պետական համակարգի գոյության համար է։  Այաթոլլահ Ալի Խամենեիի մահը դարձել է տեկտոնական տեղաշարժ, որը փոխել է Թեհրանի ներքին տեսանկյունը՝ ինքնիշխանության պաշտպանությունն այժմ երկրի ղեկավարության և հասարակության զգալի մասի կողմից ընկալվում է որպես բարձրագույն հոգևոր ուխտի կատարում»։

Արդյո՞ք Իրանի կողմից տարածաշրջանում ամերիկյան թիրախների դեմ ուղղված պատասխան հարվածները ուժի ցուցադրություն են, թե՞ ԱՄՆ-ին ավելի խորը հակամարտության մեջ ներքաշելու փորձ, իրանագետը պատասխանեց․ 

«Այաթոլլահ Խամենեիի մահից հետո սրված գոյաբանական դիմակայության համատեքստում Թեհրանի գործողությունները չեն մղվում լայնածավալ պատերազմ սկսելու ցանկությամբ։ Ընդհակառակը, Պարսից ծոցում ամերիկյան բազաների և օբյեկտների դեմ ներկայիս հարվածները ներկայացնում են «խաղաղության պարտադրման» ռազմավարություն՝ վերահսկվող ցավ պատճառելու միջոցով։

Իրանի ղեկավարության համար ներկայիս իրավիճակում լռությունը կնշանակեր վերջնական կապիտուլյացիա, ուստի ընտրվել է ցուցադրական հակահարված։ Թրամփը ձգտում է արագ և տեսանելի հաղթանակի՝ նախորդ համակարգի ավերակների վրա՝ «դարի գործարքի» տեսքով, իրանական վերնախավը մտահոգված է նրանց ֆիզիկական գոյատևմամբ։ Չնայած իրենց հոգևոր առաջնորդի կորստին, իրանական ռազմական մեքենան պահպանել է իր ինքնավարությունը»։

«Իրանը ցուցաբերում է գերազանց ռազմավարական համբերություն՝ հույսը դնելով մոխրագույն շուկաների միջոցով արտաքին աջակցության և իր արևելյան գործընկերների աջակցության վրա: Սա թույլ է տալիս Թեհրանին վերականգնել կարևորագույն պաշտպանությունը` նույնիսկ անընդհատ ռմբակոծությունների պայմաններում: Եթե Թրամփը շուտով չգտնի միջոց՝ խորհրդանշական գործարքի կամ ժամանակավոր համաձայնագրի միջոցով հաղթանակ հայտարարելու, հակամարտությունը վտանգում է վերածվել երեքից վեց ամիս տևողությամբ հյուծման պատերազմի: Նման սցենարը ամբողջությամբ կվերաձևավորի Մերձավոր Արևելքի քարտեզը և կստիպի Վաշինգտոնին ընտրություն կատարել գնաճի պայմաններում անվերջ ծախսերի և քաղաքականապես ցավոտ նահանջի միջև»,- հայտնեց Պապավան։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ