Լույսային աղտոտվածությունը Երկրի վրա 2014 թվականից ի վեր աճել է 16%-ով

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին 

Երկիրը գիշերները դառնում է ավելի ու ավելի պայծառ։ Արբանյակային դիտարկումների վրա հիմնված նոր միջազգային հետազոտությունը ցույց է տվել, որ արհեստական լուսավորությունը մեր մոլորակը 16%-ով ավելի պայծառ է դարձրել 2014-2022 թվականների ընթացքում։ Ընդ որում, որոշ տարածաշրջաններում նկատվում է հակառակ միտումը, հայտնում է Space.com-ը։

Գլոբալ լուսավորում և տեղային մթնեցում

Գիտնականները տվյալները վերլուծել են NASA-ի Black Marble գործիքի օգնությամբ, որը մշակում է Suomi NPP և NOAA-20 արբանյակների վրա տեղադրված VIIRS ռադիոմետրի չափումները։ Արդյունքները հակասական են ստացվել։

Ընդհանուր առմամբ, Երկիրը շարունակում է գիշերները ավելի պայծառ փայլել, հատկապես զարգացող երկրներում՝ Հնդկաստանում, Չինաստանում և Աֆրիկայի մի շարք պետություններում։ Սակայն միաժամանակ աճում է նաև այն տարածքների մակերեսը, որտեղ գիշերային լուսավորությունը, ընդհակառակը, նվազում է։

«Մենք պարզել ենք, որ Երկիրը ոչ թե աստիճանաբար է պայծառանում, այլ թարթում է,- բացատրել է հետազոտության առաջատար հեղինակ, Քոնեկտիկուտի համալսարանի հեռահար զոնդավորման ամբիոնի դոցենտ Չժե Չժուն։- Պայծառությունը հիմնականում աճում է զարգացող երկրների հաշվին։ Բայց մենք նաև տեսնում ենք, որ մթնեցման գոտիներն ամեն տարի ընդլայնվում են»։

Վառ օրինակ է գիշերային լուսավորության կտրուկ անկումը Ուկրաինայում՝ 2022 թվականի փետրվարին Ռուսաստանի լայնամասշտաբ ներխուժումից հետո։ Ֆրանսիայում, որտեղ ակտիվորեն ներդրվում են էներգախնայողության միջոցառումներ, գիշերային լուսավորությունը նվազել է տպավորիչ 33%-ով։

Ի՞նչ են թաքցնում արբանյակային տվյալները

Գիտնականները նշում են մի կարևոր նրբություն. VIIRS արբանյակային տվիչները թույլ զգայունություն ունեն կապույտ լույսի նկատմամբ, որն արձակում են ժամանակակից լուսադիոդային (LED) լամպերը։ Հետևաբար, գիշերային երկնքի պայծառության իրական աճը կարող է նույնիսկ ավելի բարձր լինել, քան ցույց են տալիս արբանյակները։ Սրա հաստատումը ստացվել է 2023 թվականի մեկ այլ հետազոտությունից. աշխարհի ավելի քան 50 հազար դիտորդների տվյալների համաձայն՝ բնակեցված վայրերում գիշերային երկնքի տեսանելի պայծառությունն աճում է տարեկան գրեթե 10%-ով։

Լույսային աղտոտվածության հետևանքները

Մշտական արհեստական լուսավորությունն արդեն իսկ լուրջ ազդեցություն է թողնում մարդկանց, կենդանիների և բույսերի առողջության վրա։ Այն խախտում է ցիրկադային ռիթմերը, վատթարացնում քնի որակը, խանգարում չվող թռչունների և միջատների կողմնորոշմանը։ Աստղագետների և աստղային երկնքի սիրահարների համար սա նշանակում է աստղերի աստիճանական անհետացում նույնիսկ համեմատաբար մութ վայրերում։

Միևնույն ժամանակ, Չժե Չժուն ընդգծում է, որ Աֆրիկայի և Ասիայի աղքատ տարածաշրջաններում լուսավորվածության աճը հաճախ դրական իմաստ ունի. «Տնտեսական տեսանկյունից պայծառությունը կարող է լավ նշան լինել։ Դա նշանակում է ավելի մեծ ակտիվություն, մարդիկ հասանելիություն են ստանում էլեկտրականությանն այնտեղ, որտեղ այն նախկինում չկար»։

Կարճ ասած

Ութ տարվա ընթացքում՝ 2014-ից 2022 թվականներին, արհեստական լուսավորությունը Երկիրը գիշերները 16%-ով ավելի պայծառ է դարձրել, ցույց են տվել NASA-ի արբանյակային տվյալները։ Լուսավորվածության աճը հատկապես նկատելի է զարգացող երկրներում, սակայն պատերազմներից և բնական աղետներից տուժած տարածաշրջաններում, ինչպես նաև էներգախնայողության արդյունավետ քաղաքականություն վարող պետություններում (օրինակ՝ Ֆրանսիայում), գիշերային լուսավորությունը, ընդհակառակը, նվազում է։ Արբանյակային չափումները կարող են թերագնահատել պայծառության իրական աճը LED լամպերի նկատմամբ ցածր զգայունության պատճառով։ Հետազոտությունը հրապարակվել է Nature ամսագրում։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ