Ереван, 21.Ноябрь.2026,
00
:
00
ВАЖНО

Ինչո՞ւ ի ծնե կույրերը չեն տառապում շիզոֆրենիայով

ЛАЙФ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին            

Գրեթե 75 տարի առաջ հետազոտողները նկատել են մի տարօրինակ օրինաչափություն, որը հոգեբուժության մեջ ամենազարմանալիներից մեկն է. շիզոֆրենիայով չեն տառապում ի ծնե կույր մարդիկ՝ ուղեղի տեսողական կեղևի ախտահարման պատճառով, գրել է «The Conversation»-ը։

1950թ․ գրող Հեկտոր Շևինյին, որը կորցրել էր տեսողությունը մեծ տարիքում, և հոգեբան Սայդել Բրավերմանն ուսումնասիրում էին կույր մարդկանց հոգեբանությունը և նկատեցին մի անսովոր փաստ. աշխարհի գրեթե բոլոր հասարակություններում հանդիպող ծանր հոգեկան խանգարումը կարծես լիովին բացակայում էր բնածին կուրություն ունեցող մարդկանց մոտ։

Երկար ժամանակ այս դիտարկումը մեծ մասամբ աննկատ է մնացել. գիտնականները չունեին տվյալներ և շիզոֆրենիայի բնույթի մասին պատկերացում։ Սակայն 2000-ականների սկզբին, երբ ի հայտ եկան ազգային բժշկական խոշոր տվյալների բազաներ, հետազոտողները կարողացան հետևել մարդկանց առողջությանը ծնունդից մինչև մեծ տարիք։ Եվ խորհրդավոր օրինաչափությունը հաստատվեց։

Ամենահամոզիչ տվյալները ստացվել են 2018թ․ ուսումնասիրությունից, որը ներառել է 1980-2001թթ․ Արևմտյան Ավստրալիայում ծնված գրեթե կես միլիոն երեխաների: Շիզոֆրենիա առաջացել է այս երեխաներից 1 870-ի մոտ, սակայն ուղեղի կեղևային կուրություն ունեցող 66 երեխաներից ոչ մեկն այս հիվանդությունը չի ունեցել։

Ընդ որում, այս պաշտպանությունը, կարծես, կապված է ոչ թե կուրության, այլ ուղեղի տեսողական հատվածների զարգացման առանձնահատկությունների հետ: Մարդիկ, ովքեր հետագայում կորցնում են տեսողությունը, կամ հիվանդները, ովքեր կուրանում են աչքերի, այլ ոչ թե ուղեղի տեսողական կեղևի վնասվածքի պատճառով, դեռ կարող են շիզոֆրենիա ունենալ։

Գիտնականների կարծիքով՝ պատասխանն այն է, թե ինչպես է ուղեղն օգտագործում տեսողությունն աշխարհի պատկերը կառուցելու համար։

Շիզոֆրենիան այսօր ավելի հաճախ է դիտարկվում որպես ուղեղի կանխատեսողական համակարգի խանգարում: Սովորաբար ուղեղն անընդհատ կանխատեսումներ է անում շրջակա միջավայրի մասին և համեմատում դրանք ստացվող զգայական ազդանշանների հետ: Շիզոֆրենիայի դեպքում այս մեխանիզմը սկսում է խափանվել. պատահական կամ թույլ ազդանշանները ստանում են չափազանց մեծ նշանակություն, համընկնումները կարևոր են թվում, և սեփական մտքերը կարող են ընկալվել որպես օտար: Երևակայության և իրականության միջև գիծն աստիճանաբար մշուշվում է:

Տեսողությունը հատկապես կարևոր դեր է խաղում այս համակարգի զարգացման գործում վաղ մանկության շրջանում: Տեսողական կեղևը ուղեղի ամենամեծ և ամենից փոխկապակցված հատվածներից մեկն է, որը ներգրավված է ոչ միայն պատկերի մշակման, այլև ուսուցման, ուշադրության և հույզերի մեջ:

Եթե տեսողական կեղևը չի ստանում ազդանշաններ ծննդյան պահից, ուղեղը սկսում է այլ կերպ զարգանալ: ՄՌՏ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ուղեղի բնածին կեղևային կուրություն ունեցող մարդկանց մոտ ուղեղի այս հատվածները հաճախ «վերաօգտագործվում» են լեզվի, հիշողության և տրամաբանական մտածողության համար:

Որոշ հետազոտողներ ենթադրում են, որ այս վաղ վերահասցեագրումը կարող է մի տեսակ պաշտպանություն ապահովել: Առանց երկիմաստ տեսողական ազդանշանների անընդհատ հոսքի՝ ուղեղը կարող է զարգացնել աշխարհը մեկնաբանելու ավելի կայուն եղանակներ՝ նվազեցնելով շիզոֆրենիայի հիմքում ընկած սխալ «կանխատեսումների» ռիսկը:

Կարևոր նշանակություն ունի ժամանակը: Տեսողության ուշ կորուստը, նույնիսկ մանկության շրջանում, նույն ազդեցությունը չունի, քանի որ ուղեղն արդեն ձևավորվել է տեսողական փորձառության միջոցով:

Գիտնականներն ընդգծում են, որ սա չի նշանակում, որ կուրությունը կարող է լինել «պաշտպանություն» շիզոֆրենիայից գործնական իմաստով: Սակայն այս տվյալները նոր հեռանկար են բացում հիվանդության բնույթի վերաբերյալ և բուժման նոր մոտեցումների հնարավորություն են տալիս:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Когда вся Армения была одной командой. Никита Симонян и «Арарат-73»Ucom и Impact Hub Yerevan подвели итоги третьего этапа программы по развитию зелёного предпринимательстваIDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак Карапетян Европейский курс Армении между обещаниями и обязательствами При поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарии IDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностей Скидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летия Предварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак Карапетян Центр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресу Демократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничестве Оформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводов Ucom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектронике IDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологий IDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валюты Цифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке Ucom Ucom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения»