Մոռացված փաստեր Եղեռնի մասին․ ինչ են բացահայտում Հայոց ցեղասպանության իրական մեխանիզմները
КУЛЬТУРАՍեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Հայոց ցեղասպանության մասին խոսելիս հաճախ կրկնվում են նույն հայտնի փաստերը, մինչդեռ բազմաթիվ կարևոր դրվագներ մնում են ստվերում։ Past.am-ը ներկայացնում է մի շարք կոնկրետ, փաստագրված տվյալներ, որոնք քիչ են շրջանառվում հանրային դաշտում։
Օսմանյան կառավարության գաղտնի հրահանգները
1915 թվականի մայիսի 27-ին ընդունված «Տեղահանության մասին օրենքը» (Tehcir Law) իրավական հիմք ստեղծեց հայերի բռնի տեղահանության համար։ Սակայն դրան զուգահեռ գործել են նաև գաղտնի հրահանգներ, որոնք, ըստ հետազոտողների, փոխանցվել են ներքին գործերի նախարար Թալեաթ փաշայի կողմից և նախատեսում էին հայ բնակչության լիակատար ոչնչացում։
Գերմանական փաստաթղթեր
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Օսմանյան կայսրության դաշնակից Գերմանիայի ռազմական և դիվանագիտական ներկայացուցիչները պարբերաբար զեկույցներ էին ուղարկում Բեռլին։ Դրանցում հստակ նշվում էր, որ իրականացվում է հայերի համակարգված ոչնչացում։ Գերմանացի պաշտոնյաներից մի քանիսը բացահայտ օգտագործել են «բնաջնջում» ձևակերպումը։
Դեր Զորի մահվան ճամբարները
Տասնյակ հազարավոր հայեր տեղահանության ընթացքում հասել են Դեր Զոր, որտեղ ստեղծվել էին փաստացի մահվան ճամբարներ։ Վկայությունները ցույց են տալիս, որ այնտեղ մարդիկ մահանում էին սովի, հիվանդությունների և կազմակերպված բռնությունների միջոցով։ Դեր Զորը հաճախ անվանվում է «սիրիական անապատի Օսվենցիմ»։
ԱՄՆ պաշտոնական արձագանքը դեռ 1915-ին
1915 թվականի մայիսի 24-ին ԱՄՆ-ը, Ֆրանսիան և Մեծ Բրիտանիան համատեղ հայտարարությամբ դատապարտեցին Օսմանյան կայսրության գործողությունները՝ դրանք որակելով որպես «մարդկության և քաղաքակրթության դեմ հանցագործություն»։ Սա համարվում է առաջին նման ձևակերպումներից մեկը միջազգային հարաբերությունների պատմության մեջ։
Օսմանյան ռազմական դատարանների վճիռները
1919–1920 թվականներին Կոստանդնուպոլսում գործող ռազմական դատարանները մեղավոր ճանաչեցին մի շարք բարձրաստիճան պաշտոնյաների՝ այդ թվում Թալեաթ փաշային, հայերի զանգվածային սպանությունների կազմակերպման համար։ Չնայած շատերը արդեն փախել էին երկրից, դատարանի փաստաթղթերը կարևոր ապացույցներ են ցեղասպանության պետական կազմակերպվածության մասին։
Թվային տվյալներ՝ օսմանյան աղբյուրներից
Օսմանյան ներքին փաստաթղթերում նշվում է, որ 1915–1917 թվականներին հայ բնակչության կտրուկ նվազում է արձանագրվել՝ ավելի քան մեկ միլիոն մարդու հաշվարկով։ Այս տվյալները հաճախ անտեսվում են, թեև գալիս են հենց կայսրության պաշտոնական հաշվառումներից։
Past.am-ը շեշտում է՝ Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ փաստերը բազմաշերտ են և լայնորեն փաստագրված տարբեր երկրների արխիվներում։ Դրանց ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ խոսքը ոչ թե տարերային իրադարձությունների, այլ պետական մակարդակով կազմակերպված և իրականացված քաղաքականության մասին է։
Հետևեք մեզ՝ այստեղ
Германия отвергла возможность приостановки членства Испании в НАТО после сообщения о письме Пентагона
Элита на «экспорт»: пока Пашинян сокращает армянские вузы, его дети учатся в Европе
Захарова: новая миссия ЕС в Армении — инструмент вмешательства во внутренние дела страны
Греция уступит Италии первое место по госдолгу в еврозоне к концу года: Reuters
Самвел Карапетян: Сегодняшние руководители Армении пытаются оправдать тех, кто осуществил Геноцид армян
Заявление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю 111 годовщины геноцида армян
Курс финансовой грамотности в благотворительной организации Learning Mission. Idram&IDBank
«Геноцидальный антиарменизм активизировался с полной яростью в 2020-х» — международные эксперты
Новый уровень цифрового банкинга: IDBank начинает стратегическое сотрудничество с Oracle
Переосмысление института президента: почему предлагается кандидатура архиепископа Микаэла Аджапахяна? «Паст»
Каждый день дает такой повод: «Паст»
Между Сионом и Араратом: почему в Израиле невозможен «лидер-ликвидатор»? «Паст»
Сегодня последний день: кто уже подал документы в ЦИК? «Паст»
Разрушение двух храмов в Степанакерте в преддверии Геноцида армян очень знаково – САР
Союзники США Персидского залива и Азии обратились за финансовой поддержкой на фоне конфликта вокруг Ирана
Цены на нефть превысили отметку в 100 долларов за баррель
Католикос возглавит молитву в Цицернакаберде, а Эчмиадзин проведет литургию в память жертв Геноцида
Международный день Земли: Idram&IDBank
Украина обратилась к Турции с просьбой организовать встречу Зеленского и Путина
Кредит «Новый партнер» набирает популярность среди клиентов ВТБ (Армения)
Индия может не разрешить запуск услуг Starlink из-за неправомерного использования в Иране
Ucom объявляет о запуске программы управления углеродным следом
В США пройдет выставка «Оставшиеся» — об армянской общине Стамбула
В Москве заявили, что вступление Армении в ЕС сократит приток туристов из России и Ирана
Axios: Трамп дал Ирану несколько дней
Аппарат омбудсмена Армении ответил на сообщение Рубена Варданяна из бакинской тюрьмы
Минобороны США запросило 11,7 миллиарда долларов «на сдерживание Китая»
Юнибанк выпустил долларовые облигации с доходностью 5,6% 
Повышают немного пенсии, а цены стремительно взлетают: «Паст»
ГД-вские против своего лидера: «Паст»
Честолюбивый Гюмри снова отверг Пашиняна: «Паст»
Idram и IDBank — среди участников Career City Fest 2026
Сегодня — последний год памяти Геноцида армян. Суренянц
Малхас Амоян признан лучшим борцом Европы 2025 года
ВТБ (Армения) расширяет возможности оплаты для туристов из России
Китай осудил захват США иранского грузового судна как «принудительный перехват»
Эдмон Марукян пояснил собственное заявление на съезде партии «Светлая Армения»
Фильмы Лилит Казарян и Марианны Мовсесян стали победителями Всероссийского фестиваля «КиноСфера»
Шок в семье легенды: Шер узнала о тайной внучке спустя годы
КНДР провела испытания модифицированных тактических ракет «Хвасонпхо-11ра»
В Германии созовут Совет безопасности из-за ситуации с поставками топлива
Адвокат: Суд отклонил ходатайства об аресте директора сети пиццерий «Ташир» Вагинака Газаряна и Маиса Багумяна
Суд в Иерусалиме отменил показания Нетаньяху по делу о коррупции
CNN: Иран просит США смягчить санкции и разморозить активы
Утверждается, что Оник Гаспарян во время войны действовал под давлением приказов Пашиняна и в атмосфере страха․ Арам Габрелянов
,,Сильная Армения с Россией ". Партия СКП судя по всему выдвигается на парламентские выборы
Прямое указание? Почему власти в замешательстве? «Паст»
Ходят по домам и расспрашивают: «Паст»
Паспортные тени: кому будут доступны наши биометрические данные? «Паст»
Жестокость полиции и опасения властей: что зафиксируют европейские чиновники? «Паст» 
